KTQ/NST nəticəsi: niyə bir qrafiklə hökm verilmir?

Qeyri-stress testi dölün ürək ritminin zaman ərzində və hərəkətlə əlaqəli dəyişməsini izləyir. Qarına yerləşdirilən sensorlarla qeyd aparılır. Bu testdə dölün hər anatomik quruluşu yoxlanmır; ultrasəsin bütün suallarına cavab vermir.

Monitorinqin nə üçün təyin edildiyini soruşun. Yüksək risk, müəyyən şikayət və ya başqa klinik səbəb planı dəyişə bilər. Hər normal hamiləlikdə eyni gündən eyni tezlikdə test aparılmalıdır kimi ümumi qayda vermək düzgün deyil.

KTQ qeydində həkim bir neçə komponenti birlikdə qiymətləndirir. Bunların heç biri təkbaşına yekun fikir vermir.

• Bazal ürək ritmi – dölün sakit vaxtda orta ürək dərəcəsi; normal hesab olunan hüdudlar həkimə məlumdur.
• Dəyişkənlik – ritmin ardıcıl döyüntülər arasında gedişi, yəni qrafikdəki “dalğalanma”; müəyyən dalğalanmanın olması çox vaxt dölün sinir sisteminin normal işləməsi ilə əlaqələndirilir.
• Akselerasiyalar – dölün hərəkəti zamanı ürək ritminin müvəqqəti artması.
• Deselerasiyalar – ritmin müvəqqəti azalması; onun forması və yığılmalarla əlaqəsi əhəmiyyətlidir.

Bu terminlərin mənasını qrafikə baxarkən həkimdən soruşun, lakin özünüz nəticə çıxarmayın.

Dölün yuxu mərhələsi, qeyd keyfiyyəti və başqa amillər nəticəyə təsir edə bilər. Bəzən daha uzun müşahidə və ya əlavə qiymətləndirmə tələb olunur. Qeyri-reaktiv nəticə avtomatik olaraq dölün ciddi problemi və ya təcili doğuş demək deyil. Lakin komandanın əlavə planını da diqqətsiz qoymaq olmaz.

Narahatlıq, ağrı və ya başgicəllənmə hiss etsəniz, komandaya deyin. Müayinə zamanı mövqenin və qeydin düzəldilməsi lazım ola bilər. Qrafiki yaxşılaşdırmaq üçün özbaşına dərman və ya başqa üsul seçməyin. Təlimatı aparan komanda verməlidir.

NST adətən ağrısız və təhlükəsiz müayinədir, şüalanma vermir. Gediş belədir:

1. Vəziyyət. Rahat yarıoturaq və ya yan mövqedə yerləşirsiniz; arxa üstə uzanmaq bəzən narahatlıq yarada bilər.
2. Sensorlar. Qarına iki kəmər bərkidilir: biri dölün ürək ritmini, digəri uşaqlıq yığılmalarını qeyd edir.
3. Qeyd. Müşahidə müddətində dölün hərəkətlərini qeyd etməniz xahiş oluna bilər.
4. Qiymətləndirmə. Qeyd bitəndən sonra həkim və ya mama qrafiki şərh edir.

Müayinədən əvvəl yüngül yemək yemək və sidik kisəsini lazım olduqda boşaltmaq rahatlıq verə bilər. Ayrıca təlimat varsa, ona əməl edin.

NST hər hamilələyə eyni tezlikdə aparılmır. Həkim onu adətən dölün vəziyyətini daha yaxından izləmək lazım gəldikdə təyin edir. Tipik səbəblər bunlardır:

• dölün hərəkətlərinin azalması barədə şikayət;
• ananın yüksək qan təzyiqi və ya hamiləlik şəkəri kimi xəstəlikləri;
• dölün böyüməsinin ləngiməsi şübhəsi;
• çoxdöllü hamiləlik;
• hamiləliyin gözlənilən vaxtdan sonra davam etməsi;
• amnion mayesinin miqdarının azalması.

Əvvəllər problemsiz keçmiş hamiləlik və yeni şikayətin olmaması halında rutin təkrarlama çox vaxt lazım olmur. Müayinənin sizin üçün nə üçün seçildiyini həkimdən soruşun.

Doğuşda ürək ritmi yığılmalar və həmin anki klinik vəziyyətlə əlaqəli qiymətləndirilir. Hamiləlikdəki NST cavabını doğuş qrafikinə eyni qaydada tətbiq etmək olmaz. Eyni zamanda əvvəlki gün normal test indiki yeni şikayətin təhlükəsizliyini təsdiqləmir.

Həkimdən qeydin hansı məqsədlə aparıldığını və yekun qərarın hansı məlumatlara əsaslandığını soruşun. Tək bir qısa hissəni telefonla çəkib başqasının şərhi ilə planı dəyişməyin. Qrafikin bütün müddəti və klinik məlumatlar əhəmiyyətlidir.

Hamiləlik zamanı NST adətən iki ümumi kateqoriya ilə təsvir olunur.

“Qeyri-reaktiv” sözü təhlükənin təsdiqi deyil, əlavə izləmə siqnalıdır. Planı həkim qrafiklə yanaşı hamiləlik həftəsi və şikayətlərə görə qurur.

Döl hərəkətində nəzərəçarpan azalma və ya sizi narahat edən dəyişiklik varsa, izləyən komanda ilə dərhal əlaqə saxlayın. Növbəti planlı KTQ tarixini gözləməyin. Ev cihazında ürək səsi eşitmək də tibbi qiymətləndirmənin əvəzi deyil.

Testdən sonra cavabın kim tərəfindən izah ediləcəyini, təkrar və ya başqa müayinə lazım olub-olmadığını dəqiqləşdirin. “Normaldır” sözü ilə yanaşı yeni şikayətdə nə edəcəyinizin də aydın olması vacibdir. Qəbuldan çıxarkən əlaqə yolunu yazın.

Doğuş zamanı dölün vəziyyəti iki əsas yolla izlənə bilər. Seçim ananın və dölün riskinə, doğuşun gedişinə və komandanın qaydasına bağlıdır.

Hansı yanaşmanın sizin üçün seçildiyini və səbəbini soruşun. Davamlı qeydin istifadəsi problem olduğunu avtomatik göstərmir.

KTQ qeydi klinik səbəb, hamiləlik həftəsi və bütün müşahidə müddəti ilə birlikdə şərh edilir. Telefonla çəkilmiş bir hissə həmin məlumatları daşımaya bilər. Komandadan yekun qərarın nə olduğunu və hansı məlumatla verildiyini soruşun.

Test uzanırsa, bunun səbəbini dəqiqləşdirin. Daha uzun qeyd həmişə problemin təsdiqi deyil. Eyni zamanda əlavə qiymətləndirmə təklif edilirsə, onu yalnız əvvəlki normal cavaba görə buraxmaq düzgün deyil.

Dölün hərəkətində yeni dəyişiklik varsa, bunu müayinəyə başlamazdan əvvəl deyin. Evdə ürək səsi eşitməyi klinik qiymətləndirmə ilə eyniləşdirməyin. Növbəti planlı tarixdən əvvəl hansı halda əlaqə saxlamalı olduğunuzu bilin. Qrafikin “yaxşı” görünməsi sonradan yaranan hər yeni şikayətə davamlı zəmanət vermir; vəziyyət yenidən qiymətləndirilə bilər.

KTQ qeydinin görünüşünə bir sıra ümumi amillər təsir edə bilər. Bunlar əksər hallarda təhlükə göstəricisi deyil, lakin şərhdə nəzərə alınmalıdır:

• dölün yuxu və oyaqlıq dövrləri;
• hamiləlik həftəsi; erkən həftələrdə dölün sinir sistemi hələ yetişdiyi üçün qrafik fərqli görünə bilər;
• ananın mövqeyi, sensorun düzgün yerləşməsi və ana hərəkəti;
• ananın hərarəti, susuzluğu, aclığı və ya həyəcanı;
• bəzi dərmanlar; dərman istifadəsini həkimə bildirin.

Müayinəni tez-tez təkrar etmək hər hamilə üçün zəruri deyil; tezlik riskə görə təyin olunur. Dölün hərəkətini gün ərzində izləyin və adi ritmdən fərqi qeyd edin. Ən vacibi, qrafikin “yaxşı” görünməsinə baxmayaraq narahatlıq yaranarsa, müraciət etməkdən çəkinməyin.

KTQ qrafiki qeyri-müəyyən və ya narahatedici görünərsə, bu, çox vaxt təcili doğuş demək deyil. Həkim adətən əlavə məlumat toplayır.

• müşahidənin davam etdirilməsi və ya bir müddət sonra təkrar qeyd;
• ultrasəslə amnion mayesinin miqdarının və dölün hərəkətlərinin qiymətləndirilməsi;
• Doppler müayinəsi ilə göbək ciyəsi və dölün qan axınına baxış;
• ananın vəziyyətinin, qan təzyiqinin və şikayətlərinin yenidən yoxlanması;
• lazım olarsa, stasionarda daha yaxın izləmə və doğuşun vaxtı barədə müzakirə.

Bu addımlardan hansının seçildiyi hamiləlik həftəsinə, qrafikin xarakterinə və ananın xəstəliklərinə bağlıdır. Növbəti plan haqqında yazılı və aydın izah istəyin, həmçinin təkrar qeyd üçün gələcəyiniz tarixi dəqiqləşdirin.

Müşahidə zamanı ən vacibi komanda ilə açıq ünsiyyətdir: nə gördüklərini, hansı hədəfə nail olmaq istədiklərini və nə vaxt yenidən qiymətləndirəcəklərini soruşun. Özünüzü pis hiss edərsə, mövqeyinizi dəyişin və ya çağırın.