Onkouroloqun qəbulu

Aşağıdakı hallarda onkouroloqun fikrini almaq məsləhətdir:

• PSA göstəricisi yüksək çıxıb və ya zamanla artır;
• prostat vəzinin rektal baxışında bərk, qeyri-bərabər sahə aşkar edilib;
• MRT və ya TRUSM-də şübhəli sahə görünüb;
• sidikdə qan görünüb və ya analizdə qan aşkar edilib;
• USM və ya kompüter tomoqrafiyasında böyrəkdə kütlə tapılıb;
• xayada bərkimə, ölçü dəyişikliyi və ya şiş əlaməti hiss edilir;
• sidik kisəsində dəyişiklik aşkar edilib.

Yüksək PSA və ya kütlə tapıntısı həmişə xərçəng demək deyil: prostat adenoması, prostatit, kista və digər xoşxassəli səbəblər də eyni nəticəni verə bilər. Sidikdə çoxlu qan, laxtalar və ya sidik ifrazının dayanması təcili vəziyyətdir və 103 nömrəsinə zəng etməyi tələb edir.

Qəbuldan əvvəl nəticələrin yığılması və suallarınızın yazılması vaxtı səmərəli istifadə etməyə kömək edir. Bu görüş məqsədi həyəcanı artırmaq deyil, vəziyyəti aydınlaşdırmaqdır.

Həkim əvvəlki analizlərə, görüntüləmə nəticələrinə və epikrizlərə baxır, şikayətləri, ailə tarixçəsini və ümumi vəziyyəti soruşur. Lazım olduqda baxış və prostat vəzinin rektal müayinəsi aparılır, bu müayinənin gedişi əvvəlcədən izah olunur.

Plan tapıntıya görə qurulur və adətən mərhələlidir:

• PSA-nın təkrarı və lazım olarsa, əlavə göstəricilər;
• prostat MRT-si, TRUSM və ya digər görüntüləmə üsulları;
• sidik analizi, lazım olduqda sistoskopiya;
• böyrək və xaya kütlələrində əlavə təsvir müayinələri;
• biopsiya yalnız göstəriş olduqda və əvvəlki nəticələr onu əsaslandırdıqda.

Əsas prinsip müayinəni artıq olmadan, lakin vacib hiss buraxmadan aparmaqdır. Həkim hər müayinənin nəticəsinin planı necə dəyişə biləcəyini izah edir.

Bəzən əlavə müayinəyə ehtiyac olmur və yalnız müəyyən müddətdən sonra PSA-nın təkrarı və müşahidə kifayət edir. Həkim bunun səbəbini açıq izah edir.

Müayinə nəticələri gəldikdən sonra həkim onları pasiyentlə ətraflı müzakirə edir. Nəticələr xoşxassəli çıxarsa, ya müşahidə, ya da səbəbə yönəlmiş müalicə təklif olunur.

Əgər xərçəng təsdiqlənərsə, yanaşma xəstəliyin növündən, yayılma dərəcəsindən, pasiyentin yaşından, ümumi sağlamlığından və öz seçimlərindən asılıdır. Bəzi hallarda, məsələn, aşağı risk qrupunda prostat xərçənginin fəal müşahidəsi mümkündür. Digər hallarda cərrahi müalicə, şüa terapiyası, dərman müalicəsi və ya bunların kombinasiyası müzakirə edilir. Mürəkkəb vəziyyətlərdə qərar bir neçə mütəxəssisin birgə rəyi ilə verilir.

Pasiyent sual verə bilər, ikinci rəy ala bilər və qərarı tələsmədən qəbul edə bilər. Müalicənin nəticəsi əvvəlcədən zəmanət verilmir.

Pasiyent müalicə variantlarını tam başa düşməyənə qədər qərar verməyə tələsməməlidir. Həkim sualları səbirlə cavablandırır, lazım olduqda yazılı xülasə təqdim edir.

Müayinələrin nəticəsi hansı olursa olsun, növbəti addım pasiyentə aydın izah edilir. Əgər dəyişiklik xoşxassəlidirsə, həkim nəzarətin tezliyini və hansı əlamətlərə diqqət yetirməyi bildirir. Əgər müalicə təyin olunubsa, görüşlər plana uyğun davam edir.

Nəzarət zamanı bunlar qiymətləndirilə bilər:

• PSA və digər laborator göstəricilər;
• sidik ifrazının vəziyyəti və yan təsirlərin olub-olmaması;
• görüntüləmə müayinələrinin təkrarı, lazım olduqda;
• psixoloji vəziyyət və yaşam keyfiyyəti.

Belə məlumatları eşitmək çətin ola bilər. Yaxınlarınızla birlikdə qəbula gəlmək, sualları əvvəlcədən yazmaq və lazım olduqda psixoloji dəstək istəmək məsləhətdir. Onlayn sual göndərmək imkanından da istifadə edə bilərsiniz.

Müşahidə dövründə yeni əlamət yaranarsa, planlı görüşü gözləmədən müraciət etmək lazımdır. Bu, nəzarətin vacib hissəsidir.

Nəzarət planı yazılı şəkildə təqdim edilə bilər ki, növbəti müayinələrin vaxtı yadda qalsın.

Yüksək PSA və ya ilk şübhəli tapıntı pasiyentdə güclü həyəcan yaradır, lakin bu mərhələdə ən vacibi tələsik nəticə çıxarmamaq və planlı müayinədən keçməkdir. Çox hallarda yüksəlmənin səbəbi xoşxassəlidir.

Gələrkən bütün əvvəlki analiz və görüntüləmə disklərini və ya təsvirlərini götürün, müqayisə üçün onlar çox qiymətlidir. Heç bir şübhəli əlaməti, xüsusən sidikdə qanı, ağrısız olsa da, təxirə salmayın. Qərarı tələsmədən, lazım olsa, ikinci rəy ilə qəbul edin.

Qiymət müraciətin səbəbindən və müayinələrin həcmindən asılıdır. Dəqiq məbləğ qiymət siyahısında verilir. Əsas amillər:

• qəbulun növü: birinci, təkrar, əvvəlki nəticələrin ikinci rəy kimi nəzərdən keçirilməsi;
• laborator analizlərin, məsələn, PSA-nın və əlavə testlərin sayı;
• görüntüləmə müayinələri: USM, TRUSM, MRT və ya kompüter tomoqrafiyası;
• sistoskopiya və ya biopsiya kimi prosedurların lazım olub-olmaması;
• digər mütəxəssislərin cəlb edilməsi.

Bəzən əvvəlki sənədlər kifayət edir və təkrar müayinə lazım olmur. Buna görə qəbula bütün mövcud nəticələrinizi gətirmək həm vaxt, həm də xərc baxımından faydalıdır. Müayinələr mərhələ-mərhələ təyin edilir və hər birinin səbəbi izah olunur.

Pasiyent istəsə, hər müayinə üçün xərc əvvəlcədən müəyyənləşdirilir və lazımsız təkrarlar planlaşdırılmır.

Xərcləri qabaqcadan planlaşdırmaq üçün müayinələrin ardıcıllığı və təxmini həcmi həkim tərəfindən qəbulda izah olunur.