Nefrit

Nefrit böyrək toxumasının iltihabıdır. Bu, ümumiləşdirici anlayışdır: böyrəyin hansı strukturunun zədələnməsindən asılı olaraq qlomerulonefrit (yumaqcıqların zədələnməsi), interstisial nefrit (aralıq toxuma və kanalcıqların zədələnməsi) və pielonefrit (kasacıq-ləyən sisteminin və parenximanın bakterial iltihabı) ayırd edilir. Nefrit kəskin və ya xroniki gedişli ola bilər, müalicə olunmadıqda böyrək funksiyasının azalmasına gətirib çıxarır.

Səbəblər və risk amilləri

• İnfeksiyalar — sidik yollarının bakterial infeksiyası (pielonefrit), keçirilmiş streptokok infeksiyası (infeksiyadan sonrakı qlomerulonefrit), B və C virus hepatitləri, HİV.
• Autoimmun xəstəliklər — sistem qırmızı qurdeşənəyi, vaskulitlər, IgA-nefropatiya.
• Dərmanlar — qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr, bəzi antibiotiklər, proton pompası inhibitorları interstisial nefrit törədə bilər.
• Sidik axınının pozulması: daşlar, prostat vəzinin xoşxassəli hiperplaziyası, vezikoureteral reflüks.

Simptomlar

Əlamətlər formadan asılıdır. Yumaqcıq zədələnməsi üçün səhərlər göz qapaqlarında və üzdə ödem, tünd və ya “ət yuyuntusu” rəngində sidik, arterial təzyiqin yüksəlməsi, sidiyin miqdarının azalması xarakterikdir. Pielonefrit qızdırma, üşütmə, bel nahiyəsində ağrı və sidik ifrazı zamanı göynəmə ilə özünü göstərir. Xroniki nefrit çox vaxt illərlə əlamətsiz keçir və yalnız analizlərdə aşkar olunur.

Diaqnostika

Əsas müayinələr ümumi sidik analizi (zülal, eritrositlər, leykositlər, silindrlər), qanda kreatinin və yumaqcıq filtrasiyası sürətinin hesablanması, sidikdə albumin-kreatinin nisbəti və böyrəklərin ultrasəs müayinəsidir. İnfeksiyadan şübhələndikdə sidik əkilir, autoimmun prosesdə immunoloji analizlər aparılır. Qlomerulyar və ya interstisial nefritin dəqiq forması çox vaxt yalnız böyrək biopsiyası ilə müəyyən edilir.

Müalicə

Müalicə səbəbdən asılıdır: pielonefritdə antibiotiklər, dərman nefritində “günahkar” preparatın dayandırılması, autoimmun formalarda qlükokortikosteroidlər və immunosupressorlar. Böyrəkləri qorumaq üçün təzyiq nəzarətdə saxlanılır (çox vaxt AÇF inhibitorları və ya angiotenzin reseptor blokatorları ilə), duz məhdudlaşdırılır. Müalicə sxemini nefroloq seçir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• sidiyin miqdarı kəskin azalıb və ya o, qırmızı, qonur rəng alıb;
• üşütmə və bel ağrısı ilə müşayiət olunan yüksək hərarət;
• ödemlər sürətlə artır, təngnəfəslik yaranıb;
• təzyiq 180/110 mm c.s.-dan yuxarıdır, güclü baş ağrısı, şüur qarışıqlığı varsa — təcili tibbi yardım (103) çağırın.