Ən uyğun kontrasepsiya yalnız effektivliklə seçilmir. Sağlamlıq tarixçəniz, gündəlik vərdişləriniz, qanaxma ilə bağlı seçimləriniz və gələcək hamiləlik planınız da vacibdir.
Rəfiqənizə uyğun olan həb sizin üçün ən yaxşı seçim olmaya bilər. Biri hər gün dərman qəbul etməyi rahat sayır, digəri bunu tez-tez unudur. Kimisi hormonsuz üsul istəyir, kimisi isə bol aybaşını da azaltmaq arzusundadır. Etibarlı seçim bu fərqləri nəzərə almalıdır. Həkimlə söhbətin məqsədi hamıya bir “ən yaxşı üsul” tapmaq deyil, sizin həyatınıza və sağlamlığınıza uyğun plan qurmaqdır.
Effektivliklə istifadə rahatlığı birlikdə düşünülməlidir
Üsulun düzgün istifadə zamanı nəticəsi ilə gündəlik həyatda nəticəsi fərqlənə bilər. Həb, prezervativ və bəzi başqa üsulların effektivliyi vaxtında və düzgün istifadədən asılıdır. Uzunmüddətli geri dönən üsullar, məsələn implant və uşaqlıqdaxili vasitələr, hər gün xatırlama tələb etmir. Bununla belə, onları yerləşdirmək və çıxarmaq üçün mütəxəssis lazımdır.
Öz vərdişlərinizi dürüst qiymətləndirin. Dərman saatını unudursunuzsa, bu, “pis pasiyent” olmaq demək deyil; seçim zamanı nəzərə alınmalı real amildir. Usulu nə qədər davam etdirmək istədiyinizi, nə vaxt hamiləlik planladığınızı və prosedura münasibətinizi qəbulda deyin. Qərarın sizin üçün işləməsi üçün istifadə qaydasını başa düşməyiniz vacibdir.
Hansı əsas seçimlər var?
Prezervativ, kombinə hormonal üsullar, yalnız progestogen tərkibli üsullar, implant, inyeksiya, hormonal və mis uşaqlıqdaxili vasitələr müxtəlif imkanlar təqdim edir. Daimi üsullar ayrıca, gələcək reproduktiv planın aydın olduğu hallarda müzakirə olunur. Hər üsulun başlanma, dəyişdirilmə və buraxılmış doza qaydası eyni deyil.
“Spiral” sözü altında da fərqli vasitələr var. Mis və hormonal vasitənin qanaxmaya və şikayətlərə təsiri eyni olmaya bilər. Hormonsuz olması bir üsulun hər qadında daha uyğun olduğunu göstərmir; eyni şəkildə hormon tərkibi də avtomatik uyğun olmamaq demək deyil. Təklif edilən vasitənin dəqiq adını soruşun.
Hormonal və hormonsuz üsullar arasındakı əsas fərq
Üsulları iki böyük qrupa ayırmaq seçimi asanlaşdırır, lakin hər qrupda fərqli variantlar var. Aşağıdakı müqayisə ümumi istiqamətdir və fərdi uyğunluğu əvəz etmir.
Hormonal üsullar
- Ovulyasiyanı dayandıra və ya uşaqlıq boynu mayesini qatılaşdıra bilər.
- Aybaşı qanaxmasını azalda, nizamlaya bilər; bəzilərində isə ləkələr olur.
- Tablet, yapışqan, halqa, inyeksiya, implant və hormonlu uşaqlıqdaxili vasitə formaları var.
- Sağlamlıq tarixçəsinə görə məhdudiyyətlər ola bilər.
Hormonsuz üsullar
- Mis uşaqlıqdaxili vasitə, prezervativ və daimi üsullar buraya aid edilir.
- Hormon təsiri yoxdur, ovulyasiya davam edir.
- Mis vasitə bəzi qadınlarda aybaşını bolaşdıra və ağrılı ola bilər.
- Prezervativ həm də infeksiyadan qorumağa kömək edir.
“Təbii” və ya “yüngül” üsul anlayışı təhlükəsizlik və ya effektivlik zəmanəti deyil. Əsas ölçü sizin ehtiyacınıza və sağlamlığınıza uyğunluqdur.
Sağlamlıq tarixçəsi niyə vacibdir?
Qan təzyiqi, siqaret istifadəsi, miqrenin xüsusiyyətləri, tromboz və digər xəstəliklər bəzi üsulların seçiminə təsir edir. Doğuşdan sonra keçən müddət və südvermə də nəzərə alınır. İstifadə etdiyiniz dərman və əlavələri sadalayın; bəzi qarşılıqlı təsirlər qorunmaya təsir edə bilər. Seçim yalnız yaşa əsaslanmır.
Qəbulda həkimin niyə müəyyən üsulu uyğun saymadığını soruşmaq olar. Bu, bütün hormonal üsulların qadağan olması mənasına gəlməyə bilər. Başqa tərkib və ya hormonsuz seçim mümkün ola bilər. Əsas məqsəd riskdən danışıb sizi seçimdən məhrum etmək deyil, uyğun alternativi tapmaqdır.
İnfeksiyadan qorunma ayrıca məsələdir
Hamiləlikdən qoruyan üsulların əksəriyyəti cinsi yolla keçən infeksiyalardan qorumur. Prezervativ bu baxımdan mühüm rol oynayır və başqa kontrasepsiya üsulu ilə birlikdə istifadə oluna bilər. HPV kimi dəri təması ilə yayılan infeksiyalarda tam qoruma vermədiyini də nəzərə alın. Yeni münasibətdə yalnız hamiləlik riskini deyil, infeksiya riskini də müzakirə edin.
Partnyorla üsulun istifadəsi, prezervativin mövcudluğu və problem yaranarsa atılacaq addımlar barədə əvvəlcədən danışmaq faydalıdır. Qorunma planı yalnız qadının yaddaşına və məsuliyyətinə buraxılmamalıdır. Qərar könüllü olmalı, təzyiq və razılıqsız müdaxilə ilə seçilməməlidir.
Doğuşdan sonra və südvermə dövründə qorunma
Doğuşdan sonra yumurtalıq funksiyası ilk aybaşıdan əvvəl bərpa oluna bilər. Bu o deməkdir ki, aybaşı hələ olmasa da, hamiləlik mümkündür. Südvermə bəzən qorunmaya təsir edir, lakin təkbaşına etibarlı üsul sayılmamalıdır.
Doğuşdan sonrakı ilk həftələrdə estrogen tərkibli üsullar adətən tövsiyə olunmur, çünki tromboz riski artmış ola bilər və süd ifrazına təsir edə bilər. Bu dövrdə yalnız progestogen tərkibli üsullar, implant, bəzi uşaqlıqdaxili vasitələr və prezervativ müzakirə edilə bilər. Seçim doğuşun növünə (təbii yol, sezar), ümumi vəziyyətinizə və emizdirməyə görə dəyişir. Doğuşdan əvvəl və ya yenicə sonra qorunma planını həkimlə danışın ki, istənilməyən hamiləliyin qarşısını almaq üçün boşluq qalmasın.
Yan təsir yaranarsa nə etməli?
Qanaxma qaydasında dəyişiklik və başqa narahatlıqlar üsula görə fərqlənə bilər. Nəyin gözlənilən, nəyin qiymətləndirmə tələb etdiyini əvvəlcədən soruşun. Uyğun olmayan üsulla davam etmək məcburiyyətində deyilsiniz; lakin onu dayandıranda alternativ qorunmanın nə vaxt başlamalı olduğunu bilmək lazımdır. Qorunmada boşluq yaranmaması üçün dəyişmə planını dəqiqləşdirin.
Doza buraxıldıqda internetdə ümumi qayda axtarmaq əvəzinə preparatın öz təlimatına və peşəkar məsləhətə baxın. Müxtəlif həblərin qaydaları eyni deyil. Preparatın adını, neçə dozanın buraxıldığını və qorunmasız əlaqənin vaxtını dəqiq bildirmək növbəti qərar üçün vacibdir.
Təqvim üsulu və kəsilmiş əlaqə nə dərəcədə etibarlıdır?
Bəzi cütlüklər hormonsuz və vasitəsiz yanaşma, məsələn təqvim üsulu, bazal temperatur, ifrazatın izlənməsi və ya əlaqənin kəsilməsi üsulunu seçir. Bu yanaşmalar öyrənilməli və ardıcıl tətbiq olunmalıdır. Aybaşı nizamsızdırsa, stress, xəstəlik, səyahət və ya hormonal dəyişikliklər ovulyasiya vaxtını dəyişə bilər.
Əlaqənin kəsilməsi zamanı da cinsi aktın əvvəlində sperma hüceyrələri olmaya biləcəyini istisna etmək olmaz, ona görə texnika düzgün tətbiq olunsa belə, uğursuzluq ehtimalı var. Bu üsullar cinsi yolla keçən infeksiyalardan qorumur. Hamiləliyi mütləq istəməyən qadınlar üçün onlar yüksək effektivli üsullardan geridə qala bilər. Seçiminizi açıq danışın, həkim sizə daha uyğun alternativlər təklif edə bilər.
Qorunmasız əlaqə baş veribsə
Təcili kontrasepsiya bəzi hallarda əlaqədən sonra hamiləliyin qarşısını almaq üçün istifadə oluna bilər. Mis uşaqlıqdaxili vasitə və uyğun həblər seçimlər arasındadır. Vaxt önəmlidir; nə qədər tez müraciət etsəniz, seçimlər bir o qədər vaxtında qiymətləndirilə bilər. Aybaşının gecikməsini gözləməyin.
Təcili kontrasepsiya artıq mövcud hamiləliyi sonlandıran abort dərmanı deyil. Həbdən sonra davamlı qorunmaya necə keçəcəyinizi və əlavə prezervativin lazım olub-olmadığını soruşun. Qaydalar seçilən preparata görə dəyişir. Təcili üsuldan istifadə infeksiya riskini də aradan qaldırmır.
Seçdiyiniz üsulun adını yazın.
Üsul seçməzdən əvvəl qısa müqayisə aparın
Özünüz üçün üç suala cavab yazın: gündəlik xatırlama mənə uyğundurmu, qanaxma qaydasında hansı dəyişiklik məni narahat edər və gələcək hamiləliyi nə vaxt düşünürəm? Cavablar bir üsulu avtomatik seçdirmir, amma qəbulda üstünlüklərinizi aydınlaşdırır. Uzunmüddətli üsul istəyirsinizsə, onun çıxarılması üçün hara müraciət edəcəyinizi də öyrənin. Geri dönən vasitəni istifadə etmək qərarı sonradan fikrinizi dəyişmək hüququnuzu aradan qaldırmır.
Kombinə hormonal vasitə seçilirsə, qan təzyiqinin və uyğunluğun qiymətləndirilməsi vacibdir. İmplant və uşaqlıqdaxili vasitələrdə isə yerləşdirmə, mümkün qanaxma dəyişiklikləri və sonrakı əlaqə planı danışılır. Yeni üsula başladıqda əlavə qorunmanın neçə gün lazım olması vəziyyətə görə fərqlənə bilər. Buna görə ümumi bir rəqəmi bütün üsullara tətbiq etməyin; konkret başlanma tarixiniz və preparatınız əsasında göstəriş alın.
Planlı nəzarətin olmaması sizin suallarınızın əhəmiyyətsiz olduğu demək deyil. Davam edən yan təsir, qorunmada səhv və ya hamiləlik arzusu yarandıqda əlaqə saxlayın. Qəbulda özünüzü təzyiq altında hiss edirsinizsə, qərarı anlamaq üçün əlavə izah istəyin. Yaxşı seçim yalnız üsulun tibbi uyğunluğu deyil, istifadə qaydasının aydın və sizin üçün qəbul edilən olmasıdır.
Tez-tez Verilən Suallar
Üsul seçimi üçün hər qadına geniş hormon paneli avtomatik tələb olunmur. Sağlamlıq tarixçəsi və seçilən üsula uyğun qiymətləndirmə əsasdır.
Geri dönən üsullar daimi sterilizasiya deyil. Dayandırıldıqdan sonra reproduktiv funksiyanın bərpası üsula görə fərqlənə bilər; vaxtı həkimlə danışın.
Ona davamlı qorunma kimi güvənməyin. Sonrakı əlaqə üçün uyğun plan lazımdır.
Qaydalar həbin növündən, unudulan günlərin sayından və dövrün hansı mərhələsində olmağınızdan asılıdır. Qutudakı təlimatı oxuyun, əczaçıdan və ya həkimdən soruşun. Unutma təkrarlanırsa, gündəlik qəbul tələb etməyən başqa üsul barədə danışmaq yaxşı olar. Bu barədə həkimlə qabaqcadan danışın.
Əksər geri dönən üsullar dayandırıldıqdan sonra uzunmüddətli fertilliyi azaltmır. Bərpa vaxtı üsuldan və fərdi amillərdən asılıdır, bəzi üsullarda ovulyasiya sonradan gec qayıda bilər. Hamiləlik planınız varsa, bunu seçim zamanı həkimə bildirin. Dəqiq müddət üçün həkiminizə müraciət edin.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.