Kəskin diş ağrısının müalicəsi

Kəskin diş ağrısı müxtəlif cür özünü göstərə bilər və bu fərqlər çox vaxt problemin səbəbinə işarə edir.

Qısamüddətli, «vuran» ağrı

Adətən qıcıqlandırıcıya cavab olaraq yaranır: şirin bir şey daddınız, isti içdiniz və ya soyuq hava udduqda. Ağrı kəskindir, lakin sözün həqiqi mənasında bir neçə saniyə çəkir və qıcıqlandırıcı aradan qalxan kimi sakitləşir. Ən çox bu, dişin boynunun açıldığına (diş ətinin resessiyası), pazşəkilli defektin və ya kariesin başlanğıc mərhələsinin yarandığına işarədir. Belə ağrı ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün yaxın vaxtda stomatoloqa gəlişi planlaşdırmağa səbəbdir.

Uzunmüddətli sızıltılı ağrı

Daha narahatedici simptom. Ağrı yeməkdən asılı deyil, özbaşına başlaya bilər, çox vaxt axşam və ya gecə güclənir və adi həblərlə çətin keçir. O, sanki dişin içində «döyünür». Bu mənzərə dişin içindəki damar-sinir dəstəsi iltihablandıqda — pulpitdə xarakterikdir. Kariesdən zədələnmiş boşluqdan bakteriyalar dişin yumşaq toxumalarına çatıb və proses artıq kök kanallarının təcili müalicəsini tələb edir.

Dözülməz, ödemli kəskin ağrı

Ağrı partladıcı, daimi olur, qulağa, gicgaha və ya boyuna verə bilər. Çox vaxt dişin sanki «uzandığı» və çənəni bağlamağa mane olduğu hissi qoşulur. Ətraf diş əti şişir, flüs, bəzən isə hərarətlə ümumi halsızlıq yarana bilər. Bunlar kəskin periodontitin və ya periostitin (flüsün) — artıq kökdən kənarda, sümükdə iltihabın əlamətləridir. Burada yardım dərhal lazımdır, çünki infeksiya daha da yayıla bilər.

Bu ağrı növlərindən hər hansı biri ilə qarşılaşmısınızsa, əsas olan onu sadəcə həblə susdurmaq deyil, mümkün qədər tez həkimə müraciət etməkdir. Dəqiq diaqnostika və ağrısız müalicə dişi saxlamağa imkan verəcək.

Diş ağrısı ağız boşluğunun müxtəlif xəstəlikləri barədə siqnal verə bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər:

• Karies — dişlərdə ağrı sindromunun ən çox rast gəlinən səbəbi. Karies patogen bakteriyaların fəaliyyəti nəticəsində minanın dağılmasıdır. Vaxtında müalicə olunmasa, xəstəlik bir və ya bir neçə dişin tam dağılmasına və itirilməsinə gətirib çıxara bilər.
• Pulpit — pulpanın (dişin daxili toxumasının) iltihabı. Xəstəliyi gecə güclənən intensiv ağrıya görə güman etmək olar. Ağrının şiddəti pulpada damar-sinir törəmələrinin olması ilə bağlıdır. Sinir iltihablandıqda ağrı dözülməz olur.
• Periodontit — iltihabi proses dişin kökündə və yaxınlıqdakı yumşaq toxumalarda yaranır. Xəstəlik zədələnmə nahiyəsində basdıqda güclənən kəskin ağrı, həmçinin ödem və dişin patoloji laxlaması ilə özünü göstərir.
• Parodontit — parodontun (dişləri əhatə edən yumşaq toxumaların) iltihabı dişin bağ aparatını zəiflədir, nəticədə dişlər yerini dəyişir və laxlayır. Bu simptomlar çox vaxt, xüsusilə çeynəyərkən, ağrı ilə müşayiət olunur.

İlkin müayinə zamanı şikayət olunan dişin məqsədli şəkli və ya daxili iltihabları, şişləri və kistaları aşkar etmək, yaxud istisna etmək üçün bütün ağız boşluğunun kompüter tomoqrafiyası çəkilir.

Laborator diaqnostika adətən nadir hallarda təyin olunur. Məsələn, selikli qişada zədələnmələr, papillomalar və ya yaralar aşkar olunduqda qaşıntı götürülə bilər. Parodontit aşkarlandıqda uyğun iltihab əleyhinə müalicə seçmək üçün diş əti cibindən əkmə tövsiyə olunur.

Stomatoloji cərrahi əməliyyatlara hazırlıq ümumi qan analizi, infeksiyalara qan analizi, laxtalanma göstəriciləri və digər analizlər tələb edir.

Kəskin diş ağrısının müalicə metodları bu sindroma səbəb olan xəstəlikdən asılıdır.

• Kariesin yaratdığı ağrıda stomatoloq zədələnmiş toxumaları təmizləyir və dişi plomb materialı ilə bərpa edir.
• Pulpitdə dişin iltihablı pulpasını çıxarmaq və kök kanalını plomblamaq lazımdır.
• Periodontitin müalicəsi üçün həkim ilk növbədə irin və ekssudatı təmizləyir. İltihab yeri antiseptik məhlulla işlənir, sonra infeksiyanın inkişafının qarşısını alan və sağalmanı sürətləndirən dərman qoyulur. Daimi plomb toxumalar tam sağaldıqdan sonra qoyulur.

Stomatoloji xəstəliklərin baxımsız formalarında dişin təcili çıxarılması tələb oluna bilər. Bu, xoşagəlməz hissləri istisna edən adekvat keyitmə altında aparılır.

Ən çox ağıl dişinin (8-ci dişin) çıxarılması ilə rastlaşırıq. Bu, bir çox pasiyentdə ağıl dişinin düzgün böyüməməsi — qonşu dişlərin və toxumaların zədələnməsinə səbəb olan atipik vəziyyət alması ilə bağlıdır.

Mütəxəssislərimiz kəskin diş ağrısında və digər, hətta ən mürəkkəb stomatoloji xəstəliklərdə həm planlı, həm də təcili yardım göstərir.

Konsultasiya ağız boşluğunu ətraflı müayinə etməyə və bir çox patologiyanı ən erkən mərhələdə aşkar etməyə imkan verir. Bu xüsusilə vacibdir, çünki pasiyentin şikayətləri həmişə obyektiv mənzərə ilə üst-üstə düşmür.

Stomatoloq-terapevt müraciət edilən məsələnin həllini təklif etməklə yanaşı, bütün dişlərin və ətraf toxumaların vəziyyətini qiymətləndirir:

• dişlərin zədələnmə dərəcəsi (hansı dişlərdə karies var, hansılar müalicə, çıxarılma, protezləmə və ya plombun dəyişdirilməsini tələb edir);
• diş ətinin vəziyyəti, ağzı açarkən şıqqıltı və ya alt çənənin hərəkətində dəyişikliklər;
• əzələ tonusu (ağzın simmetrik bağlanması, dişləm);
• tüpürcək ifrazı;
• ağız gigiyenasının keyfiyyəti (diş daşının yaranma ocaqları).

Mümkün olduqda qəbul zamanı ortodont, ortoped, cərrah və ya parodontoloq dəvət oluna bilər. Müayinənin nəticəsinə görə ilkin müalicə planı tərtib edilir.

«Pasiyent kəskin diş ağrısı ilə müraciət edəndə başa düşürəm ki, ləngimək olmaz. Bu, sadəcə narahatlıq deyil, iltihabın artıq sinirə çatdığının açıq siqnalıdır. İlk etdiyimiz — ağrı sindromunu təcili aradan qaldırmaqdır, bunun üçün çox vaxt təzyiqi azaltmaq məqsədilə dişin boşluğunu açmaq lazım gəlir.

Kəskin diş ağrısının müalicəsi həmişə ilkin səbəbin axtarışıdır: bəzən bu, pulpit, bəzən periodontitdir. Təcrübəmdə olub ki, kəskin ağrının arxasında kök çatı gizlənib — etiraf edim ki, diaqnostika üçün ən çətin haldır. Əsas olan hissləri həblərlə susdurmaq deyil, problemin mənbəyini tez tapıb aradan qaldırmaqdır, əks halda artıq çıxarma tələb olunan ağırlaşmalarla üzləşmək olar».

Stomatoloq-terapevt, parodontoloq, tibb elmləri namizədi