Kritik vəziyyətdə olan pasiyentlərin gecə-gündüz nəzarət altında və həyati funksiyaların — tənəffüsün, qan dövranının, böyrəklərin işinin — dəstəklənməsi ilə müalicəsi.
Sinonimlər: Reanimasiya
İntensiv terapiya tibbin bölməsi və xəstəxana şöbəsidir (reanimasiya və intensiv terapiya şöbəsi); burada həyatı təhlükə altında olan və ya yaxın vaxtda təhlükə altına düşə biləcək insanlar müalicə olunur. Əsas xüsusiyyəti fasiləsiz monitorinq və sıradan çıxan orqanın işini dərhal əvəz etmək və ya dəstəkləmək imkanıdır. Burada anestezioloq-reanimatoloq həkimlər və xüsusi hazırlıqlı tibb bacıları çalışır.
Göstərişlər
- ağır tənəffüs çatışmazlığı, kəskin respirator distress sindromu, ağır pnevmoniya;
- istənilən mənşəli şok, sepsis;
- uğurlu reanimasiyadan sonra qan dövranının dayanması halı;
- insult, ağır kəllə-beyin travması, koma, epileptik status;
- geniş yanıqlar, politravma, ağır zəhərlənmələr;
- böyük əməliyyatlardan sonra nəzarət;
- ağır maddələr mübadiləsi pozğunluqları: diabetik ketoasidoz, kalium və natriumun təhlükəli dəyişiklikləri.
Necə aparılır və dəstək növləri
Pasiyent daim monitora qoşulur: EKQ, təzyiq (çox vaxt arterial kateter vasitəsilə invaziv), oksigenlə doyma, tənəffüs tezliyi, temperatur. Vəziyyətdən asılı olaraq tətbiq edilir:
- tənəffüsün dəstəklənməsi — oksigen terapiyası, qeyri-invaziv və ya süni ağciyər ventilyasiyası;
- qan dövranının dəstəklənməsi — infuzion terapiya, təzyiqi qaldıran və ürəyin işini gücləndirən dərmanlar;
- böyrəkləri əvəzedici terapiya — dializ;
- insanın aparatlara və prosedurlara dözməsi üçün sedasiya və ağrısızlaşdırma;
- xüsusilə ağır hallarda — EKMO.
Paralel olaraq əsas xəstəlik müalicə edilir, qidalanma (zondla və ya venadaxili) təmin olunur, trombozların, yataq yaralarının və xəstəxanadaxili infeksiyaların profilaktikası aparılır.
Effektivlik və risklər
İntensiv terapiya bir neçə onillik əvvəl demək olar ki, həmişə ölümlə nəticələnən vəziyyətlərdə həyat xilas edir. Lakin nəticə böyük ölçüdə əsas xəstəliyin ağırlığından və yanaşı xəstəliklərdən asılıdır. Risklər arasında xəstəxanadaxili infeksiyalar, trombozlar, delirium (şüurun kəskin dumanlanması), uzun müddət hərəkətsizlikdən sonra əzələ zəifliyi var. Evə yazıldıqdan sonra bəzi pasiyentlərdə zəiflik, yuxu pozğunluğu, narahatlıq, yaddaşın zəifləməsi uzun müddət qalır — buna intensiv terapiyadan sonrakı sindrom deyilir və belə insanlara reabilitasiya faydalıdır.
Yaxınların müalicə həkimindən müntəzəm məlumat alması vacibdir; şöbəyə baş çəkmə qaydalarını hər xəstəxana özü müəyyən edir.
