Bruselyoz

Bruselyoz Brucella cinsindən olan bakteriyaların törətdiyi zoonoz infeksiyadır. Xəstəlik bir çox orqanı, xüsusilə dayaq-hərəkət sistemini zədələyir və müalicə olunmadıqda xroniki formaya keçə bilər. Bruselyoz heyvandarlığı inkişaf etmiş ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda və qonşu regionlarda geniş yayılıb.

Səbəblər və risk amilləri

Mənbə xəstə qoyun, keçi, inək və donuzlardır. İnsan pasterizə olunmamış süd və təzə ev pendiri, kifayət qədər termiki emal olunmamış ət qəbul etdikdə, heyvanlarla, onların ifrazatları ilə, doğum zamanı cift ilə təmasda, tövlədə tozu nəfəslə aldıqda yoluxur. Risk qrupuna çobanlar, baytarlar, ət kombinatı işçiləri, laboratoriya əməkdaşları daxildir. Bruselyoz insandan insana praktiki olaraq keçmir.

Simptomlar

• uzunmüddətli dalğavari qızdırma, çox vaxt axşamlar;
• xüsusən gecələr xarakterik qoxulu güclü tərləmə;
• kəskin zəiflik, baş ağrısı, əzələ ağrıları;
• oynaqlarda və beldə ağrılar — artrit, sakroileit, spondilit;
• qaraciyərin, dalağın, limfa düyünlərinin böyüməsi;
• kişilərdə orxit və epididimit; hamilələrdə düşük riski.

Xroniki forma aylarla davam edən yorğunluq, oynaq və onurğa ağrıları, subfebrilitetlə özünü göstərir.

Diaqnostika

İş, mal-qara ilə təmas və ev süd məhsullarının qəbulu barədə sorğu vacibdir. Diaqnoz qanın əkməsi (böyümə yavaşdır, laboratoriya şübhə barədə xəbərdar edilir), seroloji reaksiyalar — Rayt, Heddlson, İFA, bəzən PZR ilə təsdiqlənir. Oynaq və onurğa zədələnməsini qiymətləndirmək üçün MRT və ya KT aparılır.

Müalicə

Müalicə uzunmüddətlidir (adətən ən azı 6 həftə) və iki və ya daha çox antibiotikin kombinasiyasını, məsələn doksisiklinin rifampisin və ya aminoqlikozidlə birgə istifadəsini əhatə edir; sxemi yaş, hamiləlik və ağırlaşmalar nəzərə alınaraq infeksionist seçir. Monoterapiya və kursun erkən dayandırılması residiv riskini artırır.

Profilaktika

Yalnız pasterizə olunmuş və ya qaynadılmış süd, pasterizə olunmuş süddən hazırlanmış yetişdirilmiş pendir, yaxşı bişirilmiş ət qəbul etmək; heyvanlarla əlcəkdə işləmək; mal-qaranın baytar nəzarəti və peyvəndlənməsi.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Mal-qara ilə təmasdan və ya ev südü içdikdən sonra tərləmə və oynaq ağrıları ilə bir həftədən uzun sürən qızdırma infeksionistə müraciət üçün əsasdır. Ayaqlarda keyimə və ya zəifliklə şiddətli bel ağrısı, huşun qarışması, yüksək temperaturla güclü baş ağrısı təxirəsalınmaz yardım tələb edir — təcili tibbi yardım (103) çağırın.