Psoriazı olan və ya ona meyilli insanlarda oynaqların, onurğanın və vətərlərin sümüyə birləşdiyi yerlərin xroniki iltihabi xəstəliyi.
Psoriatik artrit spondiloartritlər qrupuna aiddir. O, təkcə oynaqları deyil, həm də entezləri — bağların və vətərlərin sümüyə birləşdiyi yerləri, bəzən isə onurğanı zədələyir. Çox vaxt oynaq əlamətləri dəri psoriazından bir neçə il sonra meydana çıxır, lakin bəzən səpgilərdən əvvəl başlayır. Müalicə olunmadıqda xəstəlik oynaqların geri dönməz deformasiyasına gətirib çıxara bilər.
Səbəblər və risk amilləri
Xəstəlik genetik meyilliliklə və immun sistemin fəaliyyətinin pozulması ilə bağlıdır; bu prosesdə ŞNA-alfa (şiş nekrozu amili), interleykin-17 və interleykin-23 kimi sitokinlər mühüm rol oynayır. Ağır psoriaz, dırnaqların, baş dərisinin və büküşlərin zədələnməsi, piylənmə və ailədə oxşar xəstəliyin olması riski artırır.
Simptomlar
- oynaqlarda ağrı, şişkinlik və sərtlik, çox vaxt qeyri-simmetrik;
- dəyişmiş dırnaqların yanında barmaqların uc oynaqlarının zədələnməsi;
- daktilit — bütöv barmağın bərabər şişməsi («sosiska barmaq»);
- entezit: dabanda, Axilles vətərində, dirsək ətrafında ağrı;
- beldə və sağrı nahiyəsində iltihabi ağrı, səhər buxovluğu;
- dırnaq dəyişiklikləri: nöqtəvi çökəkliklər, dırnağın ayrılması, qalınlaşması;
- gözün iltihabı (uveit), yorğunluq.
Diaqnostika
Diaqnozu revmatoloq dərinin, dırnaqların və oynaqların müayinəsi əsasında qoyur (CASPAR meyarlarından istifadə olunur). Revmatoid faktor adətən mənfi olur, eritrositlərin çökmə sürəti və C-reaktiv zülal yüksələ bilər. Rentgenoqrafiya xarakterik eroziyaları və sümük çıxıntılarını göstərir, ultrasəs müayinəsi və MRT isə erkən sinoviti, enteziti və sakroileiti aşkar edir.
Müalicə
Məqsəd davamlı remissiyaya və ya xəstəliyin minimal aktivliyinə nail olmaqdır. Ağrını azaltmaq üçün qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar tətbiq edilir, ayrı-ayrı oynaqlara qlükokortikoid yeridilir. Əsas (bazis) terapiya sintetik preparatlarla (məsələn, metotreksatla) aparılır, effekt kifayət etmədikdə gen-mühəndisliyi bioloji preparatları (ŞNA-alfa, interleykin-17 və interleykin-23 inhibitorları) və ya məqsədyönlü həb şəklində dərmanlar əlavə olunur. Müalicəvi bədən tərbiyəsi, siqaretdən imtina və çəkinin azaldılması da vacibdir. Dərmanları revmatoloq dermatoloqla birlikdə seçir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Gözdə qəfil qızartı və ağrı ilə görmənin zəifləməsi, qızdırma ilə müşayiət olunan isti və kəskin ağrılı oynaq, həmçinin immunosupressiv terapiya fonunda yüksək hərarət, öskürək və ya təngnəfəslik yarandıqda gecikmədən həkimə müraciət edin.
Üst termin: Artrit
Əlaqəli terminlər
- Psoriaz
- Artrit
- Spondiloartrit
- Uveit
- Sakroileit
- Revmatoid faktor
- Maqnit-rezonans tomoqrafiya
- İmmunosupressiv terapiya
