Arteriae membri inferioris
Aşağı ətrafların arteriyaları ayaqların əzələlərini, sümüklərini və dərisini oksigenli qanla təchiz edir. Onların aterosklerotik daralması yeriş zamanı ağrıya və ağır hallarda toxumaların zədələnməsinə səbəb olur.
Sistem: Ürək-damar sistemi
Yerləşməsi
Qarın aortası bel səviyyəsində sağ və sol qalça arteriyalarına bölünür. Xarici qalça arteriyası qasıq bağı altından keçərək bud arteriyasına çevrilir, budun ön-daxili səthi ilə aşağı enir, diz çuxurunda diz altı arteriyası adlanır və baldırda ön və arxa qamış arteriyalarına bölünür.
Quruluşu
Əsas magistrallar: ümumi və xarici qalça, ümumi bud, budun dərin arteriyası, səthi bud, diz altı, ön və arxa qamış, kiçik baldır arteriyaları; pəncədə onlar arterial qövslər əmələ gətirir. Nəbzi qasıqda, diz çuxurunda, daxili topuq arxasında və pəncənin üst səthində yoxlamaq olur.
Funksiyası
Yeriş və fiziki yük zamanı ayaq əzələlərinin oksigen tələbatı kəskin artır. Arteriya daraldıqda qan axını bu tələbatı ödəmir və müəyyən məsafə yeridikdən sonra baldırda ağrı yaranır, dayandıqda keçir — bu, «aralıq axsaqlıq» adlanır.
Nə vaxt damar cərrahına müraciət etməli
Həkimə müraciət edin
- yeriyərkən baldırda, budda və ya sağrıda ağrı, dayandıqda keçirsə;
- ayaqlar daim soyuqdursa, dəri solğunlaşırsa, tüklər tökülürsə;
- ayaqda yara uzun müddət sağalmırsa.
Təcili vəziyyət
Ayaqda qəfil başlayan güclü ağrı, solğunluq, soyuqluq və hissiyyatın itməsi arteriyanın kəskin tutulmasının əlaməti ola bilər — dərhal 103-ə zəng edin.
Suallar və cavablar
İlkin üsul topuq-bazu indeksinin ölçülməsidir — ayaqda və qolda təzyiq müqayisə olunur. Daha ətraflı məlumatı ultrasəs dupleks skanlaması verir; əməliyyat planlaşdırıldıqda KT-angioqrafiya və ya angioqrafiya aparılır.
Diabet iri arteriyaların aterosklerozunu sürətləndirir və kiçik damarları zədələyir. Sinirlərin zədələnməsi ilə birlikdə bu, diabetik ayaq sindromu riskini artırır. Ona görə diabeti olan insanlar ayaqlarını gündəlik yoxlamalıdır.
