Maye əsaslı sitologiya hüceyrə nümunəsinin hazırlanma üsuludur. Onu xərçəngi səhvsiz təsdiqləyən test və ya HPV analizinin eynisi kimi təqdim etmək olmaz.
Uşaqlıq boynu skrininqində “maye əsaslı sitologiya” adı daha dəqiq və tam təhlükəsiz nəticə vədi kimi eşidilə bilər. Əslində bu, nümunənin laboratoriyada hazırlanma və qiymətləndirilmə üsuluna aiddir. Heç bir skrininq üsulu bütün hallarda səhvsiz diaqnoz vermir. Testin məqsədini və nəticədən sonra hansı addımın seçiləcəyini bilmək onun ticarət adından daha vacibdir.
Ənənəvi sitologiya ilə fərq
Hüceyrələr uşaqlıq boynundan toplanır. Ənənəvi üsulda material birbaşa şüşəyə yayıla, maye əsaslı üsulda isə xüsusi maye mühitinə yerləşdirilə bilər. Sonrakı laborator hazırlıq fərqlənir. Bu fərq bütün uşaqlıq boynu problemlərinin avtomatik daha tez və qəti aşkar olunacağı mənasına gəlmir.
Bəzi sistemlərdə eyni nümunədən əlavə yoxlama üçün istifadə mümkün ola bilər. Lakin hər nümunədə HPV testinin avtomatik aparıldığını düşünməyin. Sifarişdə və cavabda konkret hansı analizlərin olduğunu dəqiqləşdirin. Sitologiyanın və virus analizinin nəticələrini ayrı oxuyun.
Nümunə necə götürülür?
Sitoloji nümunə götürmə ginekoloji baxış zamanı aparılır və adətən bir neçə dəqiqə çəkir.
- Mövqe. Ginekoloji kresloda uzanırsınız, güzgü ilə uşaqlıq boynu açılır.
- Nümunə. Uşaqlıq boynunun səthindən və kanalından xüsusi fırça ilə hüceyrələr toplanır.
- Qaba yerləşdirmə. Fırçanın ucu xüsusi maye olan qaba salınır və hüceyrələr mayeyə keçir.
- Etiketləmə. Qab şəxsi məlumatlarınızla işarələnir və laboratoriyaya göndərilir.
- Laboratoriya. Hüceyrələr nazik təbəqə şəklində şüşəyə yayılır və mikroskopla qiymətləndirilir.
Prosedur çox vaxt ağrısızdır, lakin yüngül narahatlıq və sonradan az ləkələnmə ola bilər.
Nəyi göstərir və nəyi göstərmir?
Sitologiya hüceyrələrdə dəyişiklik axtarır. Normal cavab gələcəkdə heç bir riskin olmayacağına zəmanət vermir. Qeyri-normal nəticə də avtomatik invaziv xərçəng deyil. Dərəcə, HPV məlumatı və əvvəlki nəticələr sonrakı planı müəyyənləşdirir.
Yumurtalıq, endometrium və bütün infeksiyalar bu müayinə ilə eyni qaydada yoxlanmır. Yeni qanaxma və ya ağrı varsa, normal sitologiya həmin şikayəti görməzdən gəlmək üçün əsas deyil. Skrininq və simptomun diaqnostikası ayrı məqsədlərdir.
Nəticə kateqoriyaları
Bir çox laboratoriyalar nəticəni beynəlxalq təsnifata uyğun yazır. Aşağıdakı cədvəl ümumi məna verir, plan isə həkim tərəfindən qurulur.
| Cavab | Ümumi mənası |
|---|---|
| Hüceyrə dəyişikliyi yoxdur (NILM) | Qeyri-adi hüceyrə aşkarlanmayıb; nəzarət planı davam edir |
| ASC-US | Mənası qeyri-müəyyən hüceyrə dəyişikliyi; çox vaxt HPV yoxlanması ilə dəqiqləşdirilir |
| LSIL | Yüngül dərəcəli dəyişiklik, çox vaxt HPV ilə əlaqəli |
| HSIL | Daha ciddi hüceyrə dəyişikliyi; kolposkopiya və biopsiya müzakirə olunur |
| AGC | Vəzi hüceyrələrində qeyri-adi dəyişiklik; əlavə dəqiqləşdirmə lazım olur |
Bu kateqoriyaların heç biri təkbaşına xərçəng diaqnozu demək deyil.
Hazırlıq və nümunə keyfiyyəti
Aybaşı, hamiləlik ehtimalı və vaginal preparatları bildirin. Klinikadan hazırlıq qaydasını alın. Nümunənin keyfiyyəti qiymətləndirməyə yetməzsə, təkrar tələb oluna bilər. “Qeyri-kafi” cavabı mütləq xəstəlik və ya laboratoriyanın səhlənkarlığı demək deyil.
Əvvəlki sitologiya, HPV və biopsiya cavablarını saxlayın. Yeni üsula keçmisinizsə, köhnə hesabatları atmayın. Nəzarətin davamlılığı üçün əvvəlki məlumatlar yenə əhəmiyyətli ola bilər. Tam sənəd şifahi “normal idi” məlumatından daha faydalıdır.
HPV ilə sitologiya arasında əlaqə
Uşaqlıq boynundakı hüceyrə dəyişikliklərinin böyük əksəriyyəti yüksək riskli HPV tipləri ilə əlaqəlidir. Ən çox izah olunan tiplər 16 və 18-dir. HPV cinsi yolla yayılan çox geniş yayılmış virusdur və bir çox yoluxmalar immunitet tərəfindən müəyyən müddətdə özü təmizlənir.
Təmizlənməyən, davamlı yoluxma hüceyrə dəyişikliyi riskini artırır. Ona görə sitologiya hüceyrələrə, HPV analizi isə virusun varlığına baxır. Müsbət HPV nəticəsi xərçəng demək deyil, sitologiya normal olsa belə təkrar nəzarət lazım ola bilər. Bunun əksi də mümkündür: hüceyrə dəyişikliyi olduqda HPV analizi dəqiqləşdirmə üçün istifadə edilir. Nəticələri birlikdə şərh edin və hansı ardıcıllıq seçildiyini həkimdən soruşun.
Nəticədən sonra nə soruşmalı?
HPV və sitologiyanın hər ikisinin olub-olmadığını, nümunənin keyfiyyətini və təkrar tarixini soruşun. Kolposkopiya təklif edilirsə, bunun səbəbini dəqiqləşdirin. Müayinələrin sayı yox, nəticələr arasında əlaqənin aydınlığı vacibdir.
Sadəcə daha bahalı üsul seçərək bütün nəzarəti bitmiş hesab etməyin. Eyni zamanda əvvəlki üsulu heç bir səbəb olmadan etibarsız adlandırmaq da doğru deyil. Fərdi skrininq planını istifadə olunan test və tarixçəyə uyğun həkimlə qurun.
Qeyri-adi sitologiyadan sonra mümkün yollar
Cavabda qeyri-adi hüceyrə göstərilibsə, bu, adətən təcili vəziyyət demək deyil, amma növbəti addımın planlaşdırılması lazımdır. Həkim aşağıdakı variantlardan birini və ya bir neçəsini təklif edə bilər:
- eyni nümunədə və ya yeni nümunədə HPV analizi;
- müəyyən müddətdən sonra sitologiyanın təkrarlanması;
- kolposkopiya, yəni uşaqlıq boynuna böyüdücü cihazla baxış;
- şübhəli sahə varsa, biopsiya.
Seçim nəticənin dərəcəsinə, HPV vəziyyətinə, yaşınıza və əvvəlki nəticələrinizə bağlıdır. Hansı addımın nə üçün seçildiyini və təxmini vaxtını yazılı şəkildə soruşun. Təyin olunmuş görüşü təxirə salmayın, çünki izləmənin davamlılığı skrininqin əsasını təşkil edir.
Skrininq xərçəngi necə qarşısını alır?
Uşaqlıq boynu xərçəngi çox vaxt yavaş inkişaf edir. Davamlı yüksək riskli HPV yoluxması hüceyrələrdə əvvəlcə xərçəngəqədər dəyişikliklər yarada bilər və bu mərhələ illərlə davam edə bilər. Sitologiya məhz bu dəyişiklikləri xərçəngə çevrilməmişdən aşkarlamağa imkan verir.
Buna görə skrininqin əsas faydası xəstəliyi “tutmaq” yox, onu əvvəlcədən görmək və müdaxilə etməkdir. Dəyişiklik aşkarlandıqda izləmə və ya kiçik müalicə ilə xərçəngin qarşısını almaq mümkün olur. Skrininqin bu faydası yalnız nəzarət müntəzəm və nəticədən sonrakı addımlar tamamlandıqda tam reallaşır. Skrininq vaxtlarını buraxmayın, vaxtı gəlmişsə və uzun müddət test verməmisinizsə, həkimə müraciət edin.
Metodun adı ilə sifarişin tərkibini ayırın
Maye əsaslı nümunə götürülməsi həmin qabda mümkün olan bütün testlərin sifariş edildiyini göstərmir. Sitologiya və HPV qiymətləndirilməsinin ayrı adlarını laborator hesabatda yoxlayın. Hər nəticənin nə vaxt hazırlanacağını soruşmaq olar.
Normal sitologiya nəticəsini HPV nəticəsinin və ya şikayətə görə baxışın əvəzi kimi təqdim etməyin. Məqsədlər ayrıdır və əvvəlki tarixçə növbəti planı dəyişə bilər. Nəticələr bir yerdə izah edilməlidir.
Yeni üsula keçmisinizsə, əvvəlki cavabları da saxlayın. Bir texnologiyanın daha yeni olması köhnə məlumatı faydasız etmir. Əsas sual hansı məlumatın dəqiqləşdiyi və hansı nəzarətin lazım olduğudur. Testin qiymətini diaqnostik zəmanətlə eyniləşdirməyin; məhdudiyyət və təkrar qaydasını həkimlə danışın. Qeyri-kafi cavab olarsa, onu normal nəticə kimi qəbul etməyin.
Peyvənd, skrininq və doğru təsəvvürlər
Doğrudur
- HPV peyvəndi olunmuş qadına da skrininq lazımdır.
- Sitologiya və HPV analizi bir-birini tamamlaya bilər.
- Nəticə yaşa və tarixçəyə görə şərh olunur.
Yanlışdır
- “Peyvənd olunmuşam, skrininqə ehtiyac yoxdur.”
- “Maye əsaslı üsul olduğu üçün yoxlama heç vaxt səhv etmir.”
- “Bir dəfə normal nəticə gəldi, ömür boyu bəs edir.”
Peyvənd bəzi yüksək riskli HPV tiplərinə qarşı müdafiə edir, lakin bütün tipləri əhatə etmir və əvvəlki yoluxmanı aradan qaldırmır. Aybaşı vaxtı və vaginal preparatlar nümunənin oxunuşuna təsir edə bilər, ona görə həkimin göstərişinə uyğun tarix seçin.
Test gözləmədən müraciət etməli olduğunuz əlamətlər
Skrininq şikayətsiz qadınlar üçündür. Aşağıdakı əlamətlər varsa, planlı skrininq tarixini gözləməyin.
Həkimə müraciət edin
- Cinsi əlaqədən sonra qanaxma;
- aybaşılararası və ya menopauzadan sonra qanaxma;
- qeyri-adi, davamlı və ya pis qoxulu ifrazat;
- çanaq nahiyəsində davamlı ağrı;
- cinsi əlaqə zamanı yeni ağrı.
Bu əlamətlərin əksəriyyətinin səbəbi xoşxassəlidir, məsələn, iltihab və ya polip. Lakin ayrıca müayinə tələb edir. Normal sitologiya cavabı bu şikayətləri izah etmir, çünki skrininq və simptomun diaqnostikası fərqli məqsəd daşıyır. Əvvəlki sitologiya nəticənizi də qəbula aparın.
Şikayətlə müraciət edərkən həkimə aybaşınızın tarixini, istifadə etdiyiniz kontrasepsiyanı və əvvəlki HPV, sitologiya və ya müdaxilə sənədlərini göstərin. Bu, düzgün müayinə seçməyə kömək edir.
Əlaqəli Xidmətlər
Biopsiya
LOR-biopsiya burun, udlaq, qırtlaq və ya qulaqdan kiçik toxuma parçasının götürülüb mikroskop altında müayinə edilməsidir. Otolarinqoloq onu baxış…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Kolposkopiya
Kolposkopiya uşaqlıq boynunu və uşaqlıq yolunun divarlarını xüsusi optik cihaz — kolposkopla böyüdülmüş təsvirdə görməyə imkan verən ginekoloji…
İstiqamət: Ginekologiya
Tez-tez Verilən Suallar
Xeyr. Bunlar ayrı qiymətləndirmələrdir, eyni nümunədə birlikdə sifariş edilə bilər.
Xeyr. Skrininqin məhdudiyyətləri var; lazım olduqda əlavə diaqnostika aparılır.
Xeyr. Növbəti vaxt fərdi tarixçə və test yanaşması ilə seçilir.
Hazırlıq müddəti laboratoriyaya görə dəyişir, adətən bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər ola bilər. Nəticə gəlməyibsə, gözləməklə kifayətlənməyin, klinikaya müraciət edib cavabın vaxtını dəqiqləşdirin. Nəticəni gözləyərkən telefonla yoxlama və ya internetdə təxminlər narahatlığı artıra bilər. Cavabı alan kimi həkimlə izah görüşü planlaşdırın.
Nümunə götürmə adi Pap-test ilə eyni baxış zamanı aparılır. Çoxları yalnız yüngül narahatlıq hiss edir. Güzgünün yerləşdirilməsi narahatlıq yaradırsa, həkimə deyin; ritmi və mövqeyi sizə uyğunlaşdıra bilər. Əgər ağrı güclüdürsə, bunu dərhal bildirin. Gələcək müayinələr üçün bu təcrübəni də qeyd edin ki, daha rahat şərait yarana bilsin.
Qanaxma nümunənin keyfiyyətinə mane ola bilər, buna görə adətən qanaxma olmayan günlər seçilir. Yüngül ləkələnmə həmişə maneə deyil. Vaxtı klinika ilə əvvəlcədən razılaşdırın və aybaşı tarixlərinizi bildirin. Qeyri-adi qanaxma və ya şikayət varsa, aybaşı günündə də müraciət etməkdən çəkinməyin. Həkim vəziyyətə görə baxışı keçirməyi və ya təxirə salmağı qərar verəcək.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.