Vaginal yaxma nəyi göstərir, hansı sualları cavabsız qoyur?

Hüceyrələr, bəzi mikroorqanizm xüsusiyyətləri və vaginal mühitlə bağlı göstəricilər qiymətləndirilə bilər. Bakterial vaginozda klinik və laborator meyarlar birlikdə istifadə olunur. Bir bakteriyanın adı və ya leykosit sayı bütün hallarda eyni diaqnoza çevrilmir.

Vaginal mikrobiota müxtəlif mikroorqanizmlərin mövcud olduğu mühitdir. Məqsəd bütün mikrobları “sıfırlamaq” deyil. Dəyişikliklərin simptomlarla əlaqəsi və konkret infeksiya ehtimalı nəzərə alınır. Tək laborator sətri xəstəlik adı kimi qəbul etməyin.

Flora yaxması uşaqlıq boynu hüceyrələrinin skrininqi olan Pap-testin əvəzi deyil. HPV üçün ayrıca üsul istifadə oluna bilər. Xlamidiya və qonoreya kimi infeksiyalar da seçilmiş test tələb edə bilər. Buna görə bir normal adi yaxma bütün cinsi infeksiyaları istisna etmir.

Müayinə zamanı birdən çox nümunə götürülə bilər. Hər birinin hansı sualı cavablandırdığını soruşun və hesabatları ayrı saxlayın. “Bir dəfə yaxma vermişəm” demək əvvəlki yoxlamanın əhatəsini göstərmək üçün kifayət etməyə bilər.

Qoxu, dəyişmiş ifrazat, qaşınma və göynəmə olduqda vaginal səbəblərin qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər. Lakin simptomlar yalnız infeksiyadan yaranmır. Müayinə və tarixçə başqa ehtimalları da araşdırmağa xidmət edir. Davam edən şikayətdə eyni testi təkrar etməkdənsə səbəbə uyğun əlavə qiymətləndirmə seçilə bilər.

Hamiləlik, son antibiotik və vaginal vasitələrin istifadəsini bildirin. Hazırlıq qaydasını klinikadan alın; özbaşına müalicə ilə nəticəni dəyişməyə çalışmayın. Artıq dərman qəbul etmisinizsə, bunu gizlətməyin və tarixini deyin.

Hər vaginal dəyişiklikdə kontrol yaxma və ya təkrar geniş panel tələb olunmur. Plan diaqnozdan və şikayətin davam edib-etməməsindən asılıdır. Müalicənin məqsədini yalnız analizdəki bir sözün yox olması kimi müəyyənləşdirmək natamam ola bilər.

Qəbulda “Hansı diaqnoz təsdiqlənib?”, “Bu test hansı infeksiyaları yoxlamır?” və “Şikayət keçməsə növbəti addım nədir?” suallarını verin. Aşağı qarın ağrısı və hərarət yaranarsa, sadəcə yeni yaxma vaxtını gözləməyin; tibbi qiymətləndirmə alın.

Eyni qəbulda götürülən nümunələrin ayrı məqsədi ola bilər. Biri mikroskopiya, digəri müəyyən törədici, başqa biri isə hüceyrə dəyişiklikləri üçün sifariş edilə bilər. Alınma üsulunun oxşar olması onların eyni məlumat verdiyini göstərmir.

Laborator cavab gələndə test adlarını göndərişlə müqayisə edin. Gözlədiyiniz nəticə yoxdursa, onun ayrıca hazırlanıb-hazırlanmadığını soruşun. Bir hesabatın gəlməsi bütün sifarişlərin bitməsi mənasına gəlməyə bilər. Nəticələrin kim tərəfindən birləşdiriləcəyi aydın olsun.

Təkrarlanan şikayətdə əvvəlki yaxma və müalicələri gətirin. Hansı preparatın nə qədər istifadə edildiyi, simptomun necə dəyişdiyi və nə vaxt qayıtdığı məqsədli diaqnostikaya kömək edir. “Həmişə flora pozulur” ifadəsi səbəbin təsdiqi deyil.

Vaginal yaxma ginekoloji kresloda, adətən qısa müddətdə götürülür və kəskin ağrı yaratmır.

1. Vəziyyət. Müayinə vəziyyətində uzanırsınız, güzgü ilə vaginal divarlar görünür.
2. Nümunə. Steril çubuq və ya tətbiqçi ilə vaginal divardan və ya ifrazatdan nümunə götürülür.
3. Hazırlıq. Nümunə şüşəyə yayılır və ya daşıyıcı mühitə yerləşdirilir; seçilən test buna görə dəyişir.
4. Göndəriş. Nümunə laboratoriyaya göndərilir və ya bəzi hallarda mikroskopiya dərhal aparılır.

Müayinə zamanı rahatsızlıq hiss etsəniz, həkimə bildirin; güzgünün ölçüsü və ya vəziyyət dəyişdirilə bilər.

Nəticənin etibarlılığı nümunə götürülməzdən əvvəlki hazırlıqdan asılıdır. Hazırlıq qaydasını klinikadan dəqiqləşdirin, adətən aşağıdakılar tövsiyə olunur:

• müayinədən əvvəl həkimin göstərdiyi müddətdə cinsi əlaqədən çəkinmək;
• vaginal duş, şam, krem və ya yuyucu vasitələrdən istifadə etməmək;
• yaxın günlərdə vaginal dərman istifadə edibsinizsə, bunu bildirmək;
• aybaşı qanaxması çox olduqda tarixin dəyişdirilib-dəyişdirilməyəcəyini soruşmaq;
• son antibiotik və ya göbələk əleyhinə müalicə barədə məlumat vermək.

Müayinə günü ətirli gigiyena vasitələri ilə yuyunmaq yaxmada flora mənzərəsini dəyişə bilər.

Sağlam vaginal mühitdə üstünlük təşkil edən laktobasillər turşu mühit yaradır və patogen mikrobların artmasını məhdudlaşdırır. Bu mühit aybaşı dövrü, hamiləlik, cinsi aktivlik və hormonal dəyişikliklərlə dəyişə bilər.

Laktobasillərin azalması və digər bakteriyaların üstünlük qazanması bakterial vaginoz zamanı müşahidə olunur. Bu vəziyyət ənənəvi mənada cinsi yolla ötürülən infeksiya hesab edilmir, lakin onun mövcudluğu bəzi infeksiyalara həssaslığı artıra bilər.

Hesabatda “flora dəyişib” yazılması tək başına müalicə göstərişi demək deyil. Şikayət olub-olmadığı və hamiləlik kimi xüsusi vəziyyətin mövcudluğu qərara təsir edir.

Laborator blankda tez-tez rast gəlinən ifadələrin qısa izahı:

• Leykositlər. İltihab hüceyrələridir; sayı artdıqda iltihab ola bilər, lakin səbəbi bu rəqəmlə bildirilmir.
• Epitel hüceyrələri. Vaginal divardan gələn hüceyrələrdir; onların olması normadır.
• “Açar hüceyrələr”. Bakterial vaginozda görünən xarakterik hüceyrələrdir.
• Maya göbələyi. Kandidoza işarə edə bilər, lakin kiçik miqdar həmişə xəstəlik deyil.
• Floranın dərəcəsi. Laktobasillərin üstünlüyünü və ya digər floranı əks etdirir.

Bu terminləri şikayətlərlə birlikdə həkim şərh edir; internetdəki “norma” cədvəli ilə müqayisə etməyin.

Əlamətlər üst-üstə düşə bildiyi üçün yalnız şikayətə baxıb özbaşına müalicə seçmək yanlış nəticəyə gətirə bilər.

Bu əlamətlər yalnız adi yaxma ilə izah olunmaya bilər və əlavə müayinə tələb edə bilər.

“Hər qaşınma göbələkdir” fikri yanlışdır: bakterial vaginoz, trixomonadoz, dəri qıcıqlanması və ya allergiya da oxşar şikayət yarada bilər. Özbaşına göbələk əleyhinə vasitə istifadəsi diaqnozu gecikdirə və yaxmanın nəticəsini dəyişdirə bilər.

“Yaxma təmiz olmalıdır” ifadəsi də dəqiq deyil: sağlam mühitdə də müxtəlif mikroblar tapılır. Əsas məqsəd bütün bakteriyaları yox etmək yox, tarazlığı və şikayətlərin səbəbini anlamaqdır.

Hamiləlik dövründə vaginal mühit dəyişir və ifrazat adətən artır. Artmış, qoxusuz və süd rəngli ifrazat çox vaxt normal hesab olunur. Lakin qoxu, qaşınma, yanma və ya rəng dəyişikliyi varsa, yaxma ilə qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.

Bakterial vaginoz və digər infeksiyaların hamiləlikdə bəzi fəsadlarla, məsələn vaxtından əvvəl doğuş riski ilə əlaqəsi müzakirə olunur. Buna görə hamilə qadında şikayət olduqda müalicə qərarı daha diqqətli verilir. Hamiləlikdə dərman seçimi də fərqli ola bilər, ona görə aptekdən özbaşına vasitə almayın və həkimə hamiləliyinizi mütləq bildirin.

• Pambıq alt paltarına üstünlük verin və nəmli paltarda uzun müddət qalmayın.
• Vaginal duşdan və ətirli məhsullardan çəkinin; xarici yuyunma üçün yumşaq vasitə kifayətdir.
• Tualetdən sonra önə-arxaya silin.
• Antibiotik qəbulu zamanı yaranan şikayətləri həkimə bildirin.
• Yeni partnyor olduqda qoruyucu vasitədən istifadə edin.

Bu tədbirlər floranın dəstəklənməsinə kömək edir, lakin infeksiya yaranmasının tam qarşısını almır. Şikayət davam edərsə, vərdişləri dəyişməklə kifayətlənməyin.

Yaxmanın nəticəsi yalnız mikrobların olub-olmamasından deyil, nümunənin necə götürülməsindən də asılıdır. Nəticəni yayındıra bilən amillər bunlardır:

• nümunənin çox qanla qarışması (aybaşı və ya ləkələnmə);
• müayinədən əvvəl istifadə olunmuş vaginal krem, şam, sprey və ya yağlayıcı;
• yaxınlarda qəbul edilmiş antibiotik və ya göbələk əleyhinə dərman;
• müayinədən qısa müddət əvvəl cinsi əlaqə;
• nümunənin laboratoriyaya gec çatdırılması və ya düzgün saxlanmaması.

Kultura mikrobların yetişməsini gözlədiyi üçün cavab gec gəlir və bu müddətdə qəbul edilən dərmanlar nəticəni dəyişə bilər. Şübhəli və ya şikayətlərə uyğun gəlməyən cavab alsanız, təkrar nümunənin lazım olub-olmadığını həkimdən soruşun.