Səs qatlarının qəfil refleks yolla bağlanması; bu zaman nəfəs almaq mümkün olmur və ya kəskin çətinləşir, vəziyyət həyat üçün təhlükəli ola bilər.
Larinqospazm qırtlaq əzələlərinin qeyri-iradi, qıcolmaşəkilli yığılmasıdır: səs qatları sıx qapanır və tənəffüs yolunu bağlayır. Tutma adətən bir neçə saniyədən bir dəqiqəyə qədər davam edir və öz-özünə keçir, lakin uzanan spazm oksigen çatışmazlığına səbəb olur və təcili yardım tələb edir.
Səbəblər və risk amilləri
- Qırtlağın qıcıqlanması: yemək, su və ya tüpürcəyin «səhv yola» düşməsi, mədə şirəsinin geri atılması (reflüks).
- Uşaqlarda qırtlağın virus iltihabı, yalançı krup.
- Anesteziya: tənəffüs borusunun yeridilməsi və ya çıxarılması, tənəffüs yollarında qan və selik — xüsusən uşaqlarda və yaxın vaxtda soyuqdəymə keçirənlərdə.
- Qanda kalsiumun aşağı səviyyəsi (hipokalsiemiya), o cümlədən erkən yaşlı uşaqlarda.
- Qıcıqlandırıcı qazların, tüstünün inhalyasiyası.
Allergik reaksiya zamanı fitverən qəfil təngnəfəsliyi larinqospazmdan ayırmaq lazımdır: qırtlaq ödemi və anafilaksiyada taktika fərqlidir.
Simptomlar
Kəskin boğulma hissi, nəfəs ala bilməmək və ya səs-küylü, «qarıldayan» nəfəs, qorxu, öskürməyə cəhd, danışa bilməmək. Dodaqların və üzün dərisi göyərə bilər. Uşaqda tutma çox vaxt yuxuda və ya ağlayarkən başlayır.
Diaqnostika
Diaqnoz tutmanın mənzərəsinə əsasən qoyulur. Epizoddan sonra LOR həkimi larinqoskopiya aparır; təkrarlanan tutmalarda reflüks axtarılır, kalsium səviyyəsi yoxlanılır, nevroloji səbəblər və allergiya istisna edilir.
Müalicə
Qısa tutma zamanı sakitlik və burunla yavaş nəfəs almaq kömək edir. Narkoz altında olan pasiyentdə uzanan spazmı anestezioloq aradan qaldırır: təzyiq altında oksigen verilməsi, anesteziyanın dərinləşdirilməsi, lazım gəldikdə miorelaksantlar və intubasiya. Təkrarlanan epizodlarda səbəb — reflüks, kalsium çatışmazlığı, iltihab — müalicə olunur. Dərmanları həkim təyin edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Tutma bir dəqiqə ərzində keçmir, insan nəfəs ala və danışa bilmir — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
- Dodaqların göyərməsi, huşun itməsi, qıcolmalar.
- Boğulma dişləmə, yemək və ya dərmandan sonra üzün, dodaqların ödemi, səpki ilə müşayiət olunur — bu anafilaksiya ola bilər, dərhal 103-ə zəng edin.
- Təkrarlanan, hətta qısa epizodlar planlı müayinə üçün əsasdır.
Əlaqəli terminlər
- Yalançı krup
- Larinqit
- Hipokalsiemiya
- Larinqofaringeal reflüks
- Ümumi anesteziya
- Traxeyanın intubasiyası
- Anafilaksiya
- Angionevrotik ödem
