Stomatit

Stomatit ağız boşluğunun selikli qişasının — yanaqların, dodaqların, dilin, damağın iltihabi zədələnmələrinin ümumi adıdır. Bu, tək bir diaqnoz deyil, müxtəlif səbəbləri və müxtəlif müalicəsi olan vəziyyətlər qrupudur. Əksər formalar 1–2 həftəyə keçir, lakin təkrarlanan və ya uzun müddət sağalmayan xoralar müayinə tələb edir.

Səbəblər və risk amilləri

• residivləşən aftoz stomatit — qırmızı haşiyəli yuvarlaq ağrılı xoralar; dəqiq səbəbi məlum deyil, irsiyyət, stress, kiçik travmalar, dəmir, B12 vitamini və fol turşusu çatışmazlığı rol oynayır;
• herpetik stomatit — sadə herpes virusu ilə ilkin infeksiya, daha çox uşaqlarda, qızdırma və çoxsaylı qabarcıqlarla;
• enterovirus infeksiyası («əl-ayaq-ağız» sindromu), su çiçəyi;
• ağız boşluğunun kandidozu;
• dişin iti kənarı, protez, isti qida ilə travmalar;
• pastanın komponentlərinə, protez materiallarına, dərmanlara allergiya;
• kimyaterapiya və şüa terapiyasının əlavə təsiri;
• ümumi xəstəliklər: seliakiya, Kron xəstəliyi, Behçet xəstəliyi, qırmızı yastı dəmrov, HİV-infeksiyası.

Simptomlar

• selikli qişanın qızarması, şişməsi, göynəməsi;
• yemək və danışıq zamanı ağrılı xoralar və ya eroziyalar;
• ağızdan su axması, pis qoxu;
• virus mənşəli formalarda qızdırma, çənəaltı limfa düyünlərinin böyüməsi, uşaqlarda yeməkdən və içməkdən imtina.

Diaqnostika

Həkim (stomatoloq, pediatr, terapevt) elementlərin görünüşünü, yerini və tezliyini qiymətləndirir. Təkrarlanma olduqda ümumi qan analizi, ferritin, B12 vitamini, fol turşusu, şübhə olduqda seliakiya üçün analizlər təyin edilir. Üç həftədən çox sağalmayan xoranı mütləq mütəxəssis müayinə etməlidir; ağız boşluğu xərçəngini istisna etmək üçün biopsiya lazım ola bilər.

Müalicə

Müalicə səbəbdən asılıdır. Yerli ağrıkəsici və antiseptik vasitələr, qoruyucu pastalar, aftalarda yerli qlükokortikoidlər, ağır herpetik stomatitdə həkimin təyini ilə virus əleyhinə preparatlar, kandidozda göbələk əleyhinə vasitələr tətbiq edilir. Travmaedici amillər aradan qaldırılır, çatışmazlıqlar bərpa olunur, əsas xəstəlik müalicə edilir. Qida yumşaq, isti və acı olmamalıdır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Stomatiti olan uşaq içməkdən imtina edirsə, az sidiyə gedirsə, süstləşibsə, susuzlaşma riskinə görə təcili müayinə olunmalıdır. Yeni dərman qəbulundan sonra yüksək hərarətlə yanaşı dəridə, göz və cinsiyyət orqanlarının selikli qişalarında geniş qabarcıqlar yaranarsa, ləngimədən təcili tibbi yardım (103) çağırın.