Fol turşusu: nə vaxt başlamaq və dozanı necə seçmək lazımdır?

NHS adi riskdə hamiləlikdən əvvəl və ilk 12 həftə ərzində gündəlik profilaktik miqdarda fol turşusu qəbulunu tövsiyə edir; dozanı həkiminiz təyin edir. Yerli həkimin verdiyi fərdi planı da nəzərə alın. Tablet və prenatal kompleksin tərkibini yoxlayın ki, vahidlər qarışmasın. Mikroqramla milliqram eyni deyil. Bir neçə kompleksin eyni vaxtda qəbulu lazımsız təkrara səbəb ola bilər; məhsulların siyahısını həkimə göstərin.

Əvvəl sinir borusu qüsuru ilə əlaqəli hamiləlik, müəyyən xəstəliklər və bəzi preparatlar risk qiymətləndirməsinə təsir edir. Belə hallarda daha yüksək resept dozası seçilə bilər. Hansı riskin hansı dozanı tələb etməsi aktual protokola görə dəqiqləşdirilməlidir. Epilepsiya və diabet kimi vəziyyətlərdə erkən məsləhət vacibdir. Özünüz yüksək dozanı başlayıb bütün hamiləlik boyu uzatmayın.

Hamiləlik planlaşdırırsınızsa, əvvəlcədən həkimlə görüş fol turşusu planını fərdiləşdirməyə imkan verir. Aşağıdakı məsələlər nəzərdən keçirilir.

• Ailədə və ya əvvəlki hamiləlikdə sinir borusu qüsuru olubmu?
• Epilepsiya, diabet və ya digər xroniki xəstəliyiniz varmı?
• Hər hansı dərmanı daimi qəbul edirsiniz?
• Çölyak xəstəliyi və ya bağırsaqlarda qidanın sorulmasını pozan başqa vəziyyət varmı?
• Mədə və ya bağırsaq üzərində bariatrik əməliyyat keçirmisiniz?
• Rasionunuz məhduddur, spirtli içki və ya siqaretdən istifadə edirsiniz?

Bu suallara cavablar əlavənin növünü, miqdarını və qəbul müddətini seçməyə kömək edir. Planınızı yazılı alın, çünki sonradan dərmanların və vitaminlərin uyğunluğunu yoxlamaq asanlaşır.

Bu görüş hamiləlik testindən əvvəl keçirilərsə, tibbi plan daha rahat qurulur.

Görüş zamanı vaxt qazanmaq üçün sualları əvvəlcədən yazıb gətirin və qəbul etdiyiniz bütün preparatların qutularını və ya şəkillərini göstərin.

Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, paxlalılar və uyğun zənginləşdirilmiş qidalar folat mənbəyi ola bilər. Sağlam rasion faydalıdır, lakin planlanan profilaktik fol turşusu əlavəsini avtomatik əvəz etmir. Tərkibində çoxsaylı maddələr olan məhsul seçərkən digər komponentlərə də baxın. Xüsusən yüksək dozalı vitamin qarışıqları ayrıca qiymətləndirilməlidir. Məqsəd mümkün qədər çox vitamin qəbul etmək deyil.

Gündəlik danışıqda bu iki söz çox vaxt qarışdırılır, halbuki fərq var. Folat qidada təbii şəkildə olan formadır; fol turşusu isə əlavələrdə və bəzi zənginləşdirilmiş məhsullarda istifadə olunan sintetik formadır. Orqanizm hər ikisini istifadə edə bilir, lakin əlavədəki forma hamiləlikdən əvvəl qorunma məqsədi ilə daha sabit və proqnozlaşdırıla bilən miqdar verir.

Qidadakı folat bişirmə zamanı, xüsusən uzun qaynatmada, bir hissəsini itirə bilər. Ona görə tərəvəzi uzun müddət qaynatmaq əvəzinə qısa bişirmək və ya təzə yemək məsləhətdir. Zənginləşdirilmiş məhsulların mövcudluğu ölkədən və markadan asılıdır, etiketdə bu barədə yazılıb-yazılmadığına baxın.

Əlavə seçərkən tərkibdə sizin üçün nəzərdə tutulmuş formanın olduğunu həkimlə dəqiqləşdirin. Bütün hallarda qida və əlavə bir-birini tamamlayır.

Kifayət qədər qida qəbul etmək mümkün olmayan dövrlərdə, məsələn, qusma zamanı, folat ehtiyatı daha tez azala bilər.

Hamiləlik artıq məlumdursa və qəbul etməmisinizsə özünüzü günahlandırmayın; uyğun əlavəni tezliklə başlayıb həkimlə planlaşdırın. Buraxılmış günlərə görə bir neçə dozanı birdən qəbul etmək lazım deyil. Fol turşusu bütün inkişaf qüsurlarını istisna etmir, prenatal nəzarət yenə vacibdir. Sonrakı trimestrlərdə başqa göstərişlə davam ehtiyacı ola bilər; bu, ilkin profilaktik məqsəddən fərqləndirilməlidir.

Fol turşusunun çox qəbulu B12 vitamini çatışmazlığının əlamətlərini maskalaya bilər. B12 çatışmazlığı qanazlığı və sinir sisteminin zədələnməsi ilə müşayiət oluna bilər; fol turşusu qanazlığı düzəltsə də, sinir zədələnməsini dayandırmaya bilər. Bu səbəbdən yüksək dozalı əlavə qəbul edənlərdə B12 vəziyyətinə nəzarət əhəmiyyətlidir.

Risk qrupuna vegetarian və vegan qidalanma, bəzi mədə-bağırsaq xəstəlikləri, mədə əməliyyatları və uzunmüddətli bəzi dərman istifadəsi daxildir. Yorğunluq, solğunluq, dilin yanması, əl-ayaqlarda keyimə kimi şikayətlər varsa, bunları qeyd edin.

Bu, standart profilaktik qəbulun təhlükəli olduğu demək deyil; sadəcə əlavələrin “nə qədər çox, o qədər yaxşı” prinsipi ilə seçilməməsi lazımdır. Analiz və qəbul planını həkimlə razılaşdırın, vitamin siyahınızı ona göstərin.

Yaşıl yarpaqlı tərəvəz və paxlalı bitkilər kimi mənbələrin rasionda olması yaxşıdır, lakin bu, planlaşdırılmış əlavəni əvəz etmir.

Qutuda yazılmış miqdarı oxuyarkən vahidə diqqət edin. Adi profilaktik doza ilə həkimin yüksək risk üçün seçdiyi resept dozası eyni deyil. Prenatal kompleksdə fol turşusu varsa əlavə tabletin lazım olub-olmadığını soruşun. Dərman siyahısında marka adı ilə yanaşı miqdarı da göstərin. Belə sadə yoxlama eyni maddənin lazımsız təkrarını azaltmağa kömək edir.

Yüksək riskə görə fərqli doza yazılıbsa səbəb və davam müddəti aydın olmalıdır. Bəzi risk meyarları və protokollar zamanla yenilənə bilər; köhnə resepti yeni hamiləliyə özbaşına köçürməyin. Fol turşusu bütün düşüklərin və bütün inkişaf problemlərinin qarşısını alan universal dərman deyil. Onun məqsədini düzgün anlamaq həm əsassız gözləntini, həm də gec başlamısınızsa həddindən artıq günahkarlığı azaldır. Hamiləlik nəzarəti və digər sağlamlıq tədbirləri əlavə ilə paralel davam edir.

Fol turşusunun sinir borusu qüsuru riskini azaltmaq məqsədli qəbulu ilə folat çatışmazlığının müalicəsi ayrı göstərişlər ola bilər. Doza və müddət buna görə fərqlənir. Qutuda yüksək miqdar olması onun hamiləlik planında hər kəs üçün üstün olduğunu göstərmir. Anemiya şübhəsi varsa səbəbi dəqiqləşdirilmədən yalnız fol turşusuna güvənmək düzgün deyil. Dəmir, B12 və digər amillər uyğun halda araşdırılır. Profilaktik planı müalicə resepti ilə qarışdırmamaq və bütün əlavələri həkimə göstərmək vacibdir.

Sinir borusu dölün beyin və onurğa beynini əmələ gətirən quruluşdur. O, hamiləliyin ilk həftələrində, çox vaxt qadın hələ hamilə olduğunu bilmədən bağlanır. Bağlanma tam olmadıqda sinir borusu qüsurları, məsələn, onurğanın açıq qalması və ya beyin quruluşunun tam inkişaf etməməsi yarana bilər. Bu vəziyyətlər körpənin sağlamlığına və gələcək fəaliyyətinə ciddi təsir göstərə bilər.

Fol turşusu hüceyrə bölünməsi və toxuma böyüməsi üçün lazım olan B qrupu vitaminidir. Hamiləlikdən əvvəl və erkən mərhələdə kifayət qədər qəbul edildikdə sinir borusu qüsurlarının riskini azaldır. Lakin bu, riskin tam sıfıra enməsi demək deyil: qüsurlar yalnız bu səbəbdən yaranmır.

Buna görə də fol turşusu qəbulu prenatal müayinələri əvəz etmir, onları tamamlayır.

Erkən dövrdə sinir borusu inkişaf etdiyindən, qorunmanı hamiləlik testinin müsbət çıxmasını gözləmədən başlamaq məntiqlidir.

Profilaktik qəbulun faydası müntəzəmlikdən asılıdır, buna görə sadə vərdiş qurmaq vacibdir. Əlavəni hər gün eyni vaxtda, məsələn, səhər yeməyi və ya diş fırçalama ilə əlaqələndirmək unutmağın qarşısını alır. Telefonda xatırlatma qurmaq da kömək edir.

Qəbulu buraxdığınızı xatırlayanda ertəsi gün adi qaydada davam edin.

• Qutunu gözə çarpan, lakin uşaqların əli çatmayan yerdə saxlayın.
• İstilik və rütubətdən qoruyun, son istifadə tarixinə baxın.
• Səfərə gedəndə bir neçə günlük ehtiyatı çantaya qoyun.
• Eyni tərkibli bir neçə əlavəni paralel qəbul etməyin.
• Qəbul qeydlərini aparın ki, həkim sorğusunda dəqiq cavab verə biləsiniz.

Ürəkbulanma qəbulu çətinləşdirirsə, yemək ilə birlikdə və ya günün başqa saatında qəbul etmək mümkün olub-olmadığını əczaçıdan və ya həkimdən soruşun.

Əlavə qutusunu açdıqdan sonra istifadə müddəti və saxlama şərtləri barədə təlimata da baxın.

Fol turşusu faydalı, amma məhdud məqsədli vasitədir: sinir borusu qüsurlarının riskini azaltmağa kömək edir, lakin bütün hamiləlik problemlərinin qarşısını almır. Ona real gözləntilərlə yanaşmaq həm lazımsız narahatlığın, həm də yersiz arxayınlığın qarşısını alır.

Hər hansı şübhə varsa, mənbə kimi ailə həkimi və ya mamaya müraciət edin; tanışların tövsiyəsinə və ya sosial şəbəkə reklamına əsaslanmayın.

Sosial şəbəkə və forumlarda yayılan dozalar və kombinasiyalar sizin vəziyyətinizə uyğun olmaya bilər.