İnsulinoma mədəaltı vəzinin beta-hüceyrələrindən əmələ gələn, nəzarətsiz insulin ifraz edib hipoqlikemiya tutmaları yaradan, əksər hallarda xoşxassəli şişdir.
İnsulinoma mədəaltı vəzinin neyroendokrin şişidir; onun hüceyrələri qanda şəkərin səviyyəsindən asılı olmayaraq insulin hasil edir. Nəticədə qlükoza normadan aşağı düşür, əsasən acqarına və ya fiziki yükdən sonra. Bu, nadir xəstəlikdir; insulinomaların çoxu kiçik, tək və xoşxassəlidir, lakin bədxassəli formalar da rast gəlinir.
Səbəblər və risk amilləri
Dəqiq səbəb məlum deyil. Bəzi hallarda şiş irsi 1-ci tip çoxsaylı endokrin neoplaziya sindromu (ÇEN-1) ilə əlaqəli olur; bu zaman bir neçə şiş, həmçinin paratiroid vəzilərinin və hipofizin zədələnməsi mümkündür.
Simptomlar
Əlamətlər hipoqlikemiya ilə bağlıdır və tutmalar şəklində baş verir:
- tərləmə, titrəmə, ürəkdöyünmə, aclıq hissi, həyəcan;
- halsızlıq, baş ağrısı, gözlərdə ikiləşmə, şüur qarışıqlığı, sərxoşluğa bənzəyən qeyri-adekvat davranış;
- ağır epizodlarda qıcolmalar və huşun itirilməsi.
Şirin qəbul edildikdən sonra simptomlar tez keçir. Bir çox xəstə tez-tez qəlyanaltı etməyə başlayır və çəki artır. Nevroloji əlamətlərə görə xəstəlik çox vaxt epilepsiya və ya psixi pozuntu ilə səhv salınır.
Diaqnostika
Diaqnozun əsası laborator təsdiqdir: hipoqlikemiya zamanı (adətən 3,0 mmol/l-dən aşağı) insulin, C-peptid və proinsulin yersiz yüksək qalır. Bunun üçün stasionarda 72 saata qədər nəzarətli aclıq sınağı aparılır. Şəkərsalıcı preparatların qəbulu mütləq istisna edilir. Şişi kontrastlı kompüter tomoqrafiya və ya maqnit-rezonans tomoqrafiya, endoskopik ultrasəs müayinəsi, GLP-1 və ya somatostatin analoqları ilə PET/KT vasitəsilə axtarırlar.
Müalicə
Əsas üsul şişin cərrahi yolla çıxarılmasıdır (enukleasiya və ya mədəaltı vəzinin bir hissəsinin rezeksiyası, çox vaxt laparoskopik); radikal əməliyyatdan sonra xəstələrin əksəriyyəti sağalır. Əməliyyat mümkün olmadıqda və ya şiş bədxassəli olduqda insulin ifrazını zəiflədən preparatlar, somatostatin analoqları, hədəf terapiya, lokal dağıtma üsulları tətbiq edilir. Əməliyyata qədər tez-tez, az-az qidalanma və hipoqlikemiya zamanı fəaliyyət planı vacibdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
İnsulinomadan şübhələnilən insan huşunu itiribsə, qıcolmalar varsa və ya şirini təhlükəsiz uda bilmirsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın, ağzına maye tökməyə çalışmayın. Yeməklə keçən təkrarlanan tərləmə, titrəmə və şüur qarışıqlığı epizodları endokrinoloqda planlı müayinə üçün əsasdır.
Üst termin: Neyroendokrin şiş
Əlaqəli terminlər
- Hipoqlikemiya
- Neyroendokrin şiş
- Mədəaltı vəzi
- C-peptid
- Acqarına insulin
- Endoskopik ultrasəs müayinəsi
- Kompüter tomoqrafiya
- Huşunu itirmə
