Vegetationes adenoideae MKB-10: J35.2

Burun-udlaqda yerləşən udlaq badamcığının böyüməsi (hipertrofiyası) olub burun tənəffüsünü çətinləşdirir. 3–7 yaşlı uşaqlar üçün tipikdir.

Sinonimlər: Adenoid hipertrofiyası, Adenoid vegetasiyaları

Adenoidlər, yaxud adenoid vegetasiyaları, burun-udlağın tağında və arxa divarında yerləşən limfoid toxumanın — udlaq badamcığının böyüməsidir. Böyümüş badamcıq burun keçidlərinin çıxışını və eşitmə borularının mənfəzlərini qismən bağlayır. Ölçülərin zirvəsi məktəbəqədər yaşa təsadüf edir; yeniyetməlik dövründə toxuma adətən öz-özünə kiçilir. Hipertrofiyanı badamcığın iltihabı olan adenoiditdən fərqləndirmək lazımdır, baxmayaraq ki, bu vəziyyətlər tez-tez birlikdə olur.

Səbəblər və risk amilləri

badamcığın daim “işlədiyi” tez-tez təkrarlanan respirator infeksiyalar;
allergik rinit və digər allergik xəstəliklər;
irsi meyillilik;
passiv siqaret çəkmə;
qastroezofageal reflüks.

Simptomlar

daimi ağızla nəfəs alma, yarıaçıq ağız;
xoruldama, yuxuda nəfəs fasilələri (obstruktiv yuxu apnoesi);
burundan gələn səs;
tez-tez zökəm, otitlər, eşitmənin azalması;
gündüz yuxululuq, əsəbilik, diqqətin cəmlənməsində çətinlik;
uzun illər davam etdikdə — dişləmin və üz formasının dəyişməsi (“adenoid üz”).

Diaqnostika

Böyümə dərəcəsini otorinolarinqoloq burun-udlağın endoskopiyası ilə qiymətləndirir — bu əsas üsuldur. Orta qulağın vəziyyətini yoxlamaq üçün əlavə olaraq timpanometriya və audiometriya aparılır. Yuxu apnoesindən şübhə olduqda polisomnoqrafiya tələb oluna bilər. Burun-udlağın barmaqla müayinəsi hazırda nadir hallarda tətbiq olunur.

Müalicə

Simptomlar mülayimdirsə, müşayiət edən rinitin müalicəsi ilə gözləmə taktikası mümkündür: burunun yuyulması, burundaxili qlükokortikosteroidlər, allergiya olduqda antihistamin vasitələr. Adenotomiyaya (adenoidlərin çıxarılmasına) göstərişlər obstruktiv yuxu apnoesi, burun tənəffüsünün davamlı pozulması, eşitmənin azalması ilə gedən təkrarlanan və ya ekssudativ orta otitlər, müalicəyə cavab verməyən xroniki rinosinusitdir. Əməliyyat çox vaxt endoskopik nəzarət altında və ümumi anesteziya ilə aparılır. Qərarı həkim valideynlərlə birlikdə verir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

uşaq yuxuda nəfəsini saxlayır, qıcolmalı xoruldayır, göyərir;
qulaq ağrısı, qulaqdan ifrazat və ya eşitmənin nəzərəçarpacaq azalması yaranıb;
yüksək hərarət və burundan irinli ifrazat bir neçə gün davam edir;
adenotomiyadan sonra burundan və ya ağızdan qanaxma — təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Otolarinqoloq

Bu mövzuda məqalələr

Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri

Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…

İstiqamət: Otolarinqologiya