C-reaktiv zülal

C-reaktiv zülal (CRP) iltihabın ən həssas laborator göstəricilərindən biridir. Onu qaraciyər interleykin-6 və digər iltihab siqnallarının təsiri ilə sintez edir. İltihab başlayandan 6–8 saat sonra CRP-nin qatılığı artır, zirvəsi təxminən ikinci sutkaya düşür, səbəb aradan qalxdıqdan sonra isə səviyyə bir neçə günə azalır. Buna görə CRP xəstəliyin gedişini izləmək üçün əlverişlidir. O, ocağın harada olduğunu göstərmir — qeyri-spesifik göstəricidir.

Nə üçün təyin edilir

• Qızdırma, qarın ağrısı, pnevmoniya, pielonefrit, appendisit şübhəsi zamanı iltihabın təsdiqi və dərəcəsinin qiymətləndirilməsi.
• İnfeksiyaların, o cümlədən antibakterial terapiyanın effektivliyinə nəzarət.
• Revmatoid artrit, spondiloartritlər, bağırsağın iltihabi xəstəliklərinin aktivliyinin izlənməsi.
• Əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmaların aşkarlanması.
• Analizin ayrıca variantı olan yüksək həssas C-reaktiv zülal ürək-damar riskinin qiymətləndirilməsində istifadə olunur.

Hazırlıq

Qan venadan, yaxşı olar ki, səhər ac qarına və ya yüngül yeməkdən 4 saat sonra götürülür. Bir gün əvvəl ağır fiziki yükdən və spirtli içkidən çəkinmək məsləhətdir. Yaxın vaxtlarda keçirilmiş travma, peyvənd, iltihabəleyhinə dərman və hormonal kontraseptiv qəbulu barədə həkimə deyin.

Normalar

Sağlam böyüklərdə CRP adətən 5 mq/l-dən (bəzi laboratoriyalarda 10 mq/l-dən) yuxarı olmur. 10–40 mq/l-ə qədər mötədil artım daha çox virus infeksiyaları və xroniki iltihabi xəstəliklərdə, 100 mq/l-dən yüksək dəyərlər isə tez-tez bakterial infeksiya və ya ağır iltihabda rast gəlinir. Yüksək həssas CRP üçün: 1 mq/l-dən az — aşağı, 1–3 mq/l — orta, 3 mq/l-dən çox — yüksək ürək-damar riski. İstinad dəyərləri metoddan və laboratoriyadan asılıdır.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Yüksəlmə: bakterial və virus infeksiyaları, travma, yanıq, əməliyyat, miokard infarktı, pankreatit, autoimmun xəstəliklərin kəskinləşməsi, bədxassəli şişlər. Piylənmə, siqaret çəkmə, şəkərli diabet və hamiləlik zamanı az, lakin davamlı artım ola bilər. Sistem qırmızı qurdeşənəyində infeksiya olmadıqda CRP aktiv xəstəlikdə belə çox vaxt aşağı qalır. Nəticəni həmişə həkim simptomlar və digər analizlərlə birlikdə yozur.