Süd vəzi üçün KT: adi döş qəfəsi müayinəsi kifayətdirmi?

Kompüter tomoqrafiyası rentgen şüaları və kompüter emalı ilə kəsik görüntülər yaradır. Döş qəfəsi protokolu ağciyər və başqa strukturlar üçün seçilə bilər. Süd vəzisinin görüntüdə yer alması onun bütün skrininq və diaqnostik məqsədlər üçün tam qiymətləndirildiyi demək deyil.

Süd vəzi xərçənginin qiymətləndirilməsində mammoqrafiya, USM və seçilmiş hallarda MRT kimi üsullar istifadə olunur. Xüsusi texnologiyaları adi döş qəfəsi KT-si ilə eyniləşdirmək olmaz. Konkret cihazın olması da bütün qadınlarda ona ehtiyac yaratmır.

Süd vəzisi toxuması üçün xüsusi hazırlanmış müayinələr var və onların hər birinin öz yeri var. Aşağıdakı cədvəl ümumi fərqləri göstərir; sizin üçün hansının uyğun olduğunu həkim müəyyən edir.

Qeyd olunan düyün və ya başqa dəyişiklik məqsədli baxış və uyğun görüntüləmə ilə dəqiqləşdirilə bilər. Təsadüfi tapıntı təkbaşına xərçəng diaqnozu deyil. Amma onu yalnız “başqa səbəbə çəkilmişdi” deyə diqqətsiz qoymaq da düzgün deyil. Hesabatı həkimə göstərin.

Əvvəlki süd vəzi görüntülərini gətirin. Radioloqun nə tövsiyə etdiyini, hansı müayinənin planlandığını və yekun cavabı kimin izah edəcəyini soruşun. Bir hesabatdan digərinə keçərkən araşdırmanın tamamlanmadan qalmasına imkan verməyin.

Radioloji hesabatda süd vəzisi ilə bağlı qısa qeydlər ola bilər. Onları təkbaşına xəstəlik adı kimi oxumaq düzgün deyil.

• “Ocaqvari dəyişiklik” və ya “düyün” – görüntüdə fərqlənən sahəni bildirir, təbiəti barədə qəti fikir demir.
• “Asimmetriya” – iki tərəfin görüntüsündə fərqin olması deməkdir; bu, çox vaxt normal variant ola bilər.
• “Qoltuqaltı limfa düyünləri” – süd vəzisi ilə yanaşı, infeksiya və ya digər səbəblərlə də dəyişə bilər.
• “Klinik korrelyasiya tövsiyə olunur” – həkimin baxışı və şikayətlərlə müqayisə etmək lazım olduğunu bildirir.

KT kəsiklərində süd vəzisinin bütün sahələri, xüsusilə qoltuqaltı və dərialtı hissələr, süd vəzisi müayinəsi üçün optimal şəkildə görünməyə bilər. Bu səbəbdən hesabatda tövsiyə varsa, onu yerinə yetirin.

Süd vəzisi toxuması qadından qadına fərqli olaraq daha çox vəzi və birləşdirici toxumadan, ya da daha çox yağ toxumasından ibarət ola bilər. Sıx toxuma rentgen müayinələrində kiçik dəyişiklikləri maskalaya bilər. Bu, xüsusilə gənc qadınlarda və hormonlar təsirindən sıxlığı artmış hallarda rast gəlinir.

Sıxlıq xəstəlik deyil, lakin həkimə hansı əlavə müayinənin faydalı olacağını seçməkdə kömək edir. Məsələn, sıx toxumada mammoqrafiya ilə yanaşı ultrasəs və ya seçilmiş hallarda MRT müzakirə oluna bilər. Mammoqrafiya hesabatında süd vəzisinin sıxlığının qeyd olunub-olunmadığını yoxlayın və bu məlumatın sizin üçün nə demək olduğunu həkimdən soruşun.

Xeyr. Adi KT normaldır deyə yaşa və riskə uyğun süd vəzi nəzarətini özbaşına dayandırmayın. Eyni zamanda yeni düyün və ya məmə ucu dəyişməsi varsa, planlı skrininq tarixini gözləməyin. Şikayətə görə müayinə ayrıca klinik qərardır.

Həkimə KT-nin hansı məqsədlə çəkildiyini deyin və görüntülərin özünü təqdim edin. “Hər şey normal idi” cümləsi konkret süd vəzi qiymətləndirilməsi barədə kifayət məlumat vermir. Nəticənin aid olduğu müayinəni dəqiqləşdirin.

Aylıq özünümüşahidə peşəkar müayinənin əvəzi deyil, lakin dəyişikliyi tez fərq etməyə kömək edir. Süd vəzisinin adi görünüşünü və hissini bilmək faydalıdır.

• Aybaşı bitdikdən sonra güzgü qarşısında hər iki süd vəzisinin forma və ölçüsünə baxın.
• Dəri üzərində büzüşmə, qızartı, “portağal qabığı” görünüşü olub-olmadığını yoxlayın.
• Məmə ucunun daxilə çəkilməsini və ya qanlı, şəffaf ifrazatı qeyd edin.
• Barmaqların yastı hissəsi ilə süd vəzisini və qoltuqaltını yumşaq şəkildə yoxlayın.

Süd vəzisinin xərçəngi artıq təsdiqlənibsə, KT bəzən xəstəliyin yayılmasını qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Bu halda döş qəfəsi, qarın və ya digər nahiyələr müayinə oluna bilər. Burada məqsəd süd vəzisini aşkarlamaq yox, bədənin başqa hissələrini yoxlamaqdır, və qərar onkoloji komandaya aiddir.

Sağlam qadında və şikayətlə müraciət edəndə isə əsas sual başqadır: düyün nədir, nə qədərdir və onu necə dəqiqləşdirmək olar. Bu suala mammoqrafiya, ultrasəs və lazım gələrsə, iynə ilə nümunə götürülməsi cavab verir. KT bu mərhələləri atlamaq üçün əsas deyil. Həkim “hansı müayinə ilə başlamaq lazımdır” sualına yaşınıza və şikayətinizə görə cavab verir.

KT ionlaşdırıcı şüalanma verir; təkrar müayinə əsaslandırılmalıdır. Kontrast lazım olub-olmaması protokola bağlıdır. Hamiləlik ehtimalı, əvvəlki kontrast reaksiyaları və vacib xəstəlik tarixçəsini bildirin. Daha çox müayinəni avtomatik daha yaxşı qorunma kimi seçməyin.

Qərardan əvvəl “Bu KT hansı məlumatı əlavə edəcək?”, “Məqsədli süd vəzi üsulu ilə fərqi nədir?” və “Nəticə hansı qərarı dəyişəcək?” suallarını verin. Bu yanaşma həm lazımsız təkrardan, həm də uyğun müayinənin buraxılmasından qaçmağa kömək edir.

Döş qəfəsi KT-si adətən qısa müddət çəkir. Əsas mərhələlər aşağıdakılardır:

1. Hazırlıq. Metal əşyaları, zəncir və bəzən büstqalteri çıxarmağınız xahiş edilə bilər.
2. Mövqe. Masanın üstündə arxanız üstə uzanırsınız, əllər çox vaxt başın üstünə qaldırılır.
3. Kontrast. Protokol tələb edərsə, damara kontrast maddə yeridilir; bu zaman istilik hissi ola bilər.
4. Çəkiliş. Masa dairəvi qurğunun içindən keçir. Bəzi anlarda nəfəsi saxlamaq istənilir.
5. Tamamlanma. Kontrast verilibsə, bir müddət müşahidə oluna bilərsiniz.

Hamiləlik ehtimalı, böyrək xəstəliyi, allergiya və ya şəkərli diabet kimi vəziyyətlər barədə müayinədən əvvəl mütləq xəbər verin.

Müayinədən sonra nəticənin nə vaxt hazır olacağını və görüntülərin diskdə və ya elektron formada verilib-verilməyəcəyini soruşun. Gələcək müqayisə üçün bu görüntüləri saxlamaq faydalıdır.

Döş qəfəsi KT-si başqa səbəblə çəkildikdə süd vəzi qeydi ayrıca diqqət tələb edə bilər. Hansı sahənin dəqiqləşdirilməsi tövsiyə edildiyini və bunun üçün hansı məqsədli müayinənin seçildiyini soruşun. Bu məlumatı şifahi bir cümlə ilə məhdudlaşdırmayın.

Əvvəlki mammoqrafiya və ultrasəs görüntüləri müqayisəyə kömək edə bilər. Radioloqun yeni görüntü və köhnə sahənin uyğunluğunu qiymətləndirməsi mümkündür. İki hesabatda fərqli ifadə olması avtomatik yeni xəstəlik və ya səhv demək deyil.

Digər tərəfdən, adi KT-də heç bir qeyd olmaması ilə süd vəzi skrininqinin bitdiyini düşünməyin. KT-nin məqsədi, protokolu və klinik sualı ayrıdır. Yeni düyün və ya dəyişiklik varsa, həmin şikayəti ayrıca deyin. Müayinələrin ardıcıllığı sizi lazımsız təkrardan da qorumalıdır.