Kök kanallarının təmizlənməsi və müalicəsi

Müraciətin səbəbləri müxtəlif ola bilər və prosedurun necə keçəcəyi bundan asılıdır.

Pulpit

Bəzən diş görünən səbəb olmadan narahat etməyə başlayır: gecəyə yaxın və ya basdıqda güclənə bilən dartıcı ağrı yaranır. Bu, problemin artıq dişin daxili hissəsinə çatdığını göstərir. Belə halda həkim içəridəki zədələnmiş toxumaları təmizləyir, boşluğu ehtiyatla təmizləyir və patoloji prosesi dayandırmaq üçün xüsusi materiallarla doldurur.

Periodontit

İltihab dişin hüdudlarından kənara çıxdıqda dişləyərkən xoşagəlməz hisslər və ya diş ətinin şişməsi yarana bilər. Belə vəziyyətdə müalicə bəzən bir neçə mərhələdə aparılır ki, problemin mənbəyi tam aradan qaldırılsın və toxumalar bərpa olunsun.

Kista və ya qranuloma

Belə dəyişikliklər uzun müddət özünü göstərməyə bilər. Çox vaxt insan onlar haqqında yalnız şəkil çəkildikdən sonra öyrənir. Həkim dişin daxili boşluğunun diqqətli işlənməsi hesabına iltihab ocağını aradan qaldırır.

Kanalların təkrar müalicəsi

Bəzən müalicə əvvəllər aparılıb, lakin müəyyən müddətdən sonra narahatlıq qayıdır. Onda kanallar təkrar müalicə olunur:

• köhnə material çıxarılır;
• boşluq yenidən təmizlənir;
• təkrar doldurma aparılır.

Bu prosedur yüksək dəqiqlik tələb etdiyi üçün daha çox vaxt apara bilər.

Müalicə əksər hallarda təhlükəsiz və effektiv olsa da, müəyyən əks-göstərişlər mövcuddur:

• kanallara lazımi çıxışı təmin etməyin mümkünsüzlüyü (məsələn, diş tacı dağıldıqda);
• dekompensasiya mərhələsində ağır ümumi xəstəliklər;
• dişi tüpürcəkdən təcrid etməyin mümkünsüzlüyü (sterillik üçün kritikdir);
• müalicənin məqsədəuyğun olmaması — diş ortopedik və ya parodontal göstərişlərlə çıxarılmalıdırsa.

Həkim prosedurun zəruriliyini həmişə klinik məlumatlara, şəkillərə və pasiyentin ümumi vəziyyətinə əsaslanaraq qiymətləndirir.

Üsul müayinə və diaqnostikadan sonra seçilir. Bəzi hallarda bir gəlişdə öhdəsindən gəlmək mümkündür, digərlərində mərhələli iş tələb olunur.

Terapevtik müalicə

Bu variant ən çox tətbiq olunur və dişi çıxarmadan saxlamağa imkan verir. Prosedur zamanı:

• zədələnmiş toxuma təmizlənir;
• daxili boşluq hazırlanır;
• işlənir;
• hermetik doldurulur.

Adətən bir və ya iki gəliş kifayətdir. Qiymət kanalların sayından və quruluşunun mürəkkəbliyindən asılıdır.

Cərrahi müalicə

Dəyişikliklər kök ətrafı toxumalara toxunubsa, bəzən standart işləmə kifayət etmir. Onda əlavə olaraq aparıla bilər:

• kök zirvəsində iltihablı sahənin çıxarılması;
• ətraf toxumaların işlənməsi;
• zədələnmiş nahiyənin bərpası.

Bu yanaşma yalnız adi endodontik müalicə istənilən nəticəni vermədikdə tətbiq olunur.

Köklərin müalicəsi, yəni təmizləmə və plomblama başa çatdıqdan sonra tac hissəsini mütləq bərpa etmək lazımdır. Bu prosedur olmadan diş həssas qalacaq — çeynəmə yükündən asanlıqla dağıla, hermetikliyini itirə və hətta yenidən iltihablana bilər. Məhz buna görə bərpa mərhələsi kompleks müalicənin ən vacib hissəsidir və dişin xidmət müddətini uzun illərə uzadır.

Bərpa metodunun son seçimi tac hissəsinin nə qədər dağıldığından asılıdır. Zədələnmə minimaldırsa, adi plomb kifayətdir. Daha nəzərəçarpan defektdə, xüsusilə bərk toxumaların əhəmiyyətli hissəsi yoxdursa, vkladka və ya taclardan istifadə olunur.

Plomblama

Ən sadə və əlçatan bərpa üsulu. Müasir kompozit plomblar təbii görünür, möhkəm dayanır və təbəssümün estetikasını saxlayır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, kanallar müalicə olunduqdan sonra diş daxildən qidalanmanı itirir və daha kövrək olur. Buna görə plomb yalnız dişin divarları ümumilikdə salamat olduqda və yük mülayim olacaqsa uyğundur.

Vkladka

Diş çox dağılıbsa, lakin kök və divarların bir hissəsi hələ istifadə oluna bilərsə, vkladka tətbiq olunur. Bu, laboratoriyada fərdi ölçü əsasında hazırlanan bir növ «mini-protezdir». O, dişin itirilmiş hissəsinin formasını dəqiq təkrarlayır və içəridə etibarlı bərkidilir. Vkladkalar möhkəm materiallardan — keramika, kompozit və ya metal-keramikadan hazırlanır və plombdan xeyli uzun xidmət edir.

Taclar

Yalnız kök hissəsi qalıb, bütün yuxarı hissə dağılıbsa, ən yaxşı həll tacın qoyulmasıdır. Bu, dişin qalıqlarını tam örtən, onun formasını, rəngini və funksiyasını bərpa edən möhkəm, uzunömürlü konstruksiyadır. Tacdan əvvəl çox vaxt ştift və ya kult vkladkası — tacın bərkidiləcəyi əsas tətbiq olunur.

Dişləyərkən ağrı, diş ətinin şişməsi hiss edirsinizsə və ya artıq pulpit, periodontit aşkar olunubsa — stomatoloqa gəlişi təxirə salmayın.

İlk saatlarda materialın bərkiməsi üçün yemək yeməmək məsləhətdir. Bir neçə gün ərzində cüzi həssaslıq qala bilər — bu, normal reaksiyadır.

Tövsiyə olunur:

• müalicə olunmuş dişin tərəfində çeynəməmək;
• çox bərk qidadan çəkinmək;
• güclü ağrı olduqda mütəxəssisə müraciət etmək.

Bu sadə tövsiyələrə əməl etmək nəticəni uzun müddət saxlamağa kömək edir.

«Pasiyentlər kök kanallarının müalicəsinin niyə bu qədər mürəkkəb olduğunu soruşanda həmişə izah edirəm: təsəvvür edin ki, dişin içində iynədən də nazik üç-dörd mikroskopik borucuğu təmizləyib plomblamaq lazımdır.

Mikroskopsuz bu, gözübağlı işləmək kimidir — infeksiyanın bir hissəsini buraxmaq olar. Təcrübəmdə müxtəlif hallarla rastlaşmışam: adi pulpitdən tutmuş kanallarda köhnə alətlərin qırıntıları qalan ən mürəkkəb təkrar müalicələrə qədər. Məhz buna görə müasir avadanlığı yüksək qiymətləndirirəm — o, kor-koranə deyil, köklərin içində nə baş verdiyini real görərək işləməyə və dişi uzun illər saxlamağa imkan verir».

Stomatoloq-terapevt, parodontoloq, tibb elmləri namizədi