Yumurtalıq kistasının müalicəsi

Kistalar iki böyük qrupa bölünür.

• Funksional kistalar: follikulyar kista və sarı cisim kistası. Ovulyasiya prosesi ilə əlaqəlidir, adətən bir neçə aybaşı dövrü ərzində özü kiçilir və yox olur.
• Digər kistalar: endometrioid kista, dermoid kista, sistadenoma və s. Bunlar adətən öz-özünə yox olmur, taktikanı həkim seçir.

Kista çox vaxt heç bir əlamət vermir. Bəzən alt qarında ağırlıq və ya birtərəfli ağrı, aybaşı pozğunluğu, cinsi əlaqə zamanı narahatlıq ola bilər. Kistanın növü USM görüntüsünə və bəzən əlavə analizlərə əsasən müəyyən edilir. Alt qarına qızdırıcı qoymaq və xalq müalicəsi ilə vaxt itirmək məsləhət deyil.

Yumurtalıq kistası ilə bağlı çox vaxt narahat edən hal onun kəşf edilməsinin təsadüfi olmasıdır. Əlamət yoxdursa, bu o demək deyil ki, müayinəni atlamaq olar: izləmə kistanın növü barədə dəqiq nəticə verir.

Qəbulda həkim şikayətlərinizi və aybaşı dövrünüzü soruşur, müayinə aparır. Əsas üsul kiçik çanaq orqanlarının USM-idir: kistanın ölçüsü, divarı və daxili quruluşu qiymətləndirilir. Lazım olduqda şiş markerləri, hormon analizləri və ya MRT təyin oluna bilər.

Funksional kista düşünüləndə adətən dərhal müalicə başlanmır, 1–3 aybaşı dövrü sonra təkrar USM aparılır. Kista kiçilirsə və ya yox olursa, əlavə müdaxilə tələb olunmur. Təkrar müayinənin dövrün hansı günündə edilməsini həkim bildirir. Kista saxlanırsa, böyüyürsə və ya şübhəli görünürsə, taktika dəyişdirilir.

Müayinəyə gələndə son aybaşının başlama tarixini bilmək vacibdir, çünki kistanın görüntüsü siklin mərhələsindən asılı ola bilər. Əvvəlki USM nəticələrini gətirmək müqayisəyə imkan verir.

Müayinə adətən ağrısızdır. USM qarın üzərindən və ya həkimin seçdiyi daxili üsulla aparıla bilər, bu, kistanın vəziyyətini daha dəqiq görməyə kömək edir. Lazım gələrsə, həkim əlavə müayinələr təyin edər.

Müalicə kistanın növündən, ölçüsündən, əlamətlərdən və yaşdan asılıdır.

• İzləmə: funksional kistalarda ən çox istifadə olunan yanaşmadır;
• Dərman müalicəsi: bəzi hallarda həkim ağrıkəsici və ya hormonal preparatlar təyin edə bilər, lakin hormonal preparatların hər kistaya təsir etdiyi sübut olunmayıb, buna görə seçim fərdidir;
• Cərrahi müalicə: kista böyükdürsə, bir neçə ay ərzində yox olmursa, şübhəli görünürsə, ağrı güclüdürsə və ya ağırlaşma varsa müzakirə edilir.

Əməliyyat zamanı mümkün olduqda yumurtalıq toxumasını qorumağa çalışılır. Bu müdaxilə ayrıca xidmətdir (Cərrahi ginekologiya), bu səhifədə isə yalnız konservativ yanaşma təsvir olunur.

Müalicə zamanı həkimin təlimatlarına əməl etmək, təyin olunan nəzarət USM-lərini buraxmamaq və ağrı xarakteri dəyişərsə xəbər vermək önəmlidir. Hormonal vasitələri tanışların məsləhəti ilə qəbul etməyin.

Nəzarət müddətində ağrının xarakteri dəyişərsə, bunu dərhal qeyd edin.

Kistanın bəzi ağırlaşmaları təcili yardım tələb edir. Aşağıdakı əlamətlər yaranarsa gözləməyin və 103-ə zəng edin:

• alt qarında qəflətən başlayan şiddətli ağrı;
• ağrı ilə birlikdə ürəkbulanma və qusma;
• yüksək hərarət, solğunluq, baş gicəllənməsi və ya huşun itməsi;
• qarnın sərtləşməsi.

Bunlar kistanın burulması (torsiyası) və ya yırtılması əlaməti ola bilər.

Kistalar təkrarlana bilər. Ona görə müalicədən sonra həkimin dediyi vaxtda nəzarət USM-dən keçmək, aybaşı dövrünü qeyd etmək və yeni şikayətlər olduqda gecikmədən müraciət etmək məsləhətdir. Hamiləlik planlayırsınızsa, kistanın olması barədə həkimə əvvəlcədən xəbər verin.

Ağrının kistadan olub-olmadığını özünüz müəyyən edə bilməzsiniz: bəzən oxşar əlamətlər apendisit və ya uşaqlıqdan kənar hamiləlik zamanı da yaranır. Bu səbəbdən kəskin ağrı hallarında vaxt itirmək olmaz.

Ağrı keçsə belə, təcili hallardan sonra həkim müayinəsi lazımdır.

Dəyər müayinənin və izləmənin həcmindən asılıdır, dəqiq məbləğ həkim qəbulundan sonra məlum olur. Əsas amillər:

• qəbulların və təkrar USM-lərin sayı;
• kistanın növü və izləmənin müddəti;
• lazım olan analizlər: hormonlar, şiş markerləri;
• əlavə müayinələr, məsələn MRT;
• dərman müalicəsinə ehtiyac.

Cərrahi müdaxilə lazım olarsa, o ayrıca xidmət kimi planlaşdırılır və ayrıca qiymətləndirilir.

Qiymət həmçinin müalicənin gedişində yaranan ehtiyaclardan asılı ola bilər. Kista kiçilirsə, izləmə qısa sürür, saxlanırsa və ya böyüyürsə, əlavə müayinələr lazım olur. Həkim planı mərhələlərlə izah edir ki, hər addımın nə üçün lazım olduğunu bilərsiniz.

Əlavə olaraq, şiş markerlərinin və ya MRT-nin lazım olub-olmaması qiymətə təsir edir. Bu müayinələr hər pasiyentə təyin edilmir, yalnız kistanın görüntüsü və yaşa görə həkimin qərarı ilə aparılır. Hazırkı məbləğləri qeydiyyatdan və ya həkimdən dəqiqləşdirə bilərsiniz.

Kista tapıldıqda ilk reaksiya adətən qorxu olur. Amma reproduktiv yaşda tapılan kistaların bir qismi funksionaldır və gözləmə ilə yox olur. Əsas qayda: təkrar USM-i atlamayın, çünki məhz bu müayinə kistanın davranışını göstərir.

Qəfil güclü qarın ağrısı, qusma və ya halsızlıq olarsa, randevu gözləməyin, 103-ə zəng edin. Hamiləlik, uşaq planı və ya menopauza dövründə kista tapılıbsa, bunu həkimə mütləq deyin: bu hallarda yanaşma fərqlənir.