Çanaq dibi əzələ və bağlarının zəifləməsi nəticəsində uşaqlığın, sidik kisəsinin, düz bağırsağın və ya uşaqlıq yolu günbəzinin aşağı enməsi.
Sinonimlər: Çanaq orqanlarının sallanması
Kiçik çanaq orqanlarının prolapsı çanaq dibinin dayaq aparatının (əzələlər, fassiyalar və bağlar) orqanları normal vəziyyətdə saxlaya bilməməsidir. Uşaqlıq yolunun hansı divarının endiyindən asılı olaraq sidik kisəsinin (sistosele), düz bağırsağın (rektosele), uşaqlığın və ya uşaqlıq çıxarıldıqdan sonra uşaqlıq yolu günbəzinin sallanması ayırd edilir. Ağırlıq dərəcəsi yüngül yerdəyişmədən tam xaricə çıxmaya qədər mərhələlərlə qiymətləndirilir.
Səbəblər və risk amilləri
- təbii yolla doğuşlar, xüsusən çoxsaylı, iri döllə və ya aralıq nahiyəsinin travması ilə keçən doğuşlar;
- postmenopauzada estrogen səviyyəsinin azalması və birləşdirici toxumanın yaşla zəifləməsi;
- qarındaxili təzyiqin xroniki artması: qəbizlik, uzunmüddətli öskürək, ağır yük qaldırma, piylənmə;
- birləşdirici toxumanın irsi zəifliyi, çanaq orqanlarında keçirilmiş əməliyyatlar.
Simptomlar
Uşaqlıq yolunda ağırlıq və ya “yad cisim” hissi, əllə hiss edilən və ya görünən qabarıqlıq xarakterikdir; bu əlamətlər axşama doğru və gərginləşdikdə artır. Tez-tez sidik ifrazı pozulur (sidiyin sızması, tez-tez çağırış, kisənin tam boşalmaması hissi), defekasiya çətinləşir, cinsi əlaqə zamanı narahatlıq yaranır. Kiçik prolaps çox vaxt heç bir əlamət vermir.
Diaqnostika
Əsas üsul sakit vəziyyətdə və gərginləşmə zamanı ginekoloji müayinədir; mərhələ, məsələn, POP-Q sistemi ilə müəyyən edilir. Sidik ifrazı pozulduqda sidik analizi, qalıq sidiyin ölçülməsi ilə USM, lazım gələrsə urodinamik müayinə aparılır.
Müalicə
Prolaps narahatlıq yaratmırsa, müşahidə kifayətdir. Konservativ üsullara mütəxəssis nəzarəti altında çanaq dibi əzələlərinin məşqi, çəkinin və nəcis ifrazının normallaşdırılması, vaginal pessarinin seçilməsi aiddir; postmenopauzada həkim yerli estrogenlər təyin edə bilər. Simptomlar qabarıq olduqda vaginal və ya laparoskopik yolla rekonstruktiv əməliyyatlar icra olunur; texnikanı və tor implantların istifadəsinin məqsədəuyğunluğunu cərrah fərdi qaydada seçir.
Profilaktika
Çanaq dibi əzələləri üçün müntəzəm məşqlər (xüsusən doğuşdan sonra), qəbizliyin və xroniki öskürəyin müalicəsi, bədən çəkisinə nəzarət və ağırlığı düzgün qaldırmaq faydalıdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Çıxmış orqan geri yerləşdirilə bilmirsə, ödemli, tünd rəngli və ya ağrılı olubsa, qanaxma və ya xora əmələ gəlibsə, yaxud sidik ifrazı tamamilə dayanıbsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Əlaqəli terminlər
- Sistosele
- Uşaqlığın sallanması
- Sidiyin saxlanılmaması
- Stress sidik saxlamama
- Histerektomiya
- Urodinamik müayinə
- Qəbizlik
- Menopauza
