Qalxanabənzər vəzin özünün zədələnməsi nəticəsində hormon çatışmazlığı; maddələr mübadiləsinin ləngiməsi və TSH-nin artması ilə özünü göstərir.
Birincili hipotireoz hipotireozun elə formasıdır ki, qalxanabənzər vəz özü kifayət qədər tiroksin və triyodtironin hasil edə bilmir. Hipofiz buna cavab olaraq tireotrop hormonun (TSH) ifrazını artırır, buna görə əsas laborator əlamət yüksək TSH-dir. Bu, hipotireozun ən geniş yayılmış növüdür, xüsusən qadınlarda və yaşlı insanlarda.
Səbəblər və risk amilləri
- autoimmun tireoidit (Haşimoto) — yodla kifayət qədər təmin olunmuş bölgələrdə ən çox rast gəlinən səbəb;
- qalxanabənzər vəzin çıxarılması və ya radioaktiv yodla müalicə;
- ağır yod çatışmazlığı;
- dərmanlar — amiodaron, litium preparatları, bəzi şiş əleyhinə vasitələr;
- vəzin anadangəlmə inkişaf qüsuru (yenidoğulmuşların skrininqi ilə aşkarlanır).
Simptomlar
Əlamətlər tədricən yaranır və asanlıqla yorğunluqla izah edilir: zəiflik, yuxululuq, üşümə, dərinin quruluğu, saç tökülməsi, üzün ödemi, qəbizlik, çəki artımı, nitqin və düşüncənin ləngiməsi, əhvalın düşməsi, aybaşı pozğunluqları, sonsuzluq. Nəbz yavaşıya, xolesterin yüksələ bilər.
Diaqnostika
Əsas analizlər TSH və sərbəst tiroksindir. Yüksək TSH ilə birlikdə aşağı sərbəst T4 manifest hipotireozu, normal T4 isə subklinik hipotireozu göstərir. Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər autoimmun təbiəti təsdiqləməyə, qalxanabənzər vəzin ultrasəs müayinəsi isə quruluşunu qiymətləndirməyə kömək edir.
Müalicə
Standart üsul levotiroksinlə əvəzedici terapiyadır, adətən ömürlük. Dozanı həkim TSH səviyyəsinə görə seçir; hər doza dəyişikliyindən 6–8 həftə sonra nəzarət aparılır, sonra daha seyrək. Tablet acqarına, dəmir və kalsium preparatlarından ayrı qəbul edilir. Hamiləlik planlaşdırıldıqda və hamiləlik dövründə hormona ehtiyac artır — bu barədə dərhal endokrinoloqa məlumat verin. Qalxanabənzər vəz üçün reklam olunan bioloji aktiv əlavələr müalicəni əvəz etmir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- ağır, müalicə olunmamış hipotireozu olan insanda huşun qarışıqlığı, güclü yuxululuq, bədən temperaturunun düşməsi, seyrək nəbz, ödemlər — təcili tibbi yardım (103) çağırın, bu miksedematoz komanın əlamətləridir;
- müalicənin başlanğıcında, xüsusən yaşlılarda 5 dəqiqədən uzun döş ağrısı — təcili tibbi yardım (103);
- hipotireoz fonunda hamiləlik zamanı vəziyyətin kəskin pisləşməsi.
Üst termin: Hipotireoz
Əlaqəli terminlər
- Hipotireoz
- Autoimmun tireoidit
- Tireotrop hormon
- Sərbəst tiroksin
- Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər
- Subklinik hipotireoz
- Qalxanabənzər vəz
- Yod çatışmazlığı
