Fiziki iş görmə qabiliyyətinin azalması: əvvəllər asan keçirilən yüklənmədə təngnəfəslik, yorğunluq və ya digər xoşagəlməz hisslər yaranır.
Fiziki yükə dözümsüzlük insanın adi fəallıq zamanı — pilləkənlə qalxarkən, sürətli yeriyərkən, ev işi görərkən — yorulduğunu, təngnəfəs olduğunu və ya narahatlıq hiss etdiyini müşahidə etdiyi simptomdur. Bu, ürək və ağciyər xəstəliklərinin tez-tez rast gəlinən erkən əlamətidir, lakin səbəb anemiya, əzələ xəstəlikləri, məşqsizlik də ola bilər. Pisləşməni yalnız yaşla əlaqələndirmək düzgün deyil.
Mümkün səbəblər
- Ürək səbəbləri: ürək çatışmazlığı, ürəyin işemik xəstəliyi, qapaq qüsurları, aritmiyalar, kardiomiopatiyalar, ağciyər hipertenziyası.
- Ağciyər səbəbləri: XOAX, bronxial astma, interstisial ağciyər xəstəlikləri, tromboemboliyanın nəticələri.
- Qan və maddələr mübadiləsi: anemiya, hipotireoz, şəkərli diabet, piylənmə, elektrolit pozuntuları.
- Əzələlər və sinir sistemi: miopatiyalar, sarkopeniya, uzunmüddətli yataq rejiminin nəticələri.
- Məşqsizlik, postkovid sindromu, xroniki yorğunluq sindromu, depressiya.
- Bəzi dərmanların, məsələn, beta-blokatorların əlavə təsiri.
Nə müşayiət edir
Təngnəfəslik, tez ürəkdöyünmə, döş qəfəsində ağrı və ya sıxılma, başgicəllənmə, ayaqlarda zəiflik, ödemlər, dodaqların göyərməsi, əzələ ağrıları. Müşayiətedici simptomların xarakteri həkimə səbəbi göstərir: yeriyərkən sıxıcı döş ağrısı stenokardiyaya, ödemlər və uzanarkən təngnəfəslik isə ürək çatışmazlığına işarə edir.
Diaqnostika
- Sorğu və müayinə, təzyiqin, nəbzin, saturasiyanın ölçülməsi.
- Ümumi qan analizi, qlükoza, qalxanabənzər vəz hormonları, NT-proBNP.
- EKQ, exokardioqrafiya, döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası, spirometriya.
- Yüklənmə testləri — tredmil test, veloerqometriya, 6 dəqiqəlik yeriş testi, ürək, ağciyər və əzələ səbəblərini ayırmağa kömək edən kardiopulmonal yüklənmə testi.
Müalicə aşkar edilmiş səbəbdən asılıdır; dozalanmış məşqlər və kardioreabilitasiya bir çox xəstəlikdə yükə dözümlülüyü yaxşılaşdırır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Yüklənmə zamanı və ya sakitlikdə döş qəfəsində sıxıcı ağrı, kəskin təngnəfəslik, huşunu itirmə, başgicəllənmə ilə güclü ürəkdöyünmə yaranarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Dözümlülüyün tədricən azalması, ayaqlarda ödem və ya gecə oyadan təngnəfəslik zamanı planlı müayinə lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Təngnəfəslik
- Ürək çatışmazlığı
- Anemiya
- Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi
- Tredmil test
- Exokardioqrafiya
- Zəiflik
- Xroniki yorğunluq sindromu
