Dırnaqlar — barmaqların distal (dırnaq) falangalarını örtən sıx buynuz lövhəciklərdir. Bu səhifədə sarı dırnaqların səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Dermatoloq Hematoloq İnfeksionist Podoloq Revmatoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Dırnaqlar — barmaqların distal (dırnaq) falangalarını örtən sıx buynuz lövhəciklərdir. Onlar bütün ömür boyu böyüyür, həmçinin orqanizmdəki patoloji prosesləri əks etdirir. Sarı dırnaqlar həkimə müraciət etmək üçün səbəblərdən biridir. Onlar təhlükəli vəziyyətlərdən xəbər verə bilər, lakin problemin nədən ibarət olduğunu dəqiq yalnız həkim müəyyən edə bilər.
Növləri
Dırnaqların saralmasında dispiqmentasiyanın aşağıdakı növləri fərqləndirilir:
- Qismən (zolaqlar, ləkələr şəklində, dırnaq lövhəsinin proksimal və ya distal hissəsinin rənglənməsi);
- Tam, yəni bütün dırnağı əhatə edən.
Rənglənmənin intensivliyi dəyişərək qismən formadan tam formaya keçməsi mümkündür.
Səbəbləri
Dırnaq lövhələrinin sarı çalar almasına aşağıdakı amillər təsir edir:
- Keyfiyyətsiz dırnaq lakının istifadəsi: yararlılıq müddətinə riayət edilməməsi, balanssız tərkib, örtüyün çəkilməsi texnologiyasının pozulması;
- Aseton əsaslı lak silici vasitələrdən tez-tez istifadə;
- Geyim üçün boyayıcı maddələrlə daimi təmas;
- Tərkibində kalium dixromat və metilendiamin olan təmizləyici və yuyucu vasitələrlə təmas;
- Avtoqarnajlıq vasitələrindən həddindən artıq istifadə;
- Tütün çəkmə: yanma məhsulları siqareti tutan əlin şəhadət və orta barmaqlarını dırnaq lövhələri ilə birlikdə boyayır;
- Dərman preparatlarının (xinolin sırası vasitələri, antibiotiklər), kimyaterapiyanın tətbiqi;
- A, C, B qrupu vitaminlərinin, mikroelementlərin (kalsium, dəmir, sink) çatışmazlığı və artıqlığı;
- Dırnaqların göy-yaşıl irinləmə çöpü (Pseudomonas aeruginosa) ilə zədələnməsi;
- Dərinin törəmələrində distrofik dəyişikliklərə səbəb olan xronik və kəskin qeyri-infeksion xəstəliklər (ürək-damar, tənəffüs sistemi, qaraciyər, qan patologiyaları, onkoloji proseslər, dermatoloji xəstəliklər);
- Infeksion patologiyalar, məsələn, vərəm, sifilis.
Diaqnostika
Qadında və ya kişidə sarı dırnaqların səbəbini aydınlaşdırmaq üçün sorğu aparılır, əllərdəki və ayaqlardakı dırnaq lövhələri, saçlar və dəri müayinə olunur. Həkim əlamətin nə vaxt yarandığını və dırnaqların böyümə sürətini öyrənir. Klinik əhəmiyyətli diaqnostik edilmiş patologiyalar bunlardır: dəmir çatışmazlığı anemiyası, birləşdirici toxuma xəstəlikləri (qırmızı qurd eşənəyi, dermatomiozit, sklerodermiya), ateroskleroz — ətraflarda qan dövranının pozulması, onkoloji xəstəliklər.
Mütəxəssis zərərli vərdişlərin olub-olmamasını, vitaminlərin, dərman preparatlarının, bioloji fəal əlavələrin qəbulunu, riayət olunan pəhrizi soruşur. İlkin diaqnoz qoymaq üçün ailə anamnezi toplanır — qohumlarda rast gəlinən xəstəliklərin tarixçəsi, o cümlədən göbələk zədələnmələri (onixomikoz), psoriaz, ekzema, dırnaq lövhələrinin anadangəlmə anomaliyaları haqqında məlumatlar.
Pasiyentin dırnaqlarına özü qulluq edib-etmədiyi, yoxsa manikür və pedikür üçün kosmetoloq kabinetinə müraciət etdiyi, gigiyena üçün hansı vasitələrdən istifadə etdiyi dəqiqləşdirilir. Vizual baxış zamanı dəyişmiş və sağlam dırnaqların parametrləri müəyyən edilir:
- Forma (lövhənin əyriliyi, eni);
- Qalınlıq (dırnağın həcminin azalması və ya artması, sıxlığı);
- Rəng (bərabər rəngli olub-olmaması, zolaqların, ləkələrin mövcudluğu);
- Uzunluq (böyümənin bərabərliyi, lövhənin yastığa nisbəti, ayrılmanın olub-olmaması);
- Dırnaq valikinin vəziyyəti;
- Dırnaq yastığının görünüşü.
Anemiya şübhəsi zamanı laborator üsul kimi klinik qan analizi təyin olunur. O, hemoqlobinin, eritrositlərin aşağı səviyyəsini, eritrositlərin çökmə sürətinin yüksəlməsini aşkar edir.
İlkin diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün instrumental müayinə üsullarından istifadə olunur.
- Mikroskopiya — göbələyin konkret növünü dəqiqləşdirmədən səthi mikozu aşkar etmək üçün dırnağın səthindən götürülmüş materialın mikroskop altında öyrənilməsi.
- Onixoskopiya — böyüdücü cihaz, dermatoskop vasitəsilə invaziv olmayan (dərinin və ya selikli qişaların bütövlüyünü pozmayan) diaqnostika üsulu. Dırnağın dermatoskopiyası piqmentasiyanın matriksin proksimal, yoxsa distal hissəsindən qaynaqlandığını göstərir və psoriaz diaqnozunu təsdiqləməyə kömək edir.
- Kapilyaroskopiya — dırnaqətrafı valiklərin damarlarındakı dəyişiklikləri xüsusi mikroskopla, kapilyaroskopla qiymətləndirən invaziv olmayan üsul. Bu üsul sistem qırmızı qurd eşənəyi, sklerodermiya və dermatomiozit şübhəsi zamanı dırnaqların niyə sarardığını aydınlaşdırmağa imkan verir.
- Transilyuminasiya — barmağın dırnaq falangasının yumşaq toxumalarına qarşı yerləşdirilmiş əl fənəri ilə dırnağın işıqlandırılması. Müayinə dırnağın qalınlığını və səthini, onixolizisin (dırnaq lövhəsinin distal hissəsinin yastıqdan ayrılması) olub-olmadığını qiymətləndirir və şiş törəməsindən şübhələnməyə imkan verir.
- Vud lampasının ultrabənövşəyi şüalanması altında baxış. Belə lüminessent diaqnostika, məsələn, göbələk zədələnməsi, çoxrəngli dəmrov, tetrasiklin qrupu antibiotiklərin qəbulu zamanı əl və ayaq dırnaqlarının niyə sarardığını aydınlaşdırmağa imkan verir.
- Dırnaq lövhəsinin biopsiyası — histoloji müayinə üçün toxuma götürülməsi. Zədələnmə sahəsi nəzərə alınmaqla lövhə biopsiyasının növləri ayırd edilir: dırnaq yastığının panç-biopsiyası, dırnaq matriksinin panç-biopsiyası və dırnaq lövhəsinin uzununa biopsiyası. Bu üsulla dırnağın niyə sarardığı, formasının və qalınlığının niyə dəyişdiyi, yəni dəri törəmələrinin şişləri və onkoloji olmayan patologiyaları (psoriaz, qırmızı yastı lişay) diaqnostikası aparılır.
- Optik koherent tomoqrafiya — aşağı intensivlikli infraqırmızı diapazonlu işıq şüalandıran vizuallaşdırıcı-topoqrafla dırnağın quruluşunun invaziv olmayan təsviri üsulu. Bu üsul biopsiyaya alternativ kimi tətbiq olunur.
Dırnaqların rəngdəyişməsinin ümumi somatik səbəblərini aşkar etmək üçün MRT, daxili orqanların USM-i, KT və digər müayinə üsulları, həmçinin laborator diaqnostika istifadə olunur.
Müalicə
Müalicə planı qoyulmuş diaqnoza əsasən həkim tərəfindən təyin edilir. Yerli, yəni topik vasitələr və sistemli təsir göstərən preparatlar tətbiq olunur. Əgər xəstəliyin səbəbi mikroorqanizmlərlə yoluxmadırsa, antibiotikoterapiya və ya antimikotik dərmanlar təyin olunur. Sarılığın yaranmasının əsas amili ümumi somatik qeyri-infeksion xəstəlik olduqda dırnaqların saralmasını azaltmaq və ya tamamilə aradan qaldırmaq üçün vəziyyətin patogenezinə təsir edən terapiya tətbiq olunur:
- Anemiya zamanı dəmir preparatları;
- Sarılıq zamanı hepatoprotektor, öd qovucu və fermentli vasitələr, spazmolitiklər, antibiotiklər;
- Limfedema zamanı sidikqovucu preparatlar, pnevmokompressiya, limfodrenaj masajı;
- Psoriaz zamanı yerli və sistemli kortikosteroidlər, sitostatik vasitələr, monoklonal antitellər, D vitamini analoqları, kalsineurin inhibitorları, xitozan əsaslı losyonlar, ortadalğalı ultrabənövşəyi və PUVA-terapiya;
- Ekzema zamanı antihistamin, antiseptik vasitələr, qlükokortikoidlər, kalsineurin inhibitorları, sink sulfatı əsaslı vasitələr, kalsium qlükonat, su-elektrolit balansını tənzimləyən vasitələr, anksiolitiklər, dar zolaqlı ortadalğalı ultrabənövşəyi terapiya, qırmızı və infraqırmızı spektrdə aşağı intensivlikli lazer təsiri, PUVA-terapiya;
- Çatışmazlıq olduqda vitaminlər və mikroelementlər.
Dırnağın çıxarılması yalnız konservativ üsul nəticəsiz qaldıqda zəruridir. Həkim zədələnmiş dırnaq lövhəsini qayçı, borucuqlu maşın, keratolitik plastırlar və ya skalpel vasitəsilə çıxarır.
Öd yollarının mexaniki tutulmasında laparoskopik xoledoxolitotomiya — öd axarlarından daşların cərrahi yolla çıxarılması tətbiq olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Dırnaq lövhələrinin rənglənməsinin dəyişməsi zamanı yaranan ağırlaşmalar bu simptoma səbəb olan patologiyalarla bağlıdır. Məsələn, psoriaz müalicə edilmədikdə əlilliklə nəticələnə bilən artrit inkişaf edir. Sarılıq simptomlarının göz ardı edilməsi müalicə olmadıqda ölümlə nəticələnə bilən qaraciyər sirrozunun və qaraciyər çatışmazlığının inkişafına gətirib çıxara bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Dırnaqların piqmentasiyasının dəyişmə səbəblərini müəyyən etmək üçün ilk növbədə terapevtə, ümumi təcrübə həkiminə və ya pediatra müraciət etmək lazımdır. Həkim ilkin olaraq diaqnoz qoyur və pasiyenti zəruri profilli mütəxəssislərə yönləndirir.
Yadda saxla!
Dırnaqların saralması çox vaxt vizual qüsuru aradan qaldırmaq üçün yalnız kosmetoloqa və ya manikür ustasına müraciət səbəbi olur. Halbuki görünən sahələr olan saçların, dərinin, dırnaqların vəziyyətinin dəyişməsi təkcə sosial həyatda vacib əhəmiyyət daşımır, həm də orqanizmdəki patologiyaları əks etdirir. Rənglənmənin davamlı dəyişməsi, sarı ləkələrin yaranması orqanizmdə baş verən patoloji prosesləri diaqnostika etmək üçün kifayət qədər kompetensiyaya malik tibb təhsilli mütəxəssisə müraciət etmək üçün səbəbdir. Vaxtında təyin edilmiş müalicə təkcə dırnaq lövhəsinin normal rəngini bərpa etməyə deyil, həm də təhlükəli ağırlaşmaların inkişafının qarşısını almağa kömək edir.
Suallar və cavablar
Süni dırnaqlar və rənglənmə də daxil olmaqla dekorativ örtük tövsiyə edilmir. Bu, problemi maskalayır və həkimə müraciəti gecikdirir. Müalicə üçün müalicəvi komponentli laklar tətbiq olunur, lakin belə vasitələr sərbəst deyil, sistemli preparatlarla kompleks şəkildə təyin olunur.
Müəyyən vitaminin çatışmazlığı və ya artıqlığı haqqında yalnız mütəxəssisə müraciət edib analiz verdikdən sonra öyrənmək mümkündür.
