Polikistik yumurtalıq sindromunun müalicəsi

Diaqnoz tək bir analizlə deyil, bir neçə əlamətin birləşməsi ilə qoyulur. Sadə dillə, həkim bunlara baxır:

• Nizamsız ovulyasiya: aybaşıların seyrək gəlməsi, uzun fasilələr və ya tam yoxluğu;
• Androgen (kişi cinsi hormonu) əlamətləri: artıq tüklənmə, sızanaq, saç tökülməsi və ya analizlərdə androgenlərin yüksək olması;
• Yumurtalıqların USM görüntüsü: çoxsaylı kiçik follikullar, yumurtalıq həcminin artması.

Diaqnoz üçün adətən bu üç əlamətdən ikisinin olması kifayət edir, lakin əvvəlcə oxşar şikayətlər verən başqa vəziyyətlər (qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, prolaktinin yüksəlməsi və s.) istisna edilməlidir. USM-də polikistik görüntü tək başına PKYS demək deyil.

Yeniyetmələrdə sikl bir neçə il nizamsız ola bildiyi üçün diaqnoz daha ehtiyatla qoyulur. Hər hansı bir əlaməti tək başına PKYS əlaməti saymaq olmaz, qiymətləndirmə həmişə həkim tərəfindən aparılır.

İlk qəbulda ginekoloq və ya ginekoloq-endokrinoloq aybaşı tarixçəsini, çəki dəyişikliyini, tüklənmə və dəri vəziyyətini qiymətləndirir, boy, çəki və bel ölçüsünü yoxlaya bilər. Kiçik çanaq orqanlarının USM-i aparılır.

Analizləri həkim fərdi seçir. Adətən bunlar ola bilər:

• cinsi hormonlar və androgenlər;
• prolaktin və qalxanabənzər vəz hormonları;
• qlükoza (şəkər) və insulin göstəriciləri;
• qanda yağ (xolesterin) göstəriciləri.

Nəticələr birlikdə qiymətləndirilir, buna görə analizləri həkimin göstərdiyi gündə (çox vaxt aybaşı siklinin müəyyən günündə) verməyiniz vacibdir.

Bəzən həkim əlavə olaraq qaraciyər və ya ürək-damar riskləri baxımından göstəriciləri qiymətləndirir. Bu, sizin vəziyyətinizə uyğun uzunmüddətli izləmə planının qurulmasına kömək edir.

Bu müayinələrin hamısı hər qadına lazım deyil, həkim yalnız sizin üçün zəruri olanları seçir. Analiz nəticələrini sonradan müqayisə etmək üçün saxlamağı unutmayın.

Müalicə şikayətlərə və hamiləlik planına uyğun seçilir.

• Həyat tərzi: artıq çəki varsa, hətta cüzi çəki azalması aybaşı siklinə və hormon göstəricilərinə müsbət təsir edə bilər; balanslı qidalanma və müntəzəm fiziki fəaliyyət əsasdır;
• Siklin tənzimlənməsi: hamilə qalmaq istəməyən qadınlarda həkim hormonal preparatlar təyin edə bilər;
• Dəri və saç simptomları: tüklənmə, sızanaq və saç tökülməsi üçün androgenlərin təsirini azaldan dərman qrupları, bəzən dermatoloqla birgə yanaşma;
• Metabolik müalicə: insulinə həssaslıq pozulubsa, bunu düzəldən dərmanlar təyin oluna bilər.

Bütün dərmanlar yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edilir.

Müalicənin nəticəsi dərhal görünmür. Siklin düzəlməsi və dəri-saç şikayətlərinin azalması aylar çəkə bilər, buna görə müntəzəm gəlmək və planı həkimlə vaxtaşırı yenidən qiymətləndirmək lazımdır.

Müalicə planı zamanla dəyişə bilər: hamiləlik istəyi yarananda yanaşma yenidən qurulur.

PKYS yalnız aybaşı problemi deyil, orqanizmin ümumi vəziyyətinə də təsir edə bilər. Zamanla 2-ci tip şəkərli diabet, qan təzyiqinin yüksəlməsi, qanda yağların artması və yuxuda tənəffüs pozğunluqları riski yüksək ola bilər. Aybaşıları çox seyrək gələn qadınlarda uşaqlıq daxili qişasının həddindən artıq qalınlaşması mümkündür, buna görə ginekoloqla izləmə lazımdır.

Hamilə qalmaq planlayırsınızsa, əvvəlcədən həkimə müraciət edin. Ovulyasiya pozulduğu üçün gecikmə ola bilər, lakin ovulyasiyanı dəstəkləyən müalicə imkanları var və nəticə fərdi olur. Hamiləlikdən əvvəl Fol turşusu və çəki barədə həkimin tövsiyələrini almaq faydalıdır. İzləmənin tezliyini həkim sizin vəziyyətinizə görə müəyyən edir.

Həyat tərzi tədbirləri yalnız çəki üçün deyil, ümumi metabolik sağlamlıq üçün də əhəmiyyətlidir. Siqaretdən imtina, kifayət qədər yuxu və stressin idarə olunması müalicənin tərkib hissəsi sayılır.

Müalicənin dəyəri tələb olunan müayinələrin və izləmənin həcmindən asılıdır, dəqiq məbləğ qəbuldan sonra məlum olur. Əsas amillər:

• ginekoloq və ginekoloq-endokrinoloq qəbullarının sayı;
• hormon, şəkər və yağ analizlərinin həcmi;
• kiçik çanaq orqanlarının USM-i və təkrar müayinələr;
• müalicənin məqsədi: siklin tənzimlənməsi, dəri-saç simptomları və ya hamiləliyə hazırlıq;
• izləmənin müddəti.

Plan dəyişdikcə xərc də dəyişə bilər, buna görə həkimlə hər mərhələdə növbəti addımları müzakirə etmək məsləhətdir.

Hamiləlik planlaşdırılırsa, əlavə müayinələr və ovulyasiyanın izlənməsi xərci artıra bilər, planlı həyat tərzi tədbirləri isə xərci azalda bilər. Qəbulda həkim sizin üçün nələrin ilk növbədə vacib olduğunu izah edəcək.

Dərman müalicəsi lazım olarsa, onun müddəti də xərcə təsir edə bilər. Hər halda ödəniş şərtlərini və xidmətin tərkibini qəbuldan əvvəl qeydiyyatdan dəqiqləşdirə bilərsiniz. Məqsəd lazımsız müayinədən qaçıb həqiqətən vacib olanı seçməkdir.

PKYS diaqnozu qadınlarda bəzən mən heç vaxt hamilə qalmayacağam qorxusu yaradır. Bu belə deyil: ovulyasiya pozulur, lakin düzgün izləmə və planla çoxları hamilə qala bilir. Aybaşı təqvimi aparın, çəki və bel ölçüsünün dinamikasını qeyd edin, analizlərə bir dəfə baxıb dayanmayın.

Sərt pəhrizlər və özbaşına qəbul edilən hormonal vasitələr və ya qida əlavələri fayda vermir, bəzən zərər verir. Hamiləlik düşünürsünüzsə, bunu müalicənin əvvəlində deyin, çünki dərman seçimi buna görə dəyişir.