Blood transfusion

Donor qanının və ya onun komponentlərinin — eritrositlərin, plazmanın, trombositlərin, krioprespitatın — çatışmazlığı bərpa etmək üçün venaya yeridilməsi.

Sinonimlər: Hemotransfuziya

Qan köçürülməsi (hemotransfuziya) ciddi göstərişlərlə aparılan məsuliyyətli tibbi prosedurdur. Bu gün bütöv qan demək olar ki, köçürülmür: xəstə hansı komponent çatışmırsa, onu alır. Müasir tövsiyələr ehtiyatlı yanaşmanı dəstəkləyir: köçürmə faydanın riskdən açıq-aydın üstün olduğu hallarda təyin edilir və paralel olaraq çatışmazlığın səbəbi müalicə olunur.

Göstərişlər

eritrositlər — simptomlu ağır anemiya, kəskin qan itkisi, sümük iliyi xəstəliklərində anemiya, talassemiya. Stabil xəstələrdə köçürmə adətən hemoqlobin 70 q/l-dən aşağı olduqda nəzərdən keçirilir, ürək xəstəliklərində hədd bir qədər yüksək ola bilər; son qərar xəstənin vəziyyətini nəzərə alır;
təzə dondurulmuş plazma — bir neçə laxtalanma faktorunun çatışmazlığı ilə qanaxma, disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu, kütləvi qan itkisi, plazma mübadiləsi;
trombositlər — trombositlərin az olduğu halda qanaxma və ya yüksək qanaxma riski, müdaxilələrə hazırlıq;
krioprespitat və ya fibrinogen konsentratı — qabarıq fibrinogen çatışmazlığı.

Necə aparılır

Köçürmədən əvvəl xəstənin AB0 sistemi üzrə qan qrupu və rezus faktoru təyin edilir, anticisim skrininqi və uyğunluq sınaqları aparılır. Bilavasitə xəstənin yanında qrup təkrar yoxlanılır, qabdakı məlumatlar tutuşdurulur və bioloji sınaq keçirilir. Xəstə məlumatlandırılmış razılıq imzalayır. Komponent filtrli sistem vasitəsilə yeridilir; ilk dəqiqələrdə və bütün prosedur boyu nəbz, təzyiq, hərarət və xəstənin hissiyyatı izlənilir.

Effektivlik və risklər

Köçürmə hemoqlobin, trombosit və ya laxtalanma faktorlarının səviyyəsini tez yüksəldir və kütləvi qan itkisində həyatı xilas edir. Donor qanı HİV, B və C hepatitləri, sifilisə məcburi yoxlanılır, buna görə infeksiya riski çox aşağıdır. Mümkün ağırlaşmalar:

febril və allergik reaksiyalar (titrətmə, hərarət, övrə), nadir hallarda anafilaksiya;
uyğunsuzluqda kəskin hemolitik reaksiya — ən təhlükəli ağırlaşma;
ağciyər ödemi ilə həcm yüklənməsi, köçürmə ilə əlaqəli kəskin ağciyər zədələnməsi (TRALI);
yad antigenlərə anticisim əmələ gəlməsi, çoxsaylı köçürmələrdə dəmirlə yüklənmə.

Köçürmə zamanı və ya ondan sonra titrətmə, qızdırma, bel və ya döş ağrısı, nəfəs almada çətinlik, qaşınma, səpgi, tünd sidik yaranarsa, dərhal tibb işçisinə bildirin. Evə buraxıldıqdan sonra təngnəfəslik, üzün şişməsi və ya təzyiqin düşməsi olarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.