Hesab edilir ki, əllərdəki venaların vəziyyəti insanın yaşını üz dərisinin vəziyyətindən daha dəqiq göstərir. Bu səhifədə əldə vena şişməsinin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Fleboloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Hesab edilir ki, əllərdəki venaların vəziyyəti insanın yaşını üz dərisinin vəziyyətindən daha dəqiq göstərir. Bu, xüsusilə öz zahiri görünüşünə diqqət yetirən qadınlar üçün aktualdır. Lakin venoz sistemin quruluşu haqqında bilikləri olan həkimlər üçün əllərdə qabaran venalar fiziki yükün səviyyəsi, həyat tərzi, keçirilmiş və mövcud xroniki xəstəliklər haqqında xeyli çox məlumat verir. Hər şeydən əvvəl başa düşmək vacibdir ki, venalar qanın ürəyə qayıtdığı damarlardır. Əllərdəki venoz damarlar qan analizi götürmək və dərman vasitələrinin venadaxili yeridilməsi kimi müxtəlif tibbi prosedurlar üçün ən əlverişli və asan çatımlı sahədir. Kritik vəziyyətlərdə bu venaların vəziyyəti və əlçatanlığı vaxtında tibbi yardım göstərilməsi imkanından asılı ola bilər. Çiyinə jgut qoyulduqda, qoyma yerindən aşağıda olan qan (ovuclarda və qollarda) venoz damarların dolmasına səbəb olur, bu da onların dəri səthinə çıxmasına gətirib çıxarır. Bu effekt iynənin yeridilməsini asanlaşdırmaq üçün istifadə olunur.
Növləri
Dəri altında görünən genişlənmiş, qıvrılmış və qabarmış damarlar olan əllərdəki şişmiş venalar təkcə estetik problem deyil, həm də venoz axının pozulmasının potensial göstəricisidir. Onların təsnifatı müalicə taktikasını müəyyən etməyə və xəstəliyin sonrakı gedişini proqnozlaşdırmağa imkan verən bir neçə meyara əsaslanır.
Ölçüsündən, yerləşmə dərinliyindən və əmələgəlmə mexanizmindən asılı olaraq şişmiş venaların bir neçə növü fərqləndirilir.
Retikulyar venalar adətən kiçik olur və birbaşa dərinin altında yerləşir. Onlar mavimtıl və ya yaşılımtıl çalarlıdır və kosmetik narahatlıq istisna olmaqla, adətən heç bir simptom yaratmır.
«Damar ulduzcuqları» kimi də tanınan teleangiektaziyalar ulduzcuq və ya hörümçək toru şəklində toplantılar əmələ gətirən xırda genişlənmiş kapillyarlardır.
Daha ciddi problem diametrinin xeyli artması, qıvrılması və ağrılı olması ilə xarakterizə olunan varikoz venalardır. Onlar venaların klapanları qanın normal axınını təmin etmədikdə yaranan venoz çatışmazlığın nəticəsi ola bilər, bu da qanın durğunluğuna və damarların genişlənməsinə gətirib çıxarır.
Qolun daxili səthində yerləşən Kross venaları yaşla və ya artan fiziki yüklə daha nəzərəçarpan olur, lakin onların genişlənməsi hər zaman patologiyadan xəbər vermir.
Şişmiş venalar irsi meyillilik nəticəsində yaranan birincili, yaxud zədələr, trombozlar və ya digər xəstəliklərdən sonra inkişaf edən ikincili ola bilər. Düzgün diaqnostika və təsnifat xəstəliyin səbəbini aradan qaldırmağa və pasiyentin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa yönəlmiş ən effektiv müalicə üsulunu seçməyə imkan verir.
Səbəbləri
Əllərdə venaların qabarıqlığı çox vaxt səhvən yalnız yuxarı ətrafların varikozu ilə əlaqələndirilir, lakin bu, həmişə damar xəstəliklərinin əlaməti deyil.
Bu hadisəyə səbəb olan bir sıra amillər mövcuddur:
- İntensiv məşqlər və ya fiziki yüklər — insan mütəmadi olaraq ağırlıq qaldırdıqda və ya aktiv idmanla məşğul olduqda, əzələlərinə daha çox qan axır. Hər şeyin lazımınca işləməsi üçün eyni sürətlə qanın geri axması lazımdır. Lakin venalar arteriyalardan daha zəif sürətlə işləyir, ona görə qanın bir hissəsi əzələlərdə qalır və biz bu «çıxan» venaları görürük. Bu, yüklərin bir növ yan təsiridir.
- Uzunmüddətli idmanla məşğul olma — məsələn, kişi idmançılarda nəzərəçarpan əzələ quruluşuna can atma bəzən əllərdə qabaran venalar kimi arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxarır.
- Hormonal disbalans — hamiləlik, menstruasiya, həmçinin menopauza dövründə qadınlar tez-tez əllərdəki venaların daha nəzərəçarpan olduğunu qeyd edir, bu, orqanizmdəki hormonal dəyişikliklərlə bağlıdır.
- Sağlam olmayan vərdişlər — alkoqoldan həddindən artıq istifadə, siqaret çəkmə və yağlı qidaya meyillilik damarların vəziyyətinə mənfi təsir göstərir.
- Yaşla bağlı dəyişikliklər — yaşla dəri elastikliyini itirir, venalar isə daha az elastik olur, bu da onların böyüməsinə və daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb ola bilər.
- Genetik meyillilik — daha qabarıq venalara meyilliliyin, məsələn, ana xətti ilə irsən keçə biləcəyi hesab olunur.
- Ürək-damar sistemi xəstəlikləri — anevrizmalar, trombozlar, yüksək qan təzyiqi və digər ürək-damar xəstəlikləri qan dövranına təsir edərək venaların şişməsinə səbəb ola bilər.
- Artıq çəki — artıq çəki venalara əlavə təzyiq yaradır, bu da onların genişlənməsinə və şişməsinə gətirib çıxara bilər.
- Bədən çəkisinin azalması — arıqlama, susuzlaşma, ümumi zəiflik və əllərdəki piy təbəqəsinin azalması səbəbindən dəri altı venaların nəzərəçarpanlığı arta bilər. Bu, ideal fiqura can atan gənc qızlarda tez-tez rast gəlinir. Mükəmməlliyə can atarkən onlar həmişə orqanizmdə balansın saxlanmasını düşünmür və dəridə vaxtından əvvəl dəyişikliklərlə üzləşmə riski daşıyır.
- Venaların varikoz genişlənməsi — bu xəstəlik venaların böyüməsi və qıvrılması ilə xarakterizə olunur, bu da təkcə ayaqlarda deyil, əllərdə də özünü göstərə bilər.
- Qaraciyər xəstəlikləri — sirroz kimi ağır qaraciyər xəstəlikləri portal vendə təzyiqin artmasına səbəb ola bilər, bu da qida borusu və əllərdəki venalar da daxil olmaqla bədənin müxtəlif hissələrində venaların genişlənməsinə gətirib çıxara bilər.
- Bəzi dərmanların qəbulu — məsələn, steroidlər maye toplanmasına və ödemlərə səbəb ola bilər, bu da venaları daha nəzərəçarpan edə bilər.
- Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalma — hərəkətsiz uzun müddət oturmaq və ya ayaq üstə durmaq qanın durğunluğuna və venaların şişməsinə səbəb ola bilər.
- Boyun-döş onurğa nahiyəsinin patologiyaları — problemlərin mənbəyidir, çünki yuxarı ətrafların hərəkət və hissiyyat qabiliyyətini təmin edən sinir yolları məhz buradan başlayır.
- Psixika ilə fiziologiya arasındakı qarşılıqlı əlaqə — emosional vəziyyət və stresslə bağlı yaşantılar qan damarlarına təsir göstərir və onların genişlənməsinə və qabarmasına səbəb ola bilər.
Əgər əllərdəki venaların şişməsi sizi narahat edirsə, xüsusilə ağrı, ödem və ya dəri rənginin dəyişməsi ilə müşayiət olunursa, diaqnostika və mümkün müalicə üçün həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Diaqnostika
Əgər əllərdə vena şişməsi şikayəti ilə həkimə müraciət etsəniz, o, aşağıdakıları əhatə edə bilən hərtərəfli müayinə aparacaq:
- Analizlər
- Damarların ultrasəs dopler müayinəsi (USDM)
- Anamnezin toplanması — həkim simptomlarınız, onların nə vaxt yarandığı, nə qədər tez-tez baş verdiyi, hansı amillərin onları qabartdığı barədə ətraflı soruşacaq. O, həmçinin həyat tərziniz, xroniki xəstəlikləriniz, qəbul etdiyiniz dərmanlar və ailə xəstəlik tarixçəniz haqqında məlumat alacaq.
- Fiziki müayinə — həkim əllərinizi nəzərdən keçirəcək, venaların, dərinin vəziyyətini, ödemlərin və digər görünən dəyişikliklərin olub-olmadığını qiymətləndirəcək. O, sizdən bunun venalara necə təsir etdiyini qiymətləndirmək üçün müəyyən hərəkətlər etməyinizi xahiş edə bilər.
- İnstrumental müayinə üsulları:
A) venaların ultrasəs dupleks skanlaşdırılması (USDM) — venaların xəstəliklərinin diaqnostikasında əsas üsuldur. O, venaların keçiriciliyini, qan axını sürətini, trombların, klapan çatışmazlığının və digər patologiyaların olub-olmadığını qiymətləndirməyə imkan verir.
Müayinə ağrısız və təhlükəsizdir.
B) doplerografiya — bu üsul venalarda qan axınını qiymətləndirmək üçün istifadə olunur;
C) flebografiya (venaların rentgenokontrast müayinəsi) — nadir hallarda, digər üsullar tam mənzərə vermədikdə, flebografiya təyin oluna bilər. Venaya kontrast maddə yeridilir, sonra bir sıra rentgen şəkilləri çəkilir. Bu üsul daha invazivdir.
- Laborator müayinələr:
A) ümumi qan analizi — iltihabi prosesləri və ya anemiyanı aşkar etməyə kömək edir;
B) qanın biokimyəvi analizi — damarların vəziyyətinə təsir edə bilən qaraciyər, böyrək və digər orqanların işi haqqında məlumat verə bilər;
C) koaqulogramma — tromb əmələ gəlməsi riskini qiymətləndirmək üçün zəruri olan qanın laxtalanma qabiliyyətinin müayinəsidir.
Ayrı-ayrı hallarda, standart diaqnostika üsulları venoz divarların vəziyyəti barədə tam mənzərə vermədikdə, kompüter tomoqrafiyası (KT) və maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) kimi əlavə müayinələr təyin edilir.
Müalicə
Əllərdəki genişlənmiş venaların müalicəsi narahatedici əlamətləri aradan qaldırmağa, venalarda qan axınını yaxşılaşdırmağa və əllərə gözəl görünüş qaytarmağa yönəlmiş müxtəlif üsulları əhatə edir. Hansı müalicə üsulunun daha uyğun olduğu venaların nə dərəcədə ifadəli olmasından, pasiyentin orqanizminin xüsusiyyətlərindən və onda olan digər xəstəliklərdən asılıdır.
Xəstəliyin başlanğıcında ən effektiv olan qənaətbəxş (yumşaq) müalicə üsullarıdır.
Gün rejimi və qidalanma üzrə həkim tövsiyələrinə əməl etmək vacibdir. Ağırlıq qaldırmaq və intensiv idman məşğələləri tövsiyə olunmur.
Çəkini azaltmağa balanslaşdırılmış qidalanma (aclıq saxlamadan) və orta dərəcəli fiziki yüklənmə kömək edir. Yağlı, qızardılmış ət, acı ədviyyatlar, hisə verilmiş məhsullar və şirniyyatlardan çəkinmək lazımdır. Rasiona tərəvəz, meyvə, quş əti, balıq və süd məhsulları daxil edin.
Gündə bir neçə dəfə əl və barmaqlar üçün hərəkətlər edin: onları yuxarı qaldırın, əlləri silkələyin və əlləri barmaq ucundan çiynə doğru masaj edin. Vena üzərində dərinin iltihabı və ya göyərmə olduqda həmin sahədə masaj əks göstərişdir.
Günə iki dəfə kontrast duş damarların tonusunu saxlamağa kömək edir.
Dərman terapiyası yalnız həkim təyinatı ilə tətbiq olunur. Trokserutin və at şabalıdı əsaslı məlhəmlər, həmçinin venotonik və angioprotektiv təsirli tabletlər effektiv hesab olunur.
Hirudoterapiya (zəlilərlə müalicə) tromboz və damar iltihabına meyilliliyi olan hallarda faydalı ola bilər, lakin bu üsulun effektivliyi bütün həkimlər tərəfindən qəbul edilmir və bir sıra əks göstərişləri var.
Kompressiya trikotajından istifadə bu üsullardan biridir, çünki o, vena divarlarına zəruri dəstək verir və qan dövranını yaxşılaşdırır.
İş və istirahət arasında düzgün balans, uzun müddət hərəkətsiz vəziyyətdə qalmaqdan imtina və qolların əzələlərini möhkəmləndirən, qan axınını gücləndirən müntəzəm fiziki yüklənmələr də az əhəmiyyət daşımır.
Skleroterapiya və lazer koaqulyasiyası kimi minimal invaziv prosedurlar ənənəvi əməliyyatlara effektiv alternativdir. Skleroterapiya zamanı venalara onların bağlanmasına və sonradan sorulmasına səbəb olan xüsusi skleroziyaedici məhlul yeridilir. Lazer koaqulyasiyası isə vena divarına termik təsir göstərmək üçün lazer şüalanmasından istifadə edir, bu da onun bağlanmasına gətirib çıxarır.
Ağrı hissi və toxuma dəyişiklikləri ilə müşayiət olunan ifadəli varikoz zamanı cərrahi müalicə effektiv həll yolu ola bilər. Zədələnmiş venaların minimal kəsiklərlə çıxarılmasından ibarət olan flebektomiya xəstəliyin mənbəyini kökündən aradan qaldırmağa və normal venoz qan axınını bərpa etməyə imkan verir.
Əl venalarının zədələnməsində mütəxəssislər endovazal lazer koaqulyasiyasından istifadə edə bilər. Bu üsul deformasiyaya uğramış vena üzrə qanın əks istiqamətdə axmasını dayandırmağa yönəlib. Skleroterapiyaya bənzər olaraq, lazer əməliyyatı vena lumeninin azaldılması hesabına zədələnmiş damarın qan dövranından çıxarılmasına gətirib çıxarır.
Optimal terapiyanın seçimi zədələnmənin yerləşdiyi yerdən asılıdır. Əllərdəki venaların müalicəsi aşağı ətraf varikoz xəstəliyinin terapiyasından bir qədər fərqlənə bilər, lakin ümumi məqsəd dəyişmir — venaların normal fəaliyyətinin bərpası və pasiyentin ümumi vəziyyətinin yaxşılaşdırılması.
Müalicəyə başlamazdan əvvəl ixtisaslı fleboloqun məsləhəti zəruridir; o, ətraflı diaqnostika aparacaq, xəstəliyin mərhələsini müəyyən edəcək və pasiyentin bütün fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq ən uyğun müalicə sxemini seçəcək.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Əllərdə şişmiş venalar zamanı yarana biləcək əsas ağırlaşmalar:
- Tromboflebit — trombun əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunan vena iltihabı. Təhlükə ondan ibarətdir ki, tromb qopub qan dövranına düşə bilər, bu da: tromb ağciyərlərə düşdükdə ağciyər arteriyasının tromboemboliyasına; tromb beynə düşdükdə insulta; digər orqanlara düşdükdə isə başqa emboliyalara səbəb ola bilər.
- Trofik xoralar — genişlənmiş venalar səbəbindən qan dövranının pozulması toxumalara oksigen və qida maddələrinin kifayət qədər çatmamasına gətirib çıxarır. Trofik xoralar çətin sağalır, infeksiyalaşa və güclü ağrıya səbəb ola bilər.
- Venadan qanaxma — şişmiş vendən, xüsusilə travma zamanı yaranan qəfil və bol qanaxma, vaxtında dayandırılmasa əhəmiyyətli qan itkisinə gətirib çıxara bilər.
- İnfeksiya — şişmiş vena üzərindəki zədələnmiş dəri infeksiyanın daxil olmasına daha həssasdır.
- Xroniki venoz çatışmazlıq — əllərdə daimi şişkinlik, ağırlıq, yorğunluq hissi, ağrı, əzələ qıcolmaları.
- Estetik problemlər və psixoloji narahatlıq — bu, birbaşa mənada tibbi ağırlaşma olmasa da, görünən şişmiş venalar utanma, özünə inamsızlıq yarada və həyat keyfiyyətinə təsir edə bilər.
Vacibdir: əllərdəki şişmiş venaları özbaşına müalicə etmək təhlükəli ola bilər. Yalnız həkim patologiyanın səbəbini müəyyən edə və adekvat müalicə təyin edə bilər.
Əgər qəflətən sinənizdə ağrı və nəfəs almaqda çətinlik yaranarsa (ağciyər arteriyasının tromboemboliyasının əlaməti ola bilər) və ya üzünüzün bir tərəfi əyilir, qolunuzda zəiflik yaranır, nitqiniz pozulur (bu, insult əlamətidir — ÜZ, QOL, NİTQ, VAXT: əlamətlərin başladığı dəqiqəni yadda saxlayın, trombolizis üçün vaxt pəncərəsi təxminən 4,5 saatdır), yaxud vendən qanaxma güclüdür və dayanmırsa, gecikdirmədən təcili yardım çağırın.
Hansı həkimə müraciət etməli
Əllərinizdə vena şişməsi varsa, fleboloq həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Nə zaman narahat olmaq lazımdır?
- Venaların şişməsinin qəfil yaranması və ya kəskin artması — venalar aydın səbəb olmadan nəzərəçarpacaq dərəcədə böyüyüb qabarıqlaşıbsa.
- Venalarda ağrı və ya narahatlıq — şişmiş venalar nahiyəsində yanma, döyünmə, ağırlıq və ya ağrı hissi.
- Dəri rənginin dəyişməsi — venaların ətrafında qızarma, göyərmə və ya piqment ləkələrinin yaranması.
- Ödemlər — venaların şişməsi əllərin və ya barmaqların ödemi ilə müşayiət olunursa.
- Sıxlaşmaların və ya düyünlərin yaranması — venalarda bərk törəmələrin (düyünlərin) hiss edilməsi.
- Varikoz «ulduzcuqların» və ya torcuqların yaranması — hörümçək toruna bənzəyən xırda genişlənmiş damarlar.
- Ümumi zəiflik — qan dövranı problemləri ilə əlaqəli ola bilən zəiflik, baş gicəllənməsi, təngnəfəslik.
Yadda saxla!
Əllərdə bir qədər qabarıq venaları görəndə narahat olmağa dəyməz. Bu, çox vaxt sadəcə anatomik xüsusiyyətdir, xüsusilə arıq insanlarda və ya idmanla fəal məşğul olanlarda. Venalar dəri altı yağ təbəqəsinin az olması səbəbindən və ya intensiv məşqdən sonra, qan axını artdıqda daha nəzərəçarpan görünə bilər.
Lakin venaların yalnız güclü qabarması deyil, düyünlü, ağrılı görünməsi, yaxud şişkinlik, qızartı, qaşınma ilə müşayiət olunması diqqətli olmaq üçün bir səbəbdir.
Özbaşına diaqnoz qoymaq lazım deyil, bu, yanlış müalicəyə gətirib çıxara bilər.
Hər halda, ən vacibi problemi görməzdən gəlməmək və vaxtında həkimə müraciət etməkdir.
Suallar və cavablar
Əllərdə venaların şişməsi, xüsusilə dəri altı yağ səviyyəsi az olan insanlarda və ya fiziki fəallıq zamanı normal hal ola bilər. Lakin bu, ağrı, dərinin rənginin dəyişməsi və ya digər əlamətlərlə müşayiət olunarsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Günün müəyyən vaxtında güclənən vena şişməsi venoz axının problemləri və ya vena klapanlarının çatışmazlığına işarə edə bilər. Səhərlər bu, gecə istirahətindən sonra qanın durğunluğu ilə, axşamlar isə əllərin yorulması və venalarda mayenin toplanması ilə bağlı ola bilər.
Bəli, vena şişməsi menstrual dövrlə bağlı ola bilər. Hormon səviyyəsinin, xüsusilə estrogenin dəyişməsi damar tonusuna təsir edərək maye toplanmasına səbəb ola bilər ki, bu da vena şişməsinə gətirib çıxara bilər.
Əllərdə vena şişməsi adətən müvəqqəti və zərərsiz olur, fiziki yüklənmə, isti hava və ya susuzlaşma nəticəsində yaranır. O, özbaşına keçir.
Tromboflebit — trombun əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunan vena iltihabıdır. Ağrı, qızartı, venanın sərtləşməsi və zədələnmiş sahədə istilik hissi ilə xarakterizə olunur.
Varikoz genişlənməsi — venaların deformasiyaya uğradığı, uzandığı və genişləndiyi xroniki xəstəlikdir. Əllərdə ayaqlara nisbətən az rast gəlinir və görünən, burulmuş, göyümtül venalar şəklində təzahür edir, ağırlıq və yorğunluğa səbəb ola bilər.
