İfadəli metabolik pozuntular olmadan piylənmədir — bədən kütləsi indeksi 30 və yuxarı olduqda təzyiq, qlükoza və lipidlər normaldır. Çox vaxt müvəqqəti vəziyyətdir.
«Metabolik sağlam piylənmə» termini piylənməsi olan (bədən kütləsi indeksi 30 kq/m² və yuxarı) insanda hələ metabolik sindromun komponentlərinin olmadığı vəziyyəti bildirir: arterial təzyiq, qlükoza, triqliseridlər və YSLP normal hüdudlarda qalır. Vahid tərif yoxdur və bu, ayrıca xəstəlik deyil, piylənmənin gedişat variantıdır. «Sağlam» sözü şərtidir: zamanla belə insanların əksəriyyətində metabolik pozuntular yaranır, 2-ci tip diabet, ürək-damar xəstəlikləri, oynaq xəstəlikləri və yuxu apnoesi riski isə normal çəkili insanlara nisbətən hər halda yüksəkdir.
Səbəblər və risk amilləri
Gənclərdə, qadınlarda, fiziki fəal insanlarda daha çox rast gəlinir. Piyin paylanması mühüm rol oynayır: piy əsasən budların və sağrıların dərialtında toplandıqda və qarın boşluğunda visseral piy az olduqda mübadilə göstəriciləri daha uzun müddət normal qalır.
Simptomlar
Artıq bədən çəkisindən əlavə, yük zamanı təngnəfəslik, dizlərdə və beldə ağrılar, xorultu, tez yorulma ola bilər. Bu mərhələdə metabolik pozuntular özünü göstərmir.
Diaqnostika
Həkim boyu, çəkini, bel çevrəsini, arterial təzyiqi ölçür, acqarına qlükoza və qlikozilləşmiş hemoqlobin, lipid profili, qaraciyər fermentləri, lazım olduqda tireotrop hormon təyin edir. Normal nəticələr müayinənin artıq lazım olmadığı demək deyil: onu müntəzəm təkrarlamaq tövsiyə olunur.
Müalicə
Məqsəd metabolik qeyri-sağlam piylənməyə keçidin qarşısını almaqdır. Çəkinin 5–10 % azaldılması, kalori nəzarəti ilə balanslaşdırılmış qidalanma, həftədə ən azı 150 dəqiqə mötədil fəallıq və güc məşqləri, normal yuxu tövsiyə olunur. Çəkini azaldan dərmanlar və ya bariatrik əməliyyat barədə qərarı bədən kütləsi indeksini və yanaşı xəstəlikləri nəzərə alaraq həkim verir.
Profilaktika
Fəallığın saxlanması, bel çevrəsinə nəzarət və təzyiqin, qlükozanın və lipidlərin müntəzəm yoxlanması əlverişsiz dəyişiklikləri vaxtında görməyə kömək edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş qəfəsində 5 dəqiqədən uzun davam edən və ya sakitlikdə keçməyən ağrı və ya sıxılma təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün əsasdır. Planlı qaydada — susuzluq, tez-tez sidiyə getmə, yuxuda nəfəs dayanmaları, yüksək təzyiq yarandıqda.
Üst termin: Piylənmə
Əlaqəli terminlər
- Piylənmə
- Metabolik qeyri-sağlam piylənmə
- Metabolik sindrom
- Bədən kütləsi indeksi
- Bel çevrəsi
- Kardiometabolik risk
- 2-ci tip şəkərli diabet
- Obstruktiv yuxu apnoesi
