Koronar arteriyaların aterosklerotik piləklərlə zədələnməsi; miokardın qanla təchizatını məhdudlaşdırır və ürəyin işemik xəstəliyinin əsasını təşkil edir.
Sinonimlər: Koronar ateroskleroz
Koronar arteriyaların aterosklerozu ürək əzələsini qidalandıran arteriyalarda aterosklerotik piləklərin əmələ gəlməsidir. Pilək damarın mənfəzini daraltdıqda yük zamanı ürəyə oksigen çatışmır və stenokardiya yaranır. Pilək zədələnib üzərində tromb əmələ gələrsə, kəskin koronar sindrom — qeyri-stabil stenokardiya və ya miokard infarktı inkişaf edir. Koronar ateroskleroz ürəyin işemik xəstəliyinin əsas səbəbidir.
Səbəblər və risk amilləri
Yüksək ASLP xolesterini, siqaret çəkmə, arterial hipertenziya, şəkərli diabet, piylənmə, az hərəkətlilik, xroniki böyrək xəstəliyi, yüksək lipoprotein(a), yaş, kişi cinsi, qohumlarda erkən infarkt halları.
Simptomlar
- Fiziki və ya emosional yük zamanı döş sümüyü arxasında sıxıcı ağrı, istirahətdə keçir.
- Ağrının sol qola, boyuna, alt çənəyə, kürəyə yayılması.
- Təngnəfəslik və fiziki yükə dözümün azalması.
Xəstəlik, xüsusən diabet olanlarda və yaşlılarda, uzun müddət əlamətsiz keçə bilər.
Diaqnostika
EKQ, exokardioqrafiya və lipidoqramma aparılır. İşemiyanı aşkar etmək üçün yüklənmə testləri (tredmil test, stress-exokardioqrafiya) istifadə olunur. Piləklərin özü koronar KT-angioqrafiyada görünür; şikayəti olmayan şəxslərdə riski qiymətləndirmək üçün kalsium indeksi köməkdir. Revaskulyarizasiya planlaşdırıldıqda koronar angioqrafiya icra edilir.
Müalicə
Siqaretdən imtina, sağlam qidalanma, dozalanmış fiziki fəallıq, təzyiq və şəkərə nəzarət mütləqdir. Dərman müalicəsinə statinlər (lazım gələrsə ezetimib və ya PCSK9 inhibitorları ilə), antiaqreqantlar, stenokardiya olduqda isə beta-blokatorlar, nitratlar, kalsium antaqonistləri və digər preparatlar daxildir. Əhəmiyyətli stenozlarda koronar stentləmə və ya aortokoronar şuntlama aparılır. Müalicə sxemini kardioloq müəyyən edir.
Profilaktika
Gənc yaşdan risk amillərinə nəzarət, lipidlərin və təzyiqin müntəzəm yoxlanılması, normal çəkinin və fiziki fəallığın qorunması.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş ağrısı 5 dəqiqədən çox davam edirsə, istirahətdə yaranıbsa, güclənirsə və ya soyuq tər, ağır təngnəfəslik, zəiflik, huşunu itirmə ilə müşayiət olunursa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Ağrının öz-özünə keçməsini gözləməyin.
Üst termin: Ateroskleroz
Əlaqəli terminlər
- Ürəyin işemik xəstəliyi
- Stenokardiya
- Miokard infarktı
- Koronar arteriyaların kalsium indeksi
- Koronar KT-angioqrafiya
- Koronar angioqrafiya
- Koronar stentləmə
- Aortokoronar şuntlama
