Vaskulit

Patologiyanın simptomları iltihab prosesinin lokalizasiyasından, iltihabın növündən və zədələnmiş damarın diametrindən asılıdır. Vaskulitlərin əksəriyyəti üçün klassik əlamətlərə aşağıdakılar daxildir:

• dərinin zədələnməsi: qansızmalar, xırda xoralar, nekroz ocaqları;
• əzələ və oynaqların zədələnməsi: bədənin müxtəlif nahiyələrində ağrılar və iltihabi proseslər;
• sinir sisteminin zədələnməsi: bədənin ayrı-ayrı hissələrinin polinevropatiyası (həssaslığın və/və ya hərəkət funksiyasının pozulması);
• daxili orqanların zədələnməsi: miokard və baş beyin infarktları, böyrəklərin, qaraciyərin, ağciyərlərin, görmə orqanının zədələnmə əlamətləri və s.;
• ümumi simptomlar: temperaturun yüksəlməsi, özünü pis hiss etmə, iştahanın olmaması, zəiflik, bədən çəkisinin azalması.

Vaskulitlərin əksər növlərinin öz əlamətləri var ki, bunlara əsasən həkim xəstəliyi diaqnoz edə bilər.

• Takayasu xəstəliyi (qeyri-spesifik aortoarterit). Patoloji prosesə yuxarı ətraflar, ağciyərlər, nazik bağırsağın bir hissəsi, ürək cəlb olunur. Xəstə qollarda, döş qəfəsində və qarında ağrılardan şikayətlənir, xəstəlik proqressivləşdikcə onda işemik ürək xəstəliyi, ürək çatışmazlığı inkişaf edir.
• Horton xəstəliyi (nəhəng hüceyrəli gicgah arteriti). İltihab əsasən yuxu və gicgah arteriyalarını əhatə edir. Ön plana baş ağrıları, gicgah nahiyəsində dərinin həssaslığının pozulması, görmənin zəifləməsi, nevroloji patologiya çıxır.
• Kavasaki xəstəliyi uşaqlar üçün xarakterikdir. Özünü yüksək temperatur, spesifik dəri dəyişiklikləri (ləkə və papula şəklində səpgi, dərinin şişkinliyi və soyulması), dilin, ağız boşluğu selikli qişasının, limfa düyünlərinin zədələnməsi ilə göstərir. Xəstəlik ürəyin qanla təchizatına cavabdeh olan arteriyaları əhatə etdikdə işemiya (oksigen çatışmazlığı) simptomları, hətta miokard infarktının inkişafına qədər əlamətlər yaranır.
• Düyünlü periarteriit (panarteriit) kiçik və orta arteriyaların divarının nekrozu ilə xarakterizə olunur. Ümumi simptomlardan əlavə, xəstəlik böyrəklərin (qlomerulonefrit, böyrək çatışmazlığı və müşayiət edən davamlı arterial təzyiqin yüksəlməsi), ağciyərlərin (pnevmonit), baş beynin (mikroinsultlar), oynaqların, periferik sinirlərin zədələnməsinə səbəb olur.
• Hemorragik vaskulit (Şenlayn-Henox xəstəliyi) çox vaxt keçirilmiş infeksiyadan (o cümlədən streptokokk infeksiyasından) sonra inkişaf edir və daha çox uşaqlarda özünü göstərir. Patologiya dəridə xırda qansızmalarla, oynaqların və böyrəklərin zədələnməsi, qarında ağrılarla təzahür edir.
• Allergik angiit (Çarc-Stros sindromu) yüksəlmiş allergik fon zəminində yaranır və kiçik bronxların spazmı, ağciyərlərin iltihabı, periferik sinirlərin zədələnməsi ilə müşayiət olunur.
• Vegener qranulematozu əsasən yuxarı və aşağı tənəffüs yollarını (rinit, sinusit, ağciyər iltihabı), habelə böyrəkləri (nefrit) zədələyir.
• Dəri (leykositoklastik) vaskuliti dəri örtüyünün qansızma ocaqları, xırda xoralar və qabarcıqlar şəklində, həmçinin böyrəklərin zədələnməsi ilə xarakterizə olunur.
• Mikroskopik poliangiit böyrək toxumasının (qlomerulonefrit) və ağciyərlərin xırda arteriyalarının zədələnməsi ilə müşayiət olunur.
• Essensial krioqlobulinemiya özünü qurdeşənəyi, iri və xırda oynaqların, böyrəklərin və periferik limfa düyünlərinin zədələnməsi şəklində göstərir. Əlamətlər soyuq təsirindən sonra güclənə bilər; bu forma tez-tez xroniki hepatit C ilə əlaqəli olur.