Revmatoid artrit

Revmatoid artrit ən çox rast gəlinən xroniki iltihabi artritdir. İmmun sistem oynaqların sinovial qişasına hücum edir, qişa qalınlaşır və tədricən qığırdağı və sümüyü dağıdır. Xəstəlik digər orqanları da — ağciyərləri, gözləri, damarları, qanı zədələyə bilər. Erkən diaqnoz və xəstəliyin ilk aylarında başlanan müalicə pasiyentlərin çoxunda əlilliyin qarşısını almağa imkan verir.

Səbəblər və risk amilləri

• qadın cinsi — qadınlar kişilərdən bir neçə dəfə çox xəstələnir;
• genetik meyillilik, qohumlarda xəstəliyin olması;
• siqaret çəkmə — dəyişdirilə bilən əsas risk amili;
• diş əti xəstəlikləri (parodontit), piylənmə.

Simptomlar

Əllərin xırda oynaqlarında (bəndarası və proksimal fanqlararası oynaqlarda), biləklərdə və ayaqlarda simmetrik ağrı və şişkinlik tipikdir. Bir saat və daha çox davam edən səhər buxovluğu xarakterikdir. Bunlara zəiflik, tez yorulma, bəzən hərarət və çəki itkisi də aiddir. Sonralar barmaqların deformasiyası, dərialtı revmatoid düyünlər meydana çıxır. Oynaqdankənar əlamətlər — gözlərin və ağzın quruluğu, ağciyər zədələnməsi (interstisial ağciyər xəstəliyi), anemiya, vaskulit. RA olan xəstələrdə ürək-damar xəstəlikləri və osteoporoz riski yüksəkdir.

Diaqnostika

Revmatoloq zədələnmiş oynaqların sayını və simptomların müddətini qiymətləndirir (ACR/EULAR 2010 meyarları). Revmatoid faktor, siklik sitrullinləşmiş peptidə qarşı anticisimlər, eritrositlərin çökmə sürəti və C-reaktiv zülal, ümumi qan analizi, qaraciyər və böyrək funksiyası yoxlanılır. Əl və ayaqların rentgenoqrafiyası eroziyaları, ultrasəs müayinəsi və MRT isə erkən sinoviti aşkar edir.

Müalicə

«Hədəfə çatana qədər müalicə» strategiyası tətbiq olunur — məqsəd remissiya və ya aşağı aktivlikdir. Birinci sıra preparat metotreksatdır; alternativlər — leflunomid, sulfasalazin, hidroksixloroxin. Effekt kifayət etmədikdə gen-mühəndisliyi bioloji preparatları (ŞNA-alfa, interleykin-6 inhibitorları və s.) və ya JAK inhibitorları əlavə edilir. Qlükokortikoidlər qısa müddətə, bazis terapiya təsir göstərənə qədər «körpü» kimi istifadə olunur; QSİP-lər yalnız ağrını yüngülləşdirir. Siqaretdən imtina, müalicəvi bədən tərbiyəsi, vaksinasiya, təzyiqə və xolesterinə nəzarət vacibdir. Dərmanları və analizlərə nəzarəti revmatoloq təyin edir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qızdırma ilə birlikdə isti, kəskin ağrılı oynaq, immunosupressiv terapiya fonunda təngnəfəslik, quru öskürək və ya hərarət, boyun ağrısı ilə əllərdə keyimə və ya zəiflik yarandıqda təcili həkimə müraciət edin.