İnfarktdan sonra müşahidə və reabilitasiya

Xəstəxanadan çıxış bərpanın sonu demək deyil. İnfarktdan və ya ürək müdaxiləsindən sonra kardioloq müəyyən fasilələrlə pasiyenti yoxlayır və aşağıdakıları izləyir:

• ürəyin yığılma funksiyası və vəziyyəti — ExoKQ ilə;
• ritm pozuntularının olub-olmaması — EKQ və Holter monitorinqi ilə;
• arterial təzyiqin və xolesterinin hədəf səviyyələri;
• müalicənin təyin olunmuş qaydada qəbul edilməsi;
• fiziki yükə tolerantlıq.

Müşahidə planı infarktın xarakterindən, aparılmış müalicədən və ümumi vəziyyətdən asılı olaraq fərdi qurulur. Müalicə həkim tərəfindən fərdi seçilir və özbaşına dəyişdirilməməlidir.

Müşahidə həm də suallar vermək üçün imkandır: pasiyent hansı hisslərin normal, hansıların isə həkimə bildirilməli olduğunu öyrənir. Bu, bərpa dövründə daha arxayın olmağa kömək edir.

İşemik ürək xəstəliyində ən vacib məqsəd damar vəziyyətinin pisləşməsinin qarşısını almaqdır. Bunun üçün aşağıdakı göstəricilər mütəmadi nəzarətdə saxlanılır:

• arterial təzyiq — evdə ölçmə və gündəlik qeydlər xüsusilə faydalıdır;
• xolesterin — ümumi xolesterin analizi ilə dinamik izlənir;
• şəkər səviyyəsi — diabeti olan pasiyentlərdə;
• çəki və qidalanma;
• siqaret — tamamilə tərk edilməsi tövsiyə olunur.

Müşahidə zamanı kardioloq nəticələri izah edir, hədəflərin nə qədər yerinə yetirildiyini göstərir və lazım olduqda müalicəni fərdi şəkildə düzəldir. Əsas məqsəd ürəyi uzunmüddətli qorumaqdır.

Qeydlər aparmaq xeyirlidir: təzyiq ölçmələrini, çəkini və hiss etdiyiniz əlamətləri gündəlik yazıb görüşə gətirmək kardioloqa vəziyyətin dinamikasını daha dəqiq görməyə imkan verir.

Düzgün seçilmiş fiziki fəaliyyət bərpa dövründə ürəyin yükə uyğunlaşmasına kömək edir, lakin yük artırılması mütləq həkimlə razılaşdırılmalıdır. Başlanğıcda gündəlik yerimə kimi yüngül yüklər tövsiyə oluna bilər, sonra aktivlik tədricən artırılır.

Yükün təhlükəsiz həddini müəyyən etmək üçün kardioloq tredmil-test aparıb ürəyin yükə reaksiyasını qiymətləndirə bilər. Mütəmadi hərəkət zamanı belə qaydalara əməl etmək məsləhətdir:

• yükü yavaş-yavaş artırmaq;
• özünüzü pis hiss etdikdə dayanmaq;
• çox isti və ya çox soyuq havada ağır yükdən çəkinmək;
• sinə ağrısı, güclü təngnəfəslik və ya başgicəllənmə olduqda həkimə məlumat vermək.

Hər yeni mərhələyə keçid yalnız vəziyyət sabit olduqda və həkimin razılığı ilə həyata keçirilir. Tələsmək bərpaya kömək etmir.

İşə qayıtma vaxtı pasiyentin vəziyyətindən, işin fiziki və emosional yükündən, aparılmış müalicədən asılıdır. Bu qərarı kardioloq müayinə nəticələrinə əsasən verir, bəzən yüngül rejimlə tədricən başlamaq tövsiyə olunur.

İnfarktdan sonra narahatlıq, qorxu, əhval düşkünlüyü və yuxu pozuntuları təbii reaksiyadır və bir çox insanda rast gəlinir. Bu hisslər bərpaya təsir edə bilər, ona görə onları həkimə bildirmək vacibdir. Aşağıdakılar kömək edir:

• vəziyyət və gələcək planlar barədə həkimlə açıq danışmaq;
• müntəzəm gün rejimi və yuxu;
• yaxınların dəstəyi;
• lazım olduqda müvafiq mütəxəssisə müraciət.

Qərar verərkən kardioloq tək-tək göstəricilərə yox, ümumi vəziyyətə baxır. Bərpa tempi hər kəsdə fərqlidir və başqası ilə müqayisə etmək lazım deyil.

Aşağıdakı əlamətlər olduqda gözləməyin və dərhal 103 nömrəsinə zəng edin:

• sinədə yeni və ya güclənən ağrı, təzyiq və ya sıxılma hissi;
• istirahətdə keçməyən ağrı, qola, çənəyə və ya kürəyə yayılan narahatlıq;
• qəfil güclü təngnəfəslik;
• huşun itməsi və ya huşunu itirmək ərəfəsində olma hissi.

Bu hallarda saytdan cavab gözləməyin və özünüz nəqliyyatla getməyə çalışmayın.

Gözləmək ağır nəticələr doğura bilər: infarkt zamanı hər dəqiqə əhəmiyyətlidir. Təcili yardım briqadası ilk köməyi yolda başlaya bilər və pasiyenti lazımi mərkəzə çatdırır. Şübhə olarsa, çağırmaq daha düzgündür. Yaxınlarınıza da bu əlamətləri əvvəlcədən xatırladın ki, lazım olanda tərəddüd etmədən hərəkət etsinlər.