Cognitive impairment

Yaddaşın, diqqətin, düşüncənin, nitqin və ya planlaşdırma qabiliyyətinin insanın əvvəlki səviyyəsi ilə müqayisədə zəifləməsi — yüngül dəyişikliklərdən demensiyaya qədər.

Sinonimlər: Koqnitiv pozulma, Koqnitiv defisit

Koqnitiv pozuntular beynin ali funksiyalarının — yaddaşın, diqqətin, düşüncə sürətinin, nitqin, oriyentasiyanın, məsələ həll etmə qabiliyyətinin zəifləməsini ifadə edən ümumi anlayışdır. Onların dərəcəsi müxtəlif olur: insanın müstəqilliyini qoruduğu yüngül koqnitiv pozuntudan kənar köməyə ehtiyac duyulan demensiyaya qədər. Normal qocalma müstəqilliyin nəzərəçarpacaq itirilməsinə gətirmir.

Səbəblər və risk amilləri

neyrodegenerativ xəstəliklər — Alsheymer xəstəliyi, Levi cisimcikli demensiya, alın-gicgah degenerasiyası;
beynin damar zədələnmələri: keçirilmiş insultlar, hipertenziya və diabet fonunda xroniki işemiya;
depressiya və həyəcan pozuntuları;
potensial olaraq geri dönən səbəblər: vitamin B12 çatışmazlığı, hipotireoz, yuxu apnoesi, dərmanların yan təsiri (yuxugətirici, sakitləşdirici, xolinolitik vasitələr), spirtli içkilərdən sui-istifadə;
kəllə-beyin travmaları, beynin infeksiyaları və şişləri.

Simptomlar

İnsan yaxın hadisələri və söhbətləri unudur, eyni sualları təkrarlayır, söhbətin mövzusunu itirir, söz tapmaqda çətinlik çəkir, pul və sənədlərdə dolaşıq salır, tanımadığı yerdə çətin oriyentasiya edir. Dəyişiklikləri çox vaxt ilk olaraq yaxınlar görür.

Diaqnostika

Həkim xəstəni və qohumlarını dinləyir, neyropsixoloji testlər (məsələn, MoCA və ya MMSE) aparır. Analizlər təyin olunur: vitamin B12, fol turşusu, TSH, qlükoza, ümumi və biokimyəvi qan analizi. Baş beynin maqnit-rezonans tomoqrafiyası damar ocaqlarını, atrofiyanı və digər dəyişiklikləri aşkar etməyə kömək edir. Əhval və yuxu da qiymətləndirilir.

Müalicə

geri dönən səbəblərin aradan qaldırılması və qəbul olunan dərmanlara yenidən baxılması;
təzyiqə, şəkərə, xolesterinə nəzarət, yuxu apnoesinin və eşitmə pozuntularının müalicəsi;
müntəzəm fiziki aktivlik, koqnitiv məşqlər, sosial fəallıq;
demensiyada həkim xolinesteraza inhibitorları və ya memantin təyin edə bilər; depressiya varsa, onun müalicəsi.

Profilaktika

Damar risk amillərinə nəzarət, siqareti tərgitmək, spirtli içkilərdə mötədillik, hərəkət, tam dəyərli yuxu və daimi əqli yük riski azaldır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Şüur qarışıqlığı, nitq və ya yaddaş pozuntusu qəfildən, saatlar ərzində yaranıbsa, xüsusən qol və ya ayaqda zəiflik, üz asimmetriyası, qızdırma ilə və ya baş travmasından sonra, təcili tibbi yardım (103) çağırın — bu, insult və ya digər kəskin vəziyyət ola bilər.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Bu mövzuda məqalələr

Dayan! Dementsiya!

İnsan düşünən varlıqdır, bununla o, heyvanlardan fərqlənir. İstəsəniz, onun insani həyatı da bununla müəyyən olunur. XVII əsrdə Rene…

İstiqamət: Nevrologiya

Koqnitiv pozuntular