Böyrəyin həddən artıq hərəkətliliyi; bədən şaquli vəziyyətdə olduqda böyrək fizioloji normadan daha çox aşağı yerini dəyişir.
Sinonimlər: Böyrəyin sallanması, Gəzən böyrək
Nefroptoz (böyrəyin sallanması, “gəzən böyrək”) elə vəziyyətdir ki, uzanmış vəziyyətdən ayağa qalxdıqda böyrək adi səviyyədən aşağı (bir qayda olaraq, iki fəqərənin hündürlüyündən çox) enir. Daha çox arıq gənc qadınlarda rast gəlinir və adətən sağ böyrəyi əhatə edir. İnsanların əksəriyyətində nefroptoz əlamətsiz keçir və müalicə tələb etmir.
Səbəblər və risk amilləri
- böyrəyin piy kapsulunu azaldan sürətli və əhəmiyyətli arıqlama;
- astenik bədən quruluşu, bağ aparatının anadangəlmə zəifliyi;
- hamiləlik və doğuşlar, qarnın ön divarı əzələlərinin zəifliyi;
- bel nahiyəsinin travmaları.
Simptomlar
Sallanma sidik axarının bükülməsinə və ya damarların gərilməsinə səbəb olarsa, beldə və böyürdə dartıcı və ya tutmaşəkilli ağrılar yaranır; onlar ayaq üstə və yük zamanı güclənir, uzananda zəifləyir. Böyrək sancısına bənzər epizodlar, sidik analizində dəyişikliklər (eritrositlər, zülal), şaquli vəziyyətdə arterial təzyiqin artması mümkündür. Sidik axınının pozulması pielonefritə zəmin yaradır.
Diaqnostika
Əsas prinsip böyrəyin uzanmış və ayaq üstə vəziyyətdə yerinin müqayisəsidir. Bunun üçün iki vəziyyətdə ultrasəs müayinəsi, lazım olduqda ekskretor uroqrafiya və ya KT aparılır. Həmçinin ləyənin genişlənməsi (hidronefroz), böyrək arteriyasında qan axını, sidik analizləri və qanda kreatinin qiymətləndirilir. Bel ağrısının digər səbəblərini — onurğa xəstəliklərini, sidik daşı xəstəliyini istisna etmək vacibdir.
Müalicə
Şikayət olmadıqda müşahidə kifayətdir. Mülayim simptomlarda normal bədən çəkisini bərpa etmək, müalicəvi bədən tərbiyəsi ilə qarın əzələlərini möhkəmləndirmək, ağır yük qaldırmamaq tövsiyə olunur. Müasir təcrübədə bandajdan məhdud istifadə edilir. Əməliyyat — laparoskopik nefropeksiya (böyrəyin bərkidilməsi) — nefroptozun güclü ağrı, sidik axınının pozulması, təkrarlanan pielonefrit və ya vazorenal hipertenziya ilə əlaqəsi sübut olunduqda aparılır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- böyürdə uzanmış vəziyyətdə də keçməyən intensiv ağrı;
- 38 °C-dən yuxarı qızdırma və titrəmə ilə bel ağrısı;
- sidikdə qan, sidiyin miqdarının kəskin azalması.
Əlaqəli terminlər
- Böyrək
- Ultrasəs müayinəsi
- Hidronefroz
- Pielonefrit
- Böyrək sancısı
- Böyrək arteriyasının stenozu
- Rentgenoqrafiya
