Hidrosele (xayanın su yığılması) — xaya qişaları arasında mayenin toplanmasıdır, xaya kisəsinin ağrısız böyüməsi ilə təzahür edir.
Sinonimlər: Xayanın su yığılması
Hidrosele xayanın uşaqlıq yolu qişasının boşluğunda seroz mayenin toplanmasıdır. Zədələnmiş tərəfdə xaya kisəsi böyüyür, yumşaq-elastik olur, lakin adətən ağrımır. Su yığılması yeni doğulmuş oğlan uşaqlarında və böyük kişilərdə rast gəlinir, onların inkişaf mexanizmləri isə fərqlidir.
Səbəblər və risk amilləri
- uşaqlarda — qarın boşluğundan mayenin xaya kisəsinə axdığı periton çıxıntısının qapanmaması (əlaqəli hidrosele, tez-tez qasıq yırtığı ilə birlikdə olur);
- böyüklərdə — travmadan sonra, epididimit və orxit zamanı, qasıq nahiyəsində əməliyyatlardan (məsələn, varikoselektomiyadan) sonra, nadir hallarda xaya şişində xaya qişalarında mayenin hasili ilə sorulması arasında tarazlığın pozulması.
Simptomlar
Xaya kisəsinin yarısının tədricən ağrısız böyüməsi, ağırlıq hissi, yeriyərkən narahatlıq, böyük ölçülərdə cinsi əlaqədə çətinlik. Uşaqda əlaqəli formada xaya kisəsi axşama doğru böyüyür, səhər isə kiçilir.
Diaqnostika
Həkim xaya kisəsinə baxır və əllə müayinə edir, diafanoskopiya aparır — fənərlə işıqlandırma: maye işığı keçirir. Əsas üsul xayanın özünü qiymətləndirməyə, şişi, yırtığı və xaya artımının kistasını istisna etməyə imkan verən xaya kisəsinin USM-idir.
Müalicə
Yenidoğulmuşlarda su yığılması çox vaxt 1–2 yaşa qədər özü keçir, ona görə də uşaq müşahidə olunur. Hidrosele bu yaşdan sonra qalırsa, böyüyürsə və ya yırtıqla birlikdə olursa, adətən əməliyyat tövsiyə edilir. Böyüklərdə kiçik simptomsuz hidroseleni müşahidə etmək olar; böyümə, narahatlıq və ya kosmetik problemlər olduqda əməliyyat (qişanın kəsilib götürülməsi və ya çevrilməsi — Vinkelman, Berqman, Lord üsulları) aparılır. Mayenin sorulması ilə punksiya müvəqqəti effekt verir və tez-tez residivlə nəticələnir, buna görə məhdud istifadə olunur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Xaya kisəsi kəskin böyüyüb ağrıyırsa, qızarıbsa, ürəkbulanma, qusma və ya qızdırma yaranıbsa, uşağın qasığında yerinə qayıtmayan ağrılı qabarıqlıq əmələ gəlibsə və ya xaya kisəsində bərk törəmə hiss olunursa, təcili uroloq və ya uşaq cərrahına müraciət edin. Qəfil güclü ağrı xayanın burulmasını göstərə bilər — bu halda təcili tibbi yardım (103) çağırın.
