Urinalysis

Ümumi sidik analizi — sidiyin fiziki və kimyəvi xüsusiyyətlərini, həmçinin mikroskop altında çöküntüsünü qiymətləndirən əsas laborator müayinədir.

Sinonimlər: ÜSA, Sidik analizi

Ümumi (kliniki) sidik analizi tibbdə ən çox aparılan analizlərdən biridir. O, böyrəklərin və sidik yollarının işi, dolayı yolla isə maddələr mübadiləsi (qlükoza, keton cisimləri, bilirubin) haqqında sürətli təsəvvür yaradır. Müayinəyə rəngin və şəffaflığın qiymətləndirilməsi, test zolaqları ilə kimyəvi analiz və çöküntünün mikroskopiyası daxildir.

Nə üçün təyin edilir

profilaktik müayinələr və dispanserizasiya zamanı;
sidik yollarının infeksiyası, pielonefrit, sidik daşı xəstəliyindən şübhələndikdə;
böyrək xəstəliklərini, şəkərli diabeti, hipertoniyanı aşkarlamaq və nəzarətdə saxlamaq üçün;
hamiləlikdə, əməliyyatlardan əvvəl, müalicənin effektivliyini qiymətləndirmək üçün.

Hazırlıq

Xarici cinsiyyət orqanlarının gigiyenasından sonra ilk səhər sidiyinin orta porsiyası aptekdən alınmış steril qaba toplanır. Bir gün əvvəl sidiyi rəngləyən məhsullardan (çuğundur) və intensiv fiziki yükdən çəkinmək, mümkün olduqda həkimlə razılaşdırmadan sidikqovucu qəbul etməmək tövsiyə olunur. Qadınlara menstruasiya zamanı analiz verməmək məsləhətdir. Sidik 1–2 saat ərzində laboratoriyaya çatdırılmalıdır.

Normalar

Böyüklər üçün təxmini göstəricilər (referens intervallar laboratoriyadan, cinsdən və yaşdan asılıdır — blankla tutuşdurun):

rəng saman-sarı, sidik şəffafdır;
nisbi sıxlıq — 1,010–1,025;
pH — 5,0–7,0 (zəif turş);
zülal — yoxdur və ya izləri (0,033 q/l-ə qədər);
qlükoza, keton cisimləri, bilirubin — yoxdur;
leykositlər — kişilərdə görmə sahəsində 0–3, qadınlarda 0–5;
eritrositlər — görmə sahəsində 0–2;
silindrlər — tək-tək hialin; bakteriyalar — yoxdur və ya cüzi miqdardadır.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Zülal — yumaqcıq xəstəlikləri, diabetik nefropatiya, qızdırma, ağır fiziki yük.
Leykositlər və bakteriyalar — sistit, pielonefrit, uretrit; bəzən — sidiyin düzgün toplanmaması.
Eritrositlər — daşlar, qlomerulonefrit, sidik yollarının şişləri, travma.
Qlükoza — şəkərli diabet, nadir hallarda böyrək qlükozuriyası, hamiləlik.
Ketonlar — diabetin dekompensasiyası, aclıq, qusma.
Aşağı sıxlıq — bol maye qəbulu, xroniki böyrək xəstəliyi, şəkərsiz diabet; yüksək sıxlıq — susuzlaşma, qlükozuriya.

Tək bir kənarlaşma çox vaxt təkrar analiz və ya dəqiqləşdirici testlər tələb edir — Neçiporenko üzrə analiz, sidik əkilməsi, sutkalıq zülal. Nəticəni şikayətləri nəzərə alaraq həkim şərh edir.