Contraception

Arzuolunmaz hamiləliyin qarşısını alan üsul və vasitələr — hormonal, uşaqlıqdaxili, baryer, cərrahi və təcili; bəziləri infeksiyalardan da qoruyur.

Sinonimlər: Hamiləlikdən qorunma, Kontraseptiv vasitələr

Kontrasepsiya hamiləliyi planlaşdırmağa və arzuolunmaz hamiləlikdən qaçmağa imkan verən üsulların məcmusudur. Müasir üsullar qadınların əksəriyyəti üçün təhlükəsizdir, düzgün seçim isə yaşı, sağlamlıq vəziyyətini, hamiləlik planlarını və şəxsi üstünlükləri nəzərə alır. ÜST konkret üsulun uyğun olub-olmadığını qiymətləndirmək üçün «Tibbi uyğunluq meyarları» hazırlayıb.

Mahiyyəti və əsas üsullar

uzunmüddətli təsirli (LARC) — uşaqlıqdaxili spiral (mis və ya levonorgestrelli) və dərialtı implant; ən etibarlı geri dönən üsullardır, gündəlik intizamdan asılı deyil;
kombinə hormonal (estrogen + progestagen): həblər, plastır, vaginal halqa — ovulyasiyanı dayandırır;
yalnız progestagenli: mini-həblər, inyeksiyalar, implant — estrogenə əks-göstəriş olduqda, o cümlədən ana südü ilə qidalandırma dövründə uyğundur;
baryer: kişi və qadın prezervativi — İİV daxil olmaqla cinsi yolla ötürülən infeksiyalardan eyni zamanda qoruyan yeganə üsul;
cərrahi sterilizasiya — uşaqlıq borularının bağlanması/çıxarılması, kişilərdə vazektomiya; geri dönməz sayılır;
fertil günlərin təyininə əsaslanan üsullar, yarımçıq cinsi əlaqə — ən az etibarlıdır.

Klinik əhəmiyyəti

Üsulun effektivliyi ondan nə dərəcədə düzgün istifadə edilməsindən asılıdır: ideal tətbiqdə həblər çox etibarlıdır, real həyatda isə buraxılan qəbullar qorunmanı nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır. Hormonal üsullar qorunmadan əlavə ağrılı və bol aybaşının, endometriozun, sızanaqların müalicəsində də istifadə olunur. Təcili kontrasepsiya — həblər (levonorgestrel, ulipristal asetat) və ya mis spiralın qoyulması — qorunmamış əlaqədən sonra nə qədər tez tətbiq edilsə, bir o qədər effektivdir.

Hormonal vasitələri təyin etməzdən əvvəl həkim təzyiqi ölçür, siqaret çəkməni, auralı miqreni, qohumlarda trombozu dəqiqləşdirir. Üsulu ginekoloq seçir.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

kombinə hormonal vasitələr venoz tromboz riskini artırır, xüsusən 35 yaşdan yuxarı siqaret çəkən qadınlarda, piylənmədə və auralı miqrendə;
uşaqlıqdaxili vasitələr nadir hallarda iltihab və ya yerdəyişmə ilə ağırlaşır;
spiral fonunda hamiləlik baş verərsə, uşaqlıqdankənar hamiləliyin payı daha yüksək olur.

Hormonal kontrasepsiya fonunda ayaqda ağrı və şişkinlik, qəfil təngnəfəslik, döş ağrısı, güclü baş ağrısı, görmə və ya nitq pozğunluğu, qolda zəiflik yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Ginekoloq

Bu mövzuda məqalələr

Hamiləlikdən qorunma üsulunu necə seçmək olar?

Ən uyğun kontrasepsiya yalnız effektivliklə seçilmir. Sağlamlıq tarixçəniz, gündəlik vərdişləriniz, qanaxma ilə bağlı seçimləriniz və gələcək hamiləlik planınız…

İstiqamət: Ginekologiya

Hormonlar simfoniyası və qadın sağlamlığı

Hormonlar - orqanizmimizin müxtəlif hissələrinin bir-biri ilə məlumat mübadiləsi apardığı kimyəvi maddələrdir. Ən müxtəlif yerlərdə - məsələn, mədənin…

İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya

Kontrasepsiya