Antibiotic

Bakteriyaları məhv edən və ya onların çoxalmasını dayandıran dərman vasitəsidir. Antibiotiklər viruslara təsir etmir.

Sinonimlər: Antibakterial preparat

Antibiotiklər bakterial infeksiyaların müalicəsində istifadə olunan dərmanlar qrupudur. Onlar ya mikroorqanizmləri öldürür (bakterisid təsir), ya da onların böyüməsini ləngidərək immun sistemə infeksiyanın öhdəsindən gəlməyə imkan yaradır (bakteriostatik təsir). XX əsrdə antibiotiklərin kəşfi pnevmoniya, sepsis, meningit və yara infeksiyalarından ölüm hallarını kəskin azaltmışdır.

Necə təsir edir və hansı növləri var

Müxtəlif antibiotik qrupları bakteriya hüceyrəsinin fərqli hədəflərinə — divarına, zülal sintezinə, DNT-yə təsir göstərir. Əsas siniflər:

beta-laktamlar — penisillinlər (məsələn, amoksisillin), sefalosporinlər, karbapenemlər;
makrolidlər (azitromisin, klaritromisin);
ftorxinolonlar (siprofloksasin, levofloksasin);
tetrasiklinlər, aminoqlikozidlər, qlikopeptidlər (vankomisin) və digərləri.

Preparatlar təsir spektrinə görə fərqlənir: bəziləri dar bakteriya qrupuna, digərləri geniş spektrə təsir edir. Seçim ehtimal olunan törədicidən, infeksiyanın yerindən, allergiyadan, yaşdan, böyrək və qaraciyər funksiyasından, hamiləlikdən asılıdır.

Klinik əhəmiyyəti

Antibiotik yalnız təsdiqlənmiş və ya yüksək ehtimallı bakterial infeksiya zamanı lazımdır. Kəskin respirator virus infeksiyası, qrip, kəskin bronxit və zökəm hallarının çoxunda o kömək etmir, lakin əlavə təsir riski daşıyır. Ağır infeksiyalarda müalicədən əvvəl mümkün olduqda antibiotiklərə həssaslığın təyini ilə bakterioloji əkmə aparılır.

Vacib qaydalar: preparatı, dozanı və müddəti yalnız həkimin təyinatına uyğun qəbul edin; kursu özbaşına dayandırmayın və uzatmayın; əvvəlki qablardan qalan dərmanları istifadə etməyin və öz dərmanınızı başqalarına verməyin.

Əlavə təsirlər və risklər

həzm pozuntuları, antibiotiklə əlaqəli diareya, o cümlədən Clostridioides difficile-nin törətdiyi ağır kolit;
göbələk infeksiyaları (ağız boşluğunun və vaginal kandidoz);
allergik reaksiyalar — səpgidən anafilaksiyaya qədər;
digər dərmanlarla qarşılıqlı təsir (məsələn, varfarinlə);
davamlı bakteriyaların yaranması — antibiotiklərə rezistentlik.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Dərman qəbulundan sonra üzün, dodaqların və ya dilin şişməsi, nəfəs almada çətinlik, kəskin zəiflik anafilaksiya əlamətləridir: dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qabarcıqlı və ya selikli qişaları zədələyən geniş səpgi, kurs zamanı və ya sonra qanlı sulu ishal və yüksək hərarət, həmçinin 48–72 saatlıq müalicədən sonra vəziyyətin yaxşılaşmaması zamanı təcili həkimə müraciət edin.