Gonorrhoea MKB-10: A54

Qonokokk bakteriyasının törətdiyi, cinsi yolla ötürülən infeksiyadır; sidik kanalını, uşaqlıq boynunu, düz bağırsağı, udlağı və gözləri zədələyir.

Sinonimlər: Süzənək

Qonoreya cinsi yolla ötürülən ən geniş yayılmış bakterial infeksiyalardan biridir. Törədicisi olan Neisseria gonorrhoeae selikli qişaları zədələyir. Kişilərdə xəstəlik adətən tez və aydın əlamətlərlə başlayır, qadınlarda isə çox vaxt demək olar ki, simptomsuz keçir, buna görə gec aşkarlanır və ağırlaşmalara səbəb olur.

Səbəblər və risk amilləri

Yoluxma prezervativsiz vaginal, anal və oral cinsi əlaqə zamanı, həmçinin doğuş zamanı anadan yenidoğulmuşa keçir. Partnyorların tez-tez dəyişməsi və cinsi yolla ötürülən digər infeksiyaların olması riski artırır. Məişət yolu ilə (hovuz, dəsmal, unitaz oturacağı vasitəsilə) qonoreya praktiki olaraq ötürülmür.

Simptomlar

Əlamətlər adətən yoluxmadan 2–7 gün sonra meydana çıxır:

kişilərdə — sidik ifrazı zamanı göynəmə və kəsici ağrı, uretradan irinli ifrazat;
qadınlarda — qeyri-adi vaginal ifrazat, aybaşılararası qanlı ifrazat, qarının aşağı hissəsində ağrı, tez-tez sidiyə getmə;
düz bağırsaq zədələndikdə — qaşınma, ifrazat, defekasiya zamanı ağrı;
qonokokk faringiti çox vaxt hiss olunmadan keçir.

Diaqnostika

Əsas üsul molekulyar testlərdir (PZR, nuklein turşularının amplifikasiyası): sidikdə və ya uretradan, servikal kanaldan, düz bağırsaqdan, udlaqdan götürülmüş yaxmada aparılır. Müalicə nəticə vermədikdə antibiotiklərə həssaslığın təyini ilə əkmə vacibdir. Eyni zamanda xlamidioz, sifilis, HİV və hepatitlərə müayinə tövsiyə olunur.

Müalicə

Qonoreya antibiotiklərlə müalicə olunur. Qonokokkun artan davamlılığı səbəbindən beynəlxalq tövsiyələr ilk növbədə sefalosporinlərə (məsələn, seftriakson) əsaslanır. Özünümüalicə təhlükəlidir: uyğun olmayan preparat infeksiyanı yalnız maskalayır və rezistentliyin formalaşmasına şərait yaradır. Bütün cinsi partnyorlar müayinə və müalicə olunmalı, terapiya bitənə qədər cinsi əlaqədən çəkinmək lazımdır. Nəzarət testini həkim təyin edir.

Ağırlaşmalar

Müalicəsiz qadınlarda salpinqooforit, boru mənşəli sonsuzluq və uşaqlıqdankənar hamiləlik riski, kişilərdə isə epididimit inkişaf edir. Nadir hallarda oynaqları və dərini zədələyən yayılmış infeksiya yaranır.

Profilaktika

Prezervativ və yeni partnyorla münasibətdə müntəzəm müayinə riski etibarlı şəkildə azaldır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qarının aşağı hissəsində qızdırma ilə müşayiət olunan şiddətli ağrı, xayada ağrılı şişkinlik, gözlərdə qızartı və irinli ifrazat (xüsusən yenidoğulmuşda), oynaq ağrısı və səpgi ilə qızdırma olduqda təcili həkimə müraciət edin.