Qadınlarda sidik saxlaya bilməmənin müalicəsi

Sidik qaçırmanın bir neçə əsas növü var və onların fərqləndirilməsi müalicənin düzgün seçilməsi üçün vacibdir:

• Stress tipi — öskürək, asqırma, gülüş, yük qaldırma və ya idman zamanı qarındaxili təzyiq artdıqda sidik qaçması. Çanaq dibi əzələlərinin zəifləməsi ilə bağlıdır.
• Təcili tipi — qəfil, güclü sidik ifrazı istəyi və tualetə çatmamış sidik qaçması. Sidik kisəsi əzələsinin həddindən artıq aktivliyi ilə əlaqəlidir.
• Qarışıq tip — hər iki növün əlamətlərinin birlikdə olması.

Riski artıran amillər: doğuşlar, artıq çəki, menopauza, xroniki öskürək, qəbizlik, bəzi ginekoloji əməliyyatlar və sidik yolu infeksiyaları. Sidik qaçırma yaşa bağlı “normal hal” deyil və həkimə müraciət üçün əsasdır. Qəfil başlayıbsa, qızdırma, ağrı və ya sidikdə qan varsa, gecikmədən müraciət edin. Sidik qaçırma bəzən sidik yolu infeksiyasının və ya əsəb sistemi xəstəliyinin əlaməti ola bilər.

Qəbulda ginekoloq şikayətləri, doğuşların sayını, qəbul etdiyiniz dərmanları və qida vərdişlərini soruşur. Növü dəqiqləşdirmək üçün sizdən bir neçə gün sidik gündəliyi aparmaq xahiş edilə bilər: nə qədər maye içdiyiniz, nə vaxt tualetə getdiyiniz və nə vaxt sidik qaçdığı qeyd olunur.

Müayinə planına adətən bunlar daxildir:

• ginekoloji müayinə, çanaq dibi əzələlərinin gücünün və prolapsın (orqanların enməsinin) qiymətləndirilməsi;
• sidik analizi — infeksiyanı istisna etmək üçün;
• kiçik çanaq orqanlarının USM-i, bəzən sidik ifrazından sonra qalıq sidiyin qiymətləndirilməsi;
• lazım olduqda urologiya və ya digər mütəxəssislə məsləhət və əlavə sınaqlar.

Bu mərhələ ağrısızdır və çox vaxt bir qəbul çərçivəsində başlanır. Nəticədə həkim sizə vəziyyətin növünü və müalicənin ilkin planını izah edir. Müayinə üçün sidik kisəsinin vəziyyətinə uyğun olaraq tam və ya boş kisə tələb oluna bilər, buna görə qəbuldan əvvəl həkim və ya qeydiyyat sizə hazırlıq barədə məlumat verir.

Müalicə pilləli qurulur: əvvəlcə cərrahi olmayan, effektivliyi sübut olunmuş üsullar tətbiq edilir.

• Çanaq dibi əzələlərinin məşqləri (Kegel) — stress və qarışıq tipdə birinci seçimdir, davamlı nəticə nəzarət altında düzgün öyrənildikdə və müntəzəm aparıldıqda alınır.
• Sidik kisəsinin təlimi — təcili tipdə tualet intervallarının tədricən uzadılması.
• Həyat tərzi — artıq çəkinin azaldılması, qəbizliyin müalicəsi, kofein və maye rejiminin tənzimlənməsi, siqaretdən imtina.
• Pessar — uyğun hallarda uşaqlıq-vaginal dəstək üçün cihaz.
• Dərman müalicəsi — təcili tipdə həkim təyinatı ilə müəyyən dərman qrupları, menopauzada isə yerli estrogen müalicəsi.

Bu üsullar kifayət etmədikdə, xüsusilə ağır stress tipində, indikasiya əsasında cərrahi müalicə müzakirə olunur. Cərrahi üsul, riskləri və gözlənilən nəticələr barədə ətraflı məlumat verilir və qərar sizinlə birlikdə qəbul edilir.

Müalicənin nəticəsi bir neçə həftə, bəzən üç-dörd ay ərzində qiymətləndirilir və bu, normal gedişdir. Çanaq dibi məşqlərində sabit nəticə üçün məşqlərin müntəzəm aparılması vacibdir. Həkim təyin olunmuş vaxtda təkrar qəbulda şikayətlərin dinamikasını nəzərdən keçirir və lazım gələrsə, planı dəyişdirir.

Vəziyyətin pisləşməsinin qarşısını almağa kömək edən tədbirlər:

• çəkini normada saxlamaq;
• qəbizliyin qarşısını almaq, tualetdə güc verməməyə çalışmaq;
• ağır yük qaldırmadan çəkinmək və ya düzgün texnikadan istifadə etmək;
• öskürək xəstəliyini müalicə etmək, siqaretdən imtina etmək;
• çanaq dibi məşqlərini bir neçə həftə sonra da davam etdirmək.

Şikayətlər qəfil artarsa, sidik ifrazı çətinləşərsə, sidikdə qan, qızdırma və ya bel ağrısı yaranarsa, həkimə dərhal müraciət edin. Kəskin hal ola bilər, bu halda 103 nömrəsinə zəng edin.

Yekun dəyər hər pasiyent üçün fərdi formalaşır. Bunlara təsir edən əsas amillər:

• ginekoloq qəbulunun və məsləhətləşmənin həcmi;
• sidik analizi, kiçik çanaq orqanlarının USM-i və ya digər müayinələrin lazım olması;
• sidik qaçırmanın növü və şiddəti;
• seçilmiş müalicə üsulu: məşqlər üzrə məsləhətlər və təlimatlar, pessarın seçilməsi, dərman müalicəsi və ya cərrahi plan;
• təkrar qəbulların və nəzarət görüşlərinin sayı, müalicənin müddəti.

Dərman vasitələri və pessar kimi ayrıca əldə edilən ləvazimatların qiyməti xidmətin dəyərinə daxil olmaya bilər. Müalicə mərhələli olduğu üçün xərc də mərhələlərlə formalaşır: bir çox pasiyentə yalnız məsləhət və məşqlər kifayət edir. İlkin qəbuldan sonra həkim müayinə planını və təxmini xərcləri izah edir. Qiymət siyahısı ilə aşağıda tanış ola bilərsiniz. Gözlənilməz xərclərin qarşısını almaq üçün plan qəbulda razılaşdırılır.

Sidik qaçırmanın müalicəsində ən çox gecikmə xəcalət və ya “doğuşdan sonra belə olmalıdır” fikri ilə bağlıdır. Əslində bu şikayət ilə müraciət edən qadınların əksəriyyətinə cərrahiyyəsiz üsullar kömək edir. Qəbula gəlməzdən əvvəl 2–3 gün sidik gündəliyi aparsanız, həkim vəziyyəti daha dəqiq qiymətləndirər. Kegel məşqlərini internetdən öyrənməyə çalışmayın: yanlış texnika (məsələn, qarın və sağrı əzələlərini gərmək) nəticə vermir. Düzgün öyrənmək üçün mütəxəssis nəzarəti çox faydalıdır.