Angiodisplaziya mədə-bağırsaq traktının selikli qişasında genişlənmiş, kövrək damarların toplusudur; yaşlılarda gizli qanaxma və anemiyanın tez-tez səbəbidir.
Angiodisplaziya damar malformasiyasıdır: bağırsağın və ya mədənin selikli və selikaltı qatında nazikləşmiş, genişlənmiş xırda damarlar (kapillyarlar və venalar) qrupu. Ən çox kor bağırsaqda və qalxan çənbər bağırsaqda, həmçinin nazik bağırsaqda yerləşir. Bu, 60 yaşdan yuxarı insanlarda mədə-bağırsaq qanaxmasının əsas səbəblərindən biri və nazik bağırsaqdan qanaxmanın ən tez-tez rast gəlinən səbəbidir.
Səbəblər və risk amilləri
Güman edilir ki, angiodisplaziya yaşla, bağırsaq divarındakı venaların uzun illər ərzində dövri sıxılması nəticəsində yaranır. Riski yaşlı yaş, xroniki böyrək xəstəliyi (xüsusən dializdə olanlarda), aorta stenozu (qanaxma ilə birləşməsi Heyde sindromu adlanır), Villebrand xəstəliyi, antikoaqulyant və antiaqreqantların qəbulu artırır.
Simptomlar
- bir çox hallarda simptomsuz keçir və təsadüfən aşkarlanır;
- xroniki dəmir defisitli anemiyaya görə zəiflik, solğunluq, fiziki yükdə təngnəfəslik;
- dövri olaraq qara, qatranabənzər nəcis (melena) və ya al-qırmızı qan qarışığı;
- öz-özünə dayanan təkrar qanaxma epizodları.
Diaqnostika
Əsas üsul endoskopiyadır: kolonoskopiya və qastroskopiya. Mənbə tapılmadıqda nazik bağırsağın kapsul endoskopiyası və ya balon enteroskopiyası aparılır. Aktiv qanaxmada KT-angioqrafiya və ya angioqrafiya tətbiq edilir. Paralel olaraq ümumi qan analizi, dəmir ehtiyatı (ferritin) və nəcisdə gizli qan analizi qiymətləndirilir.
Müalicə
Simptomsuz tapıntılar adətən müalicə olunmur. Qanaxma olduqda ocaqlar endoskopiya zamanı yandırılır — daha çox arqon-plazma koaqulyasiyası ilə. Dəmir çatışmazlığı dəmir preparatları ilə, ağır anemiyada isə qan köçürülməsi ilə aradan qaldırılır. Təkrarlanan qanaxmalarda bəzi hallarda dərman müalicəsi, damarın embolizasiyası və ya bağırsaq hissəsinin çıxarılması tətbiq edilir. Antikoaqulyantlara ehtiyac yenidən qiymətləndirilir; aorta stenozunda qapağın dəyişdirilməsi qanaxmaları azalda bilər. Müalicəni həkim seçir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qan və ya «qəhvə çöküntüsü» qusduqda, anusdan bol qan gəldikdə, qara duru nəcis, başgicəllənmə, huşunu itirmə, sürətli ürək döyüntüsü olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın. Səbəbi bəlli olmayan artan zəiflik və anemiyada planlı müraciət lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Mədə-bağırsaq qanaxması
- Dəmir defisitli anemiya
- Kapsul endoskopiyası
- Kolonoskopiya
- Aorta stenozu
- Xroniki böyrək xəstəliyi
- Nəcisdə gizli qan analizi
- Melena
