Dişin sinirinin çıxarılması (depulpasiya)

Prosedurun əsas səbəbləri:

• yumşaq endodontal toxumaları əhatə edən ağır karioz proses;
• pulpanın iltihabi zədələnməsi;
• xroniki proses nəticəsində kista boşluqlarının və qranulomatoz törəmələrin yaranması;
• dişətrafı yumşaq toxuma strukturlarının iltihabi xəstəliyi (periodontit);
• pulpanı əhatə edən diş travması;
• əvvəlki stomatoloji yardımın qüsurları;
• tək tac və ya ortopedik «körpü» qoyulması zərurəti.

Dişin sinirinin çıxarılması dekompensasiya olunmuş somatik xəstəliklər fonunda, istənilən lokalizasiyalı infeksion prosesin kəskin dövründə və qanın laxtalanmasının pozulmasında aparılmır.

Prosedurdan əvvəl pasiyent həkim müayinəsindən və vizuallaşdırıcı müayinədən keçir. İlk növbədə rentgen çəkmək lazımdır: rentgenoqrammada stomatoloq patoloji prosesin baxımsızlığını və ətraf strukturların cəlb olunma dərəcəsini qiymətləndirə bilər.

Endodontal sinirin çıxarılması 2 üsuldan biri ilə — vital və devital — aparıla bilər. Hər biri də 2 varianta bölünür:

• amputasiya — damar-sinir dəstəsi yalnız başlanğıc hissədə çıxarılır;
• ekstirpasiya — bütün pulpa tamamilə çıxarılır.

Sinirin vital çıxarılmasının əsas mərhələləri:

1. sinir impulsunun müvəqqəti bloklanmasına yönəlmiş yerli keyitmə;
2. damar-sinir dəstəsinin başlanğıc hissədə və ya bütün uzunluğu boyu çıxarılması (klinik vəziyyətlə müəyyən edilir);
3. müalicəvi sarğı və müvəqqəti plombun qoyulması;
4. iltihabi dəyişikliklər olmadıqda mümkün olan daimi plomblama üçün stomatoloqa nəzarət gəlişi.

Devital üsulda sinir çıxarılmazdan əvvəl onun məhvi (nekrozu) üçün şərait yaradılır. Bu məqsədlə arsen birləşmələrindən fərqli olaraq toksik olmayan müasir pastalardan istifadə olunur. Pasta qoyulduqdan sonra dişin kanalı müvəqqəti plomblanır. Növbəti gəlişdə həkim nekrozlaşmış pulpanı çıxarır, kanalları və dişin tac hissəsini plomblayır.

Prosedur toxumaların travması ilə müşayiət olunur, buna görə 2–3 gün ərzində müalicə nahiyəsində ağrılı hisslər və diş ətinin ödemi qala bilər. Onları aradan qaldırmaq üçün stomatoloq ehtiyac olduqda qəbul edilən ağrıkəsicilər tövsiyə edir. Sağalma adətən 1–1,5 həftəyə baş verir.

Dişin içindəki toxumalar çıxarıldıqdan sonra ağız boşluğunu zərərsizləşdirici məhlullarla yaxalamaq, gigiyena qaydalarına əməl etmək və təyin olunmuş gündə stomatoloqa gəlmək tövsiyə olunur.

Göstəriş və əks-göstərişlərin nəzərə alınması, texnikaya ciddi əməl edilməsi prosedurun rəvan keçməsinə imkan verir. Bu tələblərə əməl edilməsə, ağırlaşmalar yarana bilər:

• kök kanalını tam doldurmayan keyfiyyətsiz daimi plomb — nəticədə diş ağrıyır;
• kanalın çətin əlçatan yerlərində alətin uc hissələrinin qırılması (ağıl dişinin sinirinin çıxarılmasında baş verə bilər);
• diş kökünün divarlarının (bir və ya bir neçə kanalın) zədələnməsi.