Uşaqlıq boynu biopsiyası: baxışdan sonra niyə nümunə götürülür?

Pap-test hüceyrə skrininqidir, kolposkopiya böyüdücü cihazla baxışdır. Biopsiyada isə toxuma laboratoriyada araşdırılır. Bu mərhələlər müxtəlif məlumat verir. Tək “eroziya” ifadəsi və ya uşaqlıq boynunun rəngi bütün qadınlarda eyni biopsiya göstərişi yaratmır. Qərarın hansı nəticəyə əsaslandığını soruşun.

Əvvəlki HPV, sitologiya və müdaxilə sənədlərini gətirin. Bir testin nəticəsini digəri ilə əvəz etməyin. Müayinə zamanı gördüyünüz şəkil histoloji cavabın özü deyil. Sonrakı plan nümunənin nəticəsi ilə dəqiqləşə bilər.

Biopsiya adətən skrininq və ya baxış zamanı əlavə aydınlaşdırma tələb edən dəyişiklik olduqda müzakirə edilir. Ən tipik səbəblər bunlardır:

• Pap-testdə hüceyrə dəyişikliyi aşkarlanıb və kolposkopiyada şübhəli sahə görünür;
• yüksək riskli HPV tipi uzun müddət davam edir və baxışda uyğunsuzluq var;
• uşaqlıq boynunda polip, xora və ya qeyri-adi görünən sahə aşkarlanıb;
• cinsi əlaqədən sonra təkrarlanan qanaxmanın səbəbi aydınlaşdırılmalıdır.

Hər şikayət və ya hər qeyri-adi nəticə biopsiya tələb etmir. Həkim yaşınızı, əvvəlki nəticələrinizi və kolposkopik görüntünü birlikdə qiymətləndirir. Biopsiyanın nə üçün lazım olduğunu və onsuz hansı məlumatın çatışmayacağını soruşmaq sizin haqqınızdır.

Həkim şübhəli sahədən kiçik nümunə götürə və ya seçilmiş hallarda daha geniş qiymətləndirmə üçün başqa üsul təklif edə bilər. Prosedurun həm diaqnostik, həm müalicə məqsədinin olub-olmadığını aydınlaşdırın. Adları bir-birinə qarışdırmaq risk və sağalma gözləntisini dəyişə bilər.

Ağrı hissi qadınlar arasında fərqlidir. Sancı və narahatlıq mümkündür; ağrısız olacağına qəti söz verilməməlidir. Əvvəlki ağrılı müayinə və narahatlığınız barədə deyin. Ağrının idarəsi və proseduru dayandırmaq imkanı əvvəlcədən danışılmalıdır.

Kolposkopik rəhbərliklə kiçik nümunə götürmə adətən ambulator şəraitdə və qısa müddətdə aparılır. Ardıcıllıq müəssisədən asılı olaraq bir qədər fərqlənə bilər, lakin əsas mərhələlər belədir:

1. Vəziyyət. Ginekoloji kresloda uzanırsınız, güzgü vasitəsilə uşaqlıq boynu açılır.
2. Baxış. Kolposkopla uşaqlıq boynuna yenidən baxılır; dəyişmiş sahələrin daha aydın seçilməsi üçün xüsusi məhlullar sürtülə bilər.
3. Nümunə. Şübhəli sahədən xüsusi alətlə kiçik toxuma parçası götürülür. Bu anda qısa sancı və ya sıxılma hissi ola bilər.
4. Qanaxmanın nəzarəti. Nümunə götürülən yerdə qanaxma olarsa, həkim onu dayandırmaq üçün lokal vasitələrdən istifadə edir.
5. Göndərmə. Nümunə qaba qoyulur, şəxsi məlumatlarınızla işarələnir və morfoloji müayinə üçün laboratoriyaya göndərilir.

Ağrının azaldılması imkanlarını və prosedur zamanı dayanmağı xahiş edə biləcəyinizi əvvəlcədən həkimlə danışın.

Kolposkopik biopsiyada yalnız şübhəli sahədən çox kiçik toxuma parçası götürülür və məqsəd əsasən diaqnozdur. Konizasiya (konus şəklində kəsmə) isə uşaqlıq boynunun daha geniş, konus formalı hissəsinin çıxarılmasıdır və həm diaqnostik, həm müalicə məqsədi daşıya bilər.

Bu iki müdaxilə eyni təhlükəsizlik və sağalma gözləntisinə malik deyil. Konizasiyadan sonra qanaxma və infeksiya riski, bəzi qadınlarda isə sonrakı hamiləlikdə uşaqlıq boynunun zəifləməsi və ya vaxtından əvvəl doğuş ehtimalı müzakirə olunur. Bu risklər çıxarılan toxumanın həcmindən asılıdır. Həkiminizdən planlaşdırılan müdaxilənin adını, həcmini və hamiləlik planınıza təsirini birbaşa soruşun.

Hamiləlik ehtimalı, qanaxma ilə bağlı xəstəliklər və dərmanlar barədə məlumat verin. Heç bir preparatı özbaşına kəsməyin. Hazırlıq və sonrakı məhdudiyyətlər nümunənin həcminə görə dəyişir. Klinikadan konkret yazılı göstəriş almaq ümumi internet qaydasını izləməkdən daha düzgündür.

Biopsiyadan sonra az qanaxma və ifrazat ola bilər. Güclü qanaxma, keçməyən və ya artan ağrı, pis qoxulu ifrazat və hərarətdə komanda ilə əlaqə saxlayın. Özünüzü ciddi pis hiss etdikdə təcili tibbi yardım alın.

Müdaxilənin vaxtı nümunənin keyfiyyətinə və sizin rahatlığınıza təsir edə bilər. Çox hallarda biopsiya intensiv aybaşı qanaxması olmayan gündə planlaşdırılır, çünki qan baxışı çətinləşdirir. Yüngül ləkələnmə həmişə maneə sayılmır; bunu həkim yerində qiymətləndirir.

Müayinə günü hamiləlik ehtimalınız varsa, bunu mütləq bildirin. Aktiv iltihab və ya kəskin infeksiya əlamətləri (yanma, qaşınma, qeyri-adi ifrazat) olduqda həkim əvvəlcə onun müalicəsini təklif edə, biopsiyanı isə bir qədər sonraya keçirə bilər. Belə təxirə salma nəticənin dəqiqliyini qorumaq məqsədi daşıyır.

Yanınızda sizi müşayiət edən yaxın biri olması rahatlıq verə bilər, xüsusilə həyəcanlısınızsa. Müdaxilədən sonra nəqliyyatla evə necə qayıdacağınızı da əvvəlcədən düşünün.

Laborator cavabda normal toxuma, hüceyrə dəyişiklikləri və ya başqa nəticə ola bilər. CIN kimi dərəcələr invaziv xərçənglə eyni deyil. Nəticəyə uyğun izləmə, müalicə və ya əlavə qiymətləndirmə seçilir. Bir terminə baxıb özünüz qəti hökm verməyin.

Cavabın nə vaxt hazırlanacağını və onu kimin izah edəcəyini soruşun. Xəbər gəlməməsini normal nəticə saymayın. Hesabatı və prosedur təsvirini saxlayın; sonrakı nəzarət üçün hər ikisi faydalıdır. Gələcək hamiləlik planınızı da müdaxilə seçilməzdən əvvəl bildirin.

Laboratoriya cavabı toxumanın mikroskop altında qiymətləndirilməsinə əsaslanır. Aşağıdakı cədvəl yalnız ümumi çərçivəni göstərir; konkret plan həkimin qərarına bağlıdır.

Nəticənin yazılı surətini alın və hansı kateqoriyaya aid olduğunuzu həkimdən birbaşa soruşun.

Kolposkopiya təsvirini və biopsiya cavabını birlikdə saxlayın. Nümunənin hansı sahədən götürüldüyü və cavabın baxışla uyğunluğu sonrakı qərarda əhəmiyyətli ola bilər. Tək bir kağızdakı terminlə bütün qiymətləndirməni yekunlaşdırmayın.

Nəticə gələndə “müalicə lazımdırmı?” sualı ilə yanaşı “nəyi təsdiqləyirik?” sualını verin. İzləmə seçilirsə, konkret vaxt və səbəb izah edilməlidir. Müdaxilə seçilirsə, onun diaqnostik və müalicə tərəflərini ayırd edin.

Hamiləlik planı və əvvəlki uşaqlıq boynu müdaxiləsini bildirin. Hər biopsiya eyni həcmdə toxuma çıxarılması deyil. Gələcək hamiləliyə təsir barədə sualı da məhz planlaşdırılan üsul əsasında verin. Ümumi “biopsiya” sözü fərdi riski tam izah etmir və bütün üsullar üçün eyni nəticə yaratmır.

Kiçik nümunə götürüldükdən sonra bir neçə gün yüngül ləkələnmə, tünd rəngli ifrazat və az sancı ola bilər. Bu, yaranın sağalması ilə əlaqəlidir. Sağalmanı dəstəkləmək üçün aşağıdakılara diqqət yetirin:

• Həkimin göstərdiyi müddət ərzində tampon, vaginal duş və cinsi əlaqədən çəkinin.
• Ləkələnmə üçün tampon əvəzinə gigiyenik bezdən istifadə edin.
• Ağır fiziki yükü və intensiv idmanı bir neçə gün məhdudlaşdırmaq lazım ola bilər; bunu həkimlə dəqiqləşdirin.
• Ağrı lazım olduqda həkimin məsləhət gördüyü ağrıkəsici ilə nəzarət edin.
• Nəticə üçün verilən tarixi və əlaqə nömrəsini yazın.

Toxuma nümunəsinin götürülməsi dəyişikliyin yayılmasına səbəb olmur. Gecikən cavabı normal saymayın, laboratoriya ilə əlaqə saxlayın.

Əlavə suallarınız olarsa, nəticə gəlməmişdən əvvəl yazın və növbəti görüşə gətirin.