Peritoneal dializ

Peritoneal dializ (PD) hemodializ və böyrək transplantasiyası ilə yanaşı böyrəkəvəzedici terapiyanın növlərindən biridir. Burada süzgəc rolunu qarın pərdəsi — kapillyarlarla zəngin nazik qişa oynayır. Daimi kateter vasitəsilə qarın boşluğuna steril dializ məhlulu yeridilir; bir neçə saat ərzində qandan ona sidik cövhəri, kreatinin, kalium və artıq su keçir, sonra məhlul boşaldılır və təzəsi ilə əvəz olunur. Təlimdən sonra prosedur adətən xəstə tərəfindən evdə müstəqil aparılır.

Göstərişlər

• xroniki böyrək xəstəliyinin terminal mərhələsi (XBX 5-ci mərhələ) — uremiya simptomları, maye yüklənməsi, hiperkaliemiya, asidoz;
• aktiv həyat tərzini, işini, təhsilini saxlamaq istəyən xəstənin seçimi;
• uşaqlar, damar girişi çətin olan, ağır ürək çatışmazlığı olan xəstələr.

Əks-göstərişlər

Bitişmələr yaradan çoxsaylı qarın əməliyyatları, düzəldilməyən yırtıqlar, bağırsağın iltihabi xəstəlikləri, köməkçi olmadan dəyişmələr zamanı sterilliyi qorumağın mümkünsüzlüyü mühüm məhdudiyyətlərdir.

Necə aparılır, növləri

Əvvəlcə cərrahi yolla peritoneal kateter yerləşdirilir; dəyişmələrə adətən bundan 1–2 həftə sonra başlamaq tövsiyə olunur.

• Daimi ambulator PD — gün ərzində bir neçə (adətən 3–5) əl ilə dəyişmə, hər biri təxminən yarım saat çəkir.
• Avtomatlaşdırılmış PD — sikler aparatı dəyişmələri gecə, yuxu zamanı yerinə yetirir.

Rejimi, məhlulların növünü və həcmini nefroloq analizlərə və vəziyyətə görə seçir. Çəkiyə, təzyiqə, sidik həcminə nəzarət və dializ mərkəzinə müntəzəm gəlişlər lazımdır.

Effektivlik və risklər

PD böyrəklərin qalıq funksiyasını daha uzun saxlayır, daha yumşaq, fasiləsiz təmizləmə təmin edir və həftədə bir neçə dəfə mərkəzə getməyi tələb etmir. İlk illərdə PD və hemodializdə sağqalma müqayisə ediləndir.

• peritonit — əsas ağırlaşma: boşaldılan məhlulun bulanması, qarın ağrısı, qızdırma;
• kateterin çıxış yerinin infeksiyası, onun işinin pozulması;
• yırtıqlar, məhlulun sızması;
• məhlullardakı şəkərin sorulması səbəbindən çəki artımı və qlükozanın yüksəlməsi, zülal itkisi;
• zamanla qarın pərdəsinin süzmə qabiliyyətinin azalması — hemodializə keçid tələb oluna bilər.

Məhlul bulandıqda, qarın ağrısı və ya hərarət olduqda həmin gün dializ mərkəzi ilə əlaqə saxlamaq, kəskin zəiflik, təngnəfəslik, şüur qarışıqlığı olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırmaq lazımdır.