Allergik və ya qeyri-allergik mexanizmlərlə yaranan, dərinin və selikli qişaların dərin qatlarının — daha çox üz, dodaq, dil, qırtlağın — qəfil yerli ödemi.
Sinonimlər: Angioödem, Kvinke ödemi
Angionevrotik ödem (angioödem, Kvinke ödemi) dərinin dərin qatlarında və selikaltı toxumada damar keçiriciliyinin artması nəticəsində yaranan, sürətlə artan sıx şişkinlikdir. O, övrə ilə birgə və ya təcrid olunmuş şəkildə baş verə bilər. Əsas təhlükə tənəffüs yollarını bağlaya bilən dil və qırtlaq ödemidir.
Səbəblər və risk amilləri
Prinsipcə fərqli iki qrup ayırd edilir:
- Histamin (allergik) ödemi — qida məhsulları, dərmanlar, həşərat sancmaları, lateks; çox vaxt qaşınan övrə ilə müşayiət olunur. Xroniki spontan övrədə yaranan ödem də buraya aiddir.
- Bradikinin ödemi — C1-inhibitorun çatışmazlığı və ya qüsuru nəticəsində irsi angioödem, qazanılmış C1-inhibitor çatışmazlığı, həmçinin AÇF inhibitorlarının qəbulu fonunda ödem (hətta illərlə müalicədən sonra yarana bilər). Bu zaman adətən övrə və qaşınma olmur.
Simptomlar
Dodaqların, göz qapaqlarının, yanaqların, dilin, əllərin, ayaqların və ya cinsiyyət orqanlarının asimmetrik, solğun və ya bir qədər çəhrayı şişkinliyi; çox vaxt qaşınma deyil, gərginlik hissi olur. Ödem bir neçə saatdan 2–3 günədək davam edir. Qırtlaq zədələndikdə səsin batması, «hürən» öskürək, çətin və küylü nəfəsalma yaranır. İrsi formada bağırsaq divarının ödemi güclü qarın ağrısı və qusma tutmalarına səbəb olur.
Diaqnostika
Həkim qida və dərmanlarla əlaqəni, övrənin olub-olmadığını və ailə anamnezini dəqiqləşdirir. Övrəsiz təkrarlanan ödemlərdə komplementin C4 komponenti, C1-inhibitorun səviyyəsi və funksiyası yoxlanılır. Allergik formalarda allerqoloji müayinə aparılır.
Müalicə
Tənəffüs üçün təhlükə və ya anafilaksiya əlamətləri olan allergik ödemdə ilk olaraq adrenalin yeridilir; sonra antihistamin preparatlar və qlükokortikoidlər tətbiq olunur. Bradikinin ödemi bu vasitələrə demək olar ki, cavab vermir — onun üçün xüsusi preparatlar (C1-inhibitor konsentratı, bradikinin reseptorlarının antaqonistləri) mövcuddur. Ödem AÇF inhibitoru ilə əlaqəlidirsə, preparat dəyişdirilir — qərarı müalicə edən həkim verir. İrsi formalı xəstələrə fərdi plan və təcili istifadə üçün preparatlar təyin edilir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Dilin, boğazın şişməsi, səsin dəyişməsi, udmaqda və ya nəfəs almaqda çətinlik, həmçinin ödem halsızlıq, başgicəllənmə və ya yayılmış səpgi ilə müşayiət olunarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Ödemin «öz-özünə keçməsini» gözləməyin.
