Ağız boşluğunun kandidozu Candida cinsli göbələklərin törətdiyi selikli qişa infeksiyasıdır; ağ pendirəbənzər ərp, göynəmə və ağrı ilə özünü göstərir.
Sinonimlər: Ağızda göbələk
Ağız boşluğunun kandidozu normada ağızda az miqdarda yaşayan Candida cinsli göbələklərin fəal çoxalmağa başladığı infeksiyadır. Ən çox südəmər körpələr, diş protezi taxan yaşlı insanlar və immuniteti zəifləmiş pasiyentlər xəstələnir. Aşkar risk amili olmayan böyüklərdə tez-tez təkrarlanması müayinə üçün əsasdır.
Səbəblər və risk amilləri
- erkən uşaq yaşı və ahıl yaş;
- çıxarılan protezlər, xüsusən gecə çıxarılmadıqda;
- geniş spektrli antibiotiklərin qəbulu;
- astma və XOAX zamanı inhalyasiya qlükokortikoidləri, inhalyasiyadan sonra ağız yaxalanmadıqda;
- qlükozaya pis nəzarət olunan şəkərli diabet;
- HİV-infeksiyası, kimyaterapiya, baş-boyun nahiyəsinə şüa terapiyası, digər immun çatışmazlıqları;
- ağız quruluğu, siqaret çəkmə.
Simptomlar
- dil, yanaq və damaqda ağ pendirəbənzər ərp; götürüldükdə altında qırmızı, bəzən qanayan səth qalır;
- göynəmə, ağrı, dadın dəyişməsi, ağızda «pambıq» hissi;
- protezin altında selikli qişanın qızarması;
- ağız künclərində çatlar və qızartı (angulyar xeylit);
- körpələrdə narahatlıq, döşdən və ya butulkadan imtina.
Diaqnostika
Adətən müayinə kifayət edir. Şübhə olduqda mikroskopiya və əkmə üçün qaşıntı götürülür. Təkrarlanan və ya geniş yayılmış kandidozda qlükoza səviyyəsi, göstəriş olduqda HİV analizi yoxlanılır. Udqunma zamanı ağrı infeksiyanın qida borusuna yayıldığını göstərə bilər.
Müalicə
Yerli təsirli göbələk əleyhinə vasitələr (suspenziyalar, gellər, həblər ağızda həll olunan formada), ağır gedişdə və ya immun çatışmazlığında azollar qrupundan sistem preparatlar tətbiq edilir. Xüsusən körpələr və hamilələr üçün preparatı həkim seçir. Səbəbi aradan qaldırmaq vacibdir: protez gigiyenasını yaxşılaşdırmaq və onu gecə çıxarmaq, inhalyasiyadan sonra ağzı yaxalamaq, diabetə nəzarəti qurmaq. Əmizdirən analarda eyni zamanda döş gilələri də müayinə olunur.
Profilaktika
Dişlərin və protezlərin müntəzəm təmizlənməsi, inhalyasiya hormonlarından sonra ağzın su ilə yaxalanması, siqaretdən imtina, antibiotiklərin rasional istifadəsi.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Pis içən, adi vaxtdan az sidiyə gedən, süst və ya qızdırması olan körpəni təcili həkimə göstərin. Böyüklərə udqunarkən döş sümüyü arxasında ağrı, yemək və içməyin mümkün olmaması, kimyaterapiya və ya immun çatışmazlığı fonunda yüksək hərarət zamanı həmin gün yardım lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Stomatit
- HİV-infeksiyası
- Şəkərli diabet
- İnhalyasiya terapiyası
- Qlükokortikoid
- Antibiotik
- İmmun çatışmazlığı
- Ağız quruluğu
- Diş protezi
