İkimərhələli (klassik) implantasiya

Klassik implantasiya göstərişdir:

• sırada bir dişin olmamasında;
• bir neçə dişin itirilməsində;
• tam adentiyada (dişsiz çənə).

İkimərhələli implantasiya aparılmır, əgər pasiyentdə:

• ağır sistem patologiyaları (MSS-in ciddi pozuntuları, vərəm, onkoloji xəstəliklər);
• qanın laxtalanmasının pozulması;
• çeynəmə əzələlərinin hipertonusu və s. diaqnoz qoyulub.

Dişin bərpası iki ayrı addıma bölünür: əvvəlcə süni kök — implant qoyulur, o bitişdikdən sonra isə daimi tac. Əsas ideya konstruksiyaya yüksüz rahat bitişmək imkanı verməkdir.

1-ci mərhələ — cərrahi: əsasın qoyulması

• pasiyent heç nə hiss etməsin deyə keyitmə aparılır;
• sümüyə ehtiyatla çıxış açılır;
• gələcək dayaq üçün kiçik yatağ formalaşdırılır;
• implant qoyulur;
• diş əti tikilir.

Bundan sonra süni kök diş əti ilə tam örtülür və xarici mühitlə təmasda olmur — bakteriyaların düşmə riski azalır və stabil sağalma üçün şərait yaranır. Sonra ən vacib proses — titanın sümüklə bitişməsi (osseointeqrasiya) başlayır; adətən bir neçə ay çəkir. Zona təbəssümdə görünürsə, bu müddətə yüngül müvəqqəti həll təklif oluna bilər.

2-ci mərhələ — ortopedik: tacın qoyulması

• diş əti ehtiyatla açılır;
• diş əti formalaşdırıcısı qoyulur (gələcək diş ətrafında səliqəli kontur yaradır);
• sonra abatment — birləşdirici həlqə bərkidilir;
• onun üzərinə daimi tac qoyulur.

Prosesi niyə iki mərhələyə bölürlər

• sağalma dövründə yük azalır — yerdəyişmə riski azalır;
• toxumalar təzyiqsiz rahat bərpa olunur;
• nəticə uzunmüddətli perspektivdə daha stabil olur.

Buna görə ikimərhələli implantasiya maksimum etibarlılığın vacib olduğu vəziyyətlərdə — məsələn, yükün yüksək olduğu çeynəmə zonasında seçilir.

1-ci gəliş: diaqnostika və planlaşdırma

Ağız boşluğunun müayinəsi, 3D şəkil (KT), sümüyün həcminin, sinirlərin və qonşu dişlərin yerləşməsinin, diş ətinin və dişləmin qiymətləndirilməsi. Bu məlumatlar əsasında ətraflı plan tərtib olunur və qiymət əvvəlcədən müzakirə edilir.

2-ci gəliş: əsasın qoyulması

Anesteziya altında əsas cərrahi mərhələ: həkim sümükdə yer formalaşdırır, titan əsası qoyur, diş ətini tikir.

Gözləmə müddəti (bir neçə ay)

Bu, fasilə deyil, prosesin vacib hissəsidir: konstruksiya sümüklə bitişir, gələcək diş üçün möhkəm dayaq formalaşır. Bu mərhələni sürətləndirmək olmaz — yük çox tez verilərsə, fiksasiya qeyri-stabil ola bilər.

3-cü gəliş: diş əti formalaşdırıcısının qoyulması

Həkim diş ətini ehtiyatla açır və yumşaq toxumaların gələcək diş ətrafında düzgün forma almasına kömək edən formalaşdırıcı qoyur.

4-cü gəliş: taca hazırlıq

Diş əti formalaşdıqdan sonra ölçülər götürülür və ya rəqəmsal skan aparılır, gələcək dişin forma və rəngi seçilir, məlumatlar laboratoriyaya ötürülür.

5-ci gəliş: daimi dişin qoyulması

Formalaşdırıcı çıxarılır, abatment qoyulur, tac bərkidilir. Pasiyent normal funksiyalı və təbii görünüşlü tam dəyərli diş alır.

Sümük həcmi konstruksiyanın etibarlı fiksasiyası üçün kifayət etmədikdə tələb olunur.

Sümük çatışmazlığı niyə yaranır

Ən çox rast gəlinən səbəb — dişin uzun müddət olmamasıdır: sahəyə yük düşmədikdə sümük tədricən həcmini itirir. İltihabi proseslər, travmalar, çənənin quruluş xüsusiyyətləri də təsir edə bilər.

Hansı hallarda lazımdır

• sümüyün qalınlığı və ya hündürlüyü qeyri-kafidir;
• siniri və ya qonşu strukturları zədələmək riski var.

Bəzən o, əvvəlcədən, bəzən implantın qoyulması ilə eyni vaxtda aparılır.

Variantlar

• sümük toxumasının artırılması — zamanla öz sümüyünə çevrilən xüsusi material əlavə olunur;
• sinus-liftinq — yuxarı çənədə cibin altında hündürlük çatmadıqda;
• kombinə metodikalar — həcmi bir neçə istiqamətdə bərpa etmək lazım olduqda.

• Yeni dişin alınma müddəti. Klassik yanaşmada proses daha uzun çəkir, lakin nəticə maksimum stabildir. Birmərhələli variantda müvəqqəti dişi demək olar ki, dərhal almaq olar.
• Risklər və etibarlılıq. İkimərhələli sxem erkən yükün olmaması hesabına ağırlaşma riskini azaldır — buna görə uzunömürlülüyün vacib olduğu yerlərdə, xüsusilə çeynəmə zonasında istifadə olunur.
• Sümüyə tələblər. Sürətli metod üçün yaxşı ilkin sümük həcmi lazımdır; çatmırsa, əlavə hazırlıq aparılır və ya klassik variant seçilir.
• Diş ətinin estetikası. İkimərhələli yanaşmada formalaşdırıcı ilə ayrıca mərhələ sayəsində diş ətinin formasına nəzarət etmək daha asandır.

• Dentium (Cənubi Koreya) — standart hallar üçün universal sistem, stabil fiksasiya, qiymət və etibarlılığın balansı.
• Straumann (İsveçrə) — bitişməni sürətləndirən öz səth işləmələri; sümük çatışmazlığı kimi mürəkkəb hallarda tez-tez tətbiq olunur.
• Astra Tech (İsveç) — yükü bərabər paylayan xüsusi konstruksiya, uzunmüddətli stabil nəticə.

Sistemin seçimi sümüyün həcmindən, qoyulma zonasından, yükdən və pasiyentin vəzifələrindən asılıdır.

Qiymət müalicə planında əvvəlcədən sabitlənir.

Birinci (cərrahi) mərhələ: titan kök (brendi qiymətə təsir edir), cərrahın işi, anesteziya, sərf materialları, tikişlər və əməliyyatdan sonrakı müşayiət.

İkinci (ortopedik) mərhələ: diş əti formalaşdırıcısı, abatment, laboratoriyada tacın hazırlanması, daimi dişin qoyulması.

Yekun qiymətə təsir edir: seçilmiş sistem, işin həcmi, hazırlıq zərurəti, sümük plastikası, tacın materialı, keyitmə metodu.

1. İlk 3–5 gün (kəskin dövr). Yüngül ödem, cüzi ağrılılıq və təzyiq hissi normaldır. Yumşaq, isti olmayan qida yemək, qoyulma tərəfdə çeynəməmək, nahiyəyə əl və dillə toxunmamaq, dişləri yumşaq fırça ilə ehtiyatla fırçalamaq vacibdir. İsti içkilərdən, fiziki yüklərdən, hamam və saunadan, alkoqoldan imtina edin.
2. İlk 1–2 həftə. Toxumalar tədricən sağalır, tikişlər (əgər varsa) götürülür. Tədricən adi gigiyenaya qayıtmaq, həkimin təyinatı ilə yaxalayıcılardan istifadə etmək tövsiyə olunur; bərk qidadan hələ də çəkinmək lazımdır.
3. 1–3 ay. Xaricdən hər şey sağalmış görünə bilər, lakin içəridə ən vacib proses — bitişmə davam edir. Sahəni yükləməmək, müntəzəm gigiyena və nəzarət müayinələri vacibdir.
4. Bir neçə aydan sonra sümüklə möhkəm birləşmə formalaşır və növbəti mərhələyə keçmək olar.

• Dəqiq diaqnostika — mütləq 3D müayinə (KT): sümüyün həcmi, sinirlərin və damarların yerləşməsi, konstruksiyanın vəziyyətinin əvvəlcədən planlaşdırılması.
• İstehsalçı zəmanətləri — rəsmi zəmanəti olan sistemlərdən istifadə olunur.
• Stressiz implantasiya — müxtəlif anesteziya variantları: yerli, sedasiya, lazım olduqda yuxuda müalicə.
• Ortopedlə birgə iş — tac gələcək konstruksiya nəzərə alınmaqla planlaşdırılır, nəticə təbii görünür və uzun korreksiyalar tələb etmir.

«Gündəlik praktikada stomatoloqlar tez-tez dişlərin uzun müddət olmamasının nəticələri ilə qarşılaşırlar: qonşu dişlər boş yerə doğru sanki «yıxılmağa» başlayır. Belə mənzərədə cərrahlar adətən məhz ikimərhələli protokolu seçirlər. Gecikdirilmiş protezləmə ilə klassik yanaşma orqanizmə titan ştift ətrafında möhkəm sümük «qıfılı» formalaşdırmağa vaxt verir. Sümük çatmırsa, yalnız mərhələlərin ayrılması əvvəlcə toxumaların həcmini bərpa etməyə, sonra isə vaxtından əvvəl yük səbəbindən rədd riski olmadan dayağı etibarlı bərkitməyə imkan verir».

Cərrah, implantoloq