Dysmenorrhoea MKB-10: N94.6

Ağrılı aybaşı: aybaşı zamanı qarının aşağı hissəsində sancıvari ağrı, bəzən ürəkbulanma və baş ağrısı ilə; birincili (funksional) və ikincili olur.

Sinonimlər: Ağrılı aybaşı, Alqomenoreya

Dismenoreya aybaşı ilə əlaqəli, qarının aşağı hissəsində təkrarlanan ağrıdır. Bu günlərdə yüngül narahatlığı bir çox qadın hiss edir, lakin ağrı təhsilə, işə və ya gündəlik həyata mane olduqda dismenoreyadan danışılır. Səbəbləri və müalicə yanaşması ilə fərqlənən iki forma ayırd edilir.

Səbəblər və risk amilləri

Birincili dismenoreya yeniyetməlik dövründə, menarxedən 6–12 ay sonra, ovulyator sikllər formalaşanda başlayır. Səbəbi endometridə prostaqlandinlərin həddindən artıq hasil olunmasıdır: onlar uşaqlığın güclü yığılmalarına və damarların spazmına səbəb olur. Bu zaman üzvi xəstəlik olmur. Risk amilləri: erkən menarxe, bol aybaşı, siqaret çəkmə, ailə meyilliliyi.

İkincili dismenoreya kiçik çanaq orqanlarının xəstəliyi ilə bağlıdır: endometrioz, adenomioz, uşaqlıq mioması, artımların xroniki iltihabı, bitişmə xəstəliyi, uşaqlığın inkişaf qüsurları. Bəzən onu uşaqlıqdaxili spiral törədir. Adətən 25 yaşdan sonra və ya ilk dəfə yetkin yaşda yaranır.

Simptomlar

aybaşı ərəfəsində və ya ilk günü başlayan, 1–3 gün davam edən, belə və budlara yayılan sancıvari və ya sızıltılı ağrı;
ürəkbulanma, qusma, duru nəcis, baş ağrısı, zəiflik;
ikincili formada illər keçdikcə güclənən ağrı, cinsi əlaqə zamanı ağrı, bol və ya nizamsız qanaxma.

Diaqnostika

Həkim ağrının xarakterini, sikllə əlaqəsini dəqiqləşdirir, ginekoloji baxış və kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsini aparır. Endometriozdan şübhə olduqda MRT və ya laparoskopiya lazım ola bilər. İltihab əlamətləri olduqda yaxmalar və infeksiya analizləri təyin edilir.

Müalicə

qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar (QSİƏP, məsələn ibuprofen, naproksen) — birinci sıra vasitələrdir, prostaqlandinlərin hasilini azaldır; ağrının əvvəlində başlandıqda daha effektivdir;
hormonal kontrasepsiya (kombinə həblər, levonorgestrelli uşaqlıqdaxili sistem) ağrını və qan itkisini azaldır;
qarının aşağı hissəsinə isti, müntəzəm fiziki fəallıq;
ikincili dismenoreyada əsas xəstəliyin müalicəsi.

Preparatı və qəbul rejimini həkim seçir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

ağrı ilk dəfə 25 yaşdan sonra yaranıb və ya adi haldan güclüdür;
ağrı ağrıkəsicilərlə keçmir, hərarət, irinli ifrazatla müşayiət olunur;
aybaşı gecikməsi fonunda kəskin ağrı, qanlı ifrazat və huşunu itirmə — uşaqlıqdankənar hamiləlik mümkündür: təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Xəstəlik haqqında tam məlumat Dismenoreya (ağrılı aybaşı)