Qəfil ürək ölümü

Qəfil ürək ölümü ürək səbəbindən, adətən əlamətlər başladıqdan sonra bir saat ərzində və ya yuxuda gözlənilmədən baş verən təbii ölümdür. Onun ən çox rast gəlinən mexanizmi mədəciklərin fibrillyasiyası və ya mədəcik taxikardiyası səbəbindən qan dövranının qəfil dayanmasıdır: ürək qanı effektiv şəkildə vurmur. Yardım göstərilmədikdə bir neçə dəqiqə ərzində beyin ölümü baş verir, ona görə nəticə reanimasiya və defibrilyasiyanın nə qədər tez başlanmasından asılıdır.

Səbəblər və risk amilləri

• Ürəyin işemik xəstəliyi və keçirilmiş miokard infarktı — böyüklərdə ən çox rast gəlinən səbəb.
• Atım fraksiyası azalmış ürək çatışmazlığı, kardiomiopatiyalar (hipertrofik, dilatasion, aritmogen).
• İrsi kanalopatiyalar: uzun QT sindromu, Bruqada sindromu, katexolaminergik taxikardiya.
• Volf–Parkinson–Uayt sindromu, miokardit, aorta stenozu, koronar arteriyaların anadangəlmə anomaliyaları.
• Elektrolit pozğunluqları, bəzi dərmanlar, narkotiklər (kokain).

Ailədə gənc yaşda qəfil ölüm halları qohumların müayinəsi üçün vacib siqnaldır.

Simptomlar

Xəbərdarlıq əlamətləri döş ağrısı, güclü ürəkdöyünmə, təngnəfəslik, xüsusən yük zamanı huşunu itirmə ola bilər. Çox vaxt isə qəfil ürək ölümü xəbərdarlıqsız baş verir: insan qəfil huşunu itirir, normal nəfəs almır, iri arteriyalarda nəbz təyin olunmur.

Diaqnostika

Risk qrupunu müəyyən etmək üçün EKQ, exokardioqrafiya (atım fraksiyası), Holter monitorinqi, ürəyin MRT-si, yüklənmə testləri, irsi sindromlarda genetik test, ürəyin elektrofizioloji müayinəsi istifadə olunur.

Müalicə

Ürək dayandıqda dərhal ürək-ağciyər reanimasiyası və defibrilyasiya, o cümlədən avtomatik xarici defibrilyatorla aparılır. Yüksək riskli xəstələrdə profilaktika məqsədilə implantasiya olunan kardioverter-defibrilyator qoyulur. Əsas xəstəlik də müalicə olunur: işemik xəstəlikdə revaskulyarizasiya, ürək çatışmazlığının optimal terapiyası, antiaritmik preparatlar, kateter ablasiyası. Taktikanı kardioloq müəyyən edir.

Profilaktika

Ürəyin işemik xəstəliyinin risk amillərinə nəzarət, yük zamanı huşunu itirmədə müayinə, ailəvi hallarda qohumların skrininqi, əhalinin ürək-ağciyər reanimasiyasına öyrədilməsi.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

İnsan qəfil huşunu itiribsə və normal nəfəs almırsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın, qapalı ürək masajına başlayın və əlçatandırsa defibrilyatordan istifadə edin. Yük zamanı huşunu itirmə, döş ağrısı, güclü ürəkdöyünmə tutmaları təcili həkim müayinəsi tələb edir.