Prokalsitonin

Prokalsitonin (PKT) normada qalxanabənzər vəzin hüceyrələrində əmələ gəlir və qana demək olar ki, keçmir. Sistem bakterial infeksiya zamanı bakterial toksinlərin və iltihab sitokinlərinin təsiri ilə onu orqanizmin bir çox toxuması sintez etməyə başlayır. Qatılığı 3–6 saatdan sonra artır, təxminən bir sutkaya maksimuma çatır və infeksiya nəzarət altına alındıqda sürətlə azalır. Virus infeksiyalarında PKT adətən az yüksəlir, buna görə analiz bakterial iltihabı virus mənşəlidən ayırmağa kömək edir.

Nə üçün təyin edilir

• Sepsisin və septik şokun erkən diaqnostikası və ağırlığının qiymətləndirilməsi.
• Aşağı tənəffüs yollarının infeksiyalarında, o cümlədən pnevmoniyada antibiotikə ehtiyacın müəyyən edilməsi.
• Antibakterial terapiyanın effektivliyinə nəzarət və antibiotiklərin dayandırılma vaxtının seçilməsi.
• Reanimasiyada, əməliyyatdan sonra qızdırmanın səbəbinin, həmçinin bakterial meningit şübhəsinin aydınlaşdırılması.

Hazırlıq

Xüsusi hazırlıq tələb olunmur: analiz tez-tez təcili olaraq, günün istənilən vaxtı götürülür. Planlı müayinədə qanı səhər, 4–6 saat yeməkdən sonra vermək məsləhətdir. Nəticə dinamikada qiymətləndirilir, ona görə təkrar analiz çox vaxt 24–48 saatdan sonra təyin edilir.

Normalar

Sağlam insanda PKT adətən 0,05 nq/ml-dən (mkq/l) aşağıdır. Böyüklərdə təxmini yozum: 0,25 nq/ml-dən az — aşağı tənəffüs yollarının bakterial infeksiyası az ehtimallıdır; 0,5 nq/ml-dən yuxarı — sistem bakterial infeksiya mümkündür; 2 nq/ml-dən yuxarı — sepsis ehtimalı yüksəkdir. Hədd dəyərləri test sistemindən, klinik vəziyyətdən və yaşdan asılıdır; yenidoğulmuşlarda ilk günlərdə fizioloji olaraq yüksəkdir.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Yüksəlmə sepsis, ağır bakterial pnevmoniya, peritonit, pielonefrit, bakterial meningit, həmçinin malyariya və sistem göbələk infeksiyaları üçün xarakterikdir. İnfeksiyasız artım geniş əməliyyat və travmalardan sonra, yanıqlarda, kardiogen şokda, pankreatitdə, ağır böyrək çatışmazlığında, qalxanabənzər vəzin medullyar xərçəngində olur. Normal səviyyə erkən mərhələdə abses və ya endokardit kimi yerli infeksiyanı istisna etmir. Antibiotik təyinatı barədə qərarı həkim bütün klinik mənzərəni nəzərə alaraq verir.